Του Αργύρη Αργυριάδη, Δικηγόρου
Ο ευρωπαϊκός νότος φλέγεται. «Στη Γαλλία και στην Ισπανία, οι μεγαλύτερες πυρκαγιές στη σύγχρονη Ιστορία αυτών των χωρών οδήγησαν στις μεγαλύτερες εκκενώσεις εν καιρώ ειρήνης, με χωριά να καταστρέφονται και εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα να καίγονται», γράφουν οι ανταποκριτές των New York Times, κάνοντας ανασκόπηση στις εξελίξεις των τελευταίων ημερών. Σημειωτέον ότι η έκταση των καμένων στις ανωτέρω χώρες – την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές – υπολείπεται καταφανώς της καταστροφικής πυρκαγιάς στον Έβρο, το 2023.
Που οφείλεται το φαινόμενο; Στην κλιματική κρίση; Στην εγκληματική ανθρώπινη αμέλεια; Στους εμπρησμούς βάσει σχεδίου, στο πλαίσιο εξυπηρέτησης ποικιλώνυμων συμφερόντων; Στις ανεπαρκείς υποδομές του ΔΕΔΔΗΕ; Ή σε όλους τους ανωτέρω λόγους;
Για τη δυτική Ευρώπη, οι ακραία υψηλές θερμοκρασίες του Ιουνίου έδειξαν συγκεκριμένο ένοχο. Το ίδιο και οι καταστροφικές πυρκαγιές σε Ισπανία και Γαλλία. Το τελευταίο δίμηνο χτύπησε ηχηρά το καμπανάκι κινδύνου: η κλιματική κρίση δεν είναι μια θεωρητική απειλή για το μέλλον, αλλά μια πραγματικότητα που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Οι ακραίες θερμοκρασίες, η παρατεταμένη ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι δημιούργησαν συνθήκες που ευνόησαν την ταχύτατη εξάπλωση των πυρκαγιών.
Στην Ελλάδα αποδείχθηκε ότι πολλές πυρκαγιές δεν οφείλονται μόνον στην κλιματική αλλαγή. Ο ανθρώπινος παράγοντας (κυρίως, η εξοργιστικά αμελής συμπεριφορά συνανθρώπων μας) αποτελεί τη βασική αιτία έξαρσης του φαινομένου. Η πρόσφατη τραγωδία, μάλιστα, αποκτά ακόμη βαρύτερη διάσταση με την απώλεια πυροσβεστών εν ώρα καθήκοντος.
Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, δεν αρκεί να μετράμε κάθε χρόνο τις ίδιες πληγές. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνον στην καταστολή των πυρκαγιών. Οφείλει να ξεκινά από την πρόληψη. Τη διαμόρφωση συνείδησης προστασίας του περιβάλλοντος και τήρησης των κατάλληλων μέτρων. Ο «κοινός νους» πρέπει να επιστρέψει στο προσκήνιο. Οι πολλοί να ξυπνήσουν τα αφιονισμένα πνεύματα των ολίγων.
Την ίδια στιγμή, η υπογειοποίηση του ηλεκτρικού δικτύου, η διαχείριση των δασών, οι καθαρισμοί, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, η αξιοποίηση της τεχνολογίας με δορυφορικά συστήματα, drones και τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η διαρκής εκπαίδευση και ενίσχυση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας πρέπει να αποτελέσουν στρατηγική προτεραιότητα. Τούτο γίνεται κατανοητό σε όλη την Ευρώπη. Μια νέα προτεραιοποίηση δαπανών απαιτείται για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, ηχεί ένα νέο σύνθημα: «μη δίνετε άλλα λεφτά στις ταυρομαχίες, εξοπλίστε τις πυροσβεστικές δυνάμεις». Κάθε χώρα καλείται να κάνει τις δικές της επιλογές.
Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αναβαθμίσει ακόμη περισσότερο τον κοινό μηχανισμό πολιτικής προστασίας. Οι πυρκαγιές δεν σταματούν στα σύνορα και καμία χώρα, όσο καλά οργανωμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της φαινόμενα τέτοιας έντασης. Τούτο αποδείχθηκε στη Γαλλία. Η κοινή αξιοποίηση εναέριων μέσων, η ανταλλαγή προσωπικού, η κοινή εκπαίδευση και η δημιουργία ευρωπαϊκών αποθεμάτων εξοπλισμού αποτελούν αναγκαία βήματα για μια πραγματική ευρωπαϊκή ασπίδα προστασίας.
Πάνω από όλα, όμως, οι πυρκαγιές μάς υπενθυμίζουν την αξία της ανθρώπινης ζωής, της κοινωνικής αλληλεγγύης, αλλά και της ατομικής ευθύνης. Η τελευταία αποτελεί το εννοιολογικό υπόβαθρο των άλλων δύο εννοιών. Ποτέ ένας ανεύθυνος δε θα εκτιμήσει την ανθρώπινη ζωή ούτε θα συλλειτουργήσει σε ένα περιβάλλον συνευθύνης. Συνεπώς, πριν πάμε στο «εμείς» ας ξαναχτίσουμε το «εγώ».
