Μια ξεχωριστή εκδήλωση αφιερωμένη στην ιστορία και τη συλλογική μνήμη της Βέροιας διοργάνωσαν το 3ο και 4ο Γενικό Λύκειο Βέροιας, με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ημαθίας και της ΚΕΠΑ Δήμου Βέροιας.
Η εκδήλωση με τίτλο «Ο Τύπος γράφει Ιστορία» και υπότιτλο «Print Screen στην Ιστορία: Η εικόνα της πόλης μας στις εφημερίδες» πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου, στο Φουαγιέ της Αντωνιάδειου Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ημαθίας Αθανάσιος Αλατζόγλου, ο Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φιλολόγων Θεόδωρος Χαμπίδης, ο φύλακας του σχολικού συγκροτήματος Αντώνης Μαρμαράς — γιος του ανθρώπου που συγκέντρωσε το πολύτιμο αρχειακό υλικό, καθώς και η διευθύντρια του 3ου ΓΕΛ Βέροιας Αναστασία Καρακώστα.
Η εκδήλωση ανέδειξε τη σημασία του Τύπου ως φορέα καταγραφής της ιστορικής διαδρομής και της καθημερινότητας της τοπικής κοινωνίας, φωτίζοντας πτυχές της εξέλιξης της Βέροιας μέσα από δημοσιεύματα και φωτογραφικό υλικό.
Η παρουσίαση βασίστηκε στη μελέτη του ψηφιοποιημένου αρχείου του Προκόπη Μαρμαρά, ενός ανθρώπου με ιδιαίτερη αγάπη για την ιστορία και τη διατήρηση της μνήμης του τόπου. Ο Προκόπης Μαρμαράς, συλλέκτης του αρχειακού υλικού, είχε το όραμα να διασώσει όψεις του παρελθόντος, προσφέροντας σήμερα στο κοινό μια μοναδική οπτική αναδρομή στην ιστορία της πόλης.
Μέσα από την παρουσίαση, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί επιχείρησαν να συνδέσουν το παρελθόν με το παρόν, αναδεικνύοντας την αξία της ιστορικής γνώσης και της διατήρησης της τοπικής ταυτότητας.
Την παρουσίαση πραγματοποίησαν οι υπεύθυνες της δράσης, οι καθηγήτριες Ελισάβετ Λαζοπούλου και Ελισάβετ Σαρηγιαννίδου, οι οποίες καθοδήγησαν την ερευνητική και δημιουργική προσπάθεια των μαθητών. Όπως ανέφεραν, κοινός στόχος ήταν να ενώσουν δυνάμεις και να φέρουν στο φως κρυμμένες πτυχές της τοπικής ιστορίας μέσα από το αρχείο του Προκόπη Μαρμαρά, χτίζοντας παράλληλα γέφυρες συνεργασίας μεταξύ των δύο σχολείων.
Αφορμή για τη δημιουργία του προγράμματος στάθηκε η επιθυμία του κ. Αντώνη Μαρμαρά, φύλακα του σχολικού συγκροτήματος, να προβάλει το αρχείο που με επιμέλεια συγκέντρωνε ο πατέρας του, Προκόπης Μαρμαράς, επί πολλές δεκαετίες.
Ο Προκόπης Μαρμαράς γεννήθηκε το 1922 και πέθανε το 1987. Εργάστηκε ως δημόσιος υπάλληλος στην Εφορεία Καπνού Βέροιας, ενώ παράλληλα υπήρξε ερασιτέχνης φωτογράφος και ζωγράφος. Ως ζωγράφος συμμετείχε στις εκθέσεις «Βικέλεια», έναν σημαντικό θεσμό που λειτούργησε στη Βέροια από το 1968 έως το 1973. Συμμετείχε επίσης στο Σώμα Ελλήνων Προσκόπων και σε όλη του τη ζωή συγκέντρωνε με ιδιαίτερη επιμέλεια φύλλα και αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικών, που αφορούσαν ποικίλα θέματα ενδιαφέροντος.
Το πολύτιμο αυτό αρχείο, το οποίο ψηφιοποιήθηκε από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους Ημαθίας (ΓΑΚ), αποτέλεσε τη βάση του πολιτιστικού προγράμματος «Ο Τύπος γράφει Ιστορία».
Η ιδέα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τη διευθύντρια του 3ου ΓΕΛ Βέροιας, Αναστασία Καρακώστα, με στόχο τη σύνδεση του παρελθόντος του τόπου με το παρόν της σχολικής ζωής.
Το αρχείο περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό αποσπασμάτων, φύλλων εφημερίδων και περιοδικών — τόσο τοπικών όσο και πανελλαδικής εμβέλειας — καθώς και έντυπα ειδικού περιεχομένου. Παράλληλα, περιέχει διαφημιστικά έντυπα, καρτ ποστάλ, φωτογραφίες, κάρτες καλλιτεχνών και χάρτες. Καλύπτει μια χρονική περίοδο πέντε δεκαετιών, από το 1935 έως το 1978, παρουσιάζοντας εντυπωσιακή ποικιλία θεμάτων και προσεγγίσεων.
Η επεξεργασία και η ταξινόμηση του υλικού παρουσίασαν αρκετές δυσκολίες, καθώς η φθορά ορισμένων τεκμηρίων και η απουσία θεματικής συνοχής αποτέλεσαν σημαντικές προκλήσεις για την ομάδα εργασίας.
Αρχικά μελετήθηκε το υλικό και έγινε προσπάθεια ταξινόμησης και καταγραφής των άρθρων που παρουσίαζαν ενδιαφέρον. Ακολούθησε η επιλογή των θεματικών ενοτήτων που θα μελετούνταν και ο διαμοιρασμός τους ανάμεσα στα δύο σχολεία.
Βασικός στόχος της μελέτης του υλικού ήταν η ουσιαστική επαφή των μαθητών και μαθητριών με αυθεντικές ιστορικές πηγές. Οι μαθητές κλήθηκαν να κατανοήσουν τον ρόλο των πηγών στην ιστορική έρευνα και να αναπτύξουν δεξιότητες που θα τους επιτρέπουν να τις αξιοποιούν κριτικά και δημιουργικά. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η προσέγγιση του παρελθόντος μετατράπηκε σε μια ζωντανή και ερευνητική εμπειρία, όπου ο μαθητής δεν αποτελεί απλό δέκτη γνώσης αλλά ενεργό ερευνητή.
Παράλληλα, δόθηκε στους μαθητές η δυνατότητα να εμβαθύνουν σε ιστορικά γεγονότα που διδάσκονται στο σχολείο, να ανακαλύψουν άγνωστες πτυχές της τοπικής ιστορίας και να καλλιεργήσουν τον ψηφιακό τους εγγραμματισμό. Η αξιοποίηση διαφορετικών ειδών πηγών συνέβαλε σε μια πολυπρισματική προσέγγιση του παρελθόντος και ενίσχυσε την ανάπτυξη της κριτικής και συνθετικής σκέψης τους.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μελέτησαν επιλεγμένα αποκόμματα εφημερίδων και εκπόνησαν εργασίες βασισμένες στις θεματικές του αρχείου, τις οποίες παρουσίασαν στις τάξεις τους. Παράλληλα, με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών συντονιστών τους, ακολούθησαν βιβλιογραφική έρευνα και ιστορική μελέτη, προκειμένου να ενταχθούν τα δημοσιεύματα στο ιστορικό τους πλαίσιο και να κατανοηθεί καλύτερα το περιεχόμενό τους.
Η επιλογή των θεματικών αξόνων έρευνας και οργάνωσης του υλικού έγινε με κριτήριο τα ενδιαφέροντα των μαθητών, την ανάγκη να γνωρίσουν καλύτερα το παρελθόν της πόλης τους και να διαμορφώσουν μια διαφορετική στάση απέναντι σε αυτήν. Στόχος ήταν, μέσα από τη γνωριμία με πτυχές της ιστορίας της Βέροιας, να ανακαλύψουν τις δυνατότητές της και να αγαπήσουν περισσότερο τον τόπο τους.
Η έρευνα μέσα από τα επιλεγμένα δημοσιεύματα διατρέχει μια χρονική περίοδο 32 ετών, από το 1946 έως το 1978 — μια πυκνή και καθοριστική εποχή για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Μέσα από τα δημοσιεύματα του τοπικού και πανελλήνιου Τύπου αποτυπώνεται η πορεία μιας χώρας που προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές της και να βρει τον βηματισμό της προς τη δημοκρατία και τον εκσυγχρονισμό.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν οι θεματικοί άξονες πάνω στους οποίους εργάστηκαν οι ομάδες των δύο σχολείων.
Την εκδήλωση παρακολούθησαν μαθητές και μαθήτριες της Γ’ τάξης των δύο λυκείων, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, υπεύθυνοι Σχολικών Δραστηριοτήτων, εκπαιδευτικοί, εκπρόσωποι συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, εκπρόσωποι της Εταιρείας Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, ιστορικοί και μελετητές, συλλέκτες και πολίτες, καθώς και η προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους Ημαθίας, Μαρία Βουτσά, καθώς η συμβολή της υπηρεσίας υπήρξε καθοριστική για την ψηφιοποίηση του αρχείου.
