Ακριβώς 790000 οχήματα δεν πλήρωσαν τέλη κυκλοφορίας μέσα στο 2025, από τα 6,75 εκατομμύρια που ήταν καταχωρημένα στο σύστημα. Ξεκάθαρος αριθμός της ΑΑΔΕ, ανακοινώθηκε αρχές Ιανουαρίου, κι ενώ τα προηγούμενα χρόνια η προθεσμία πληρωμής κάπως γλιστρούσε, φέτος η 31η Δεκεμβρίου έμεινε αμετακίνητη και δεν δόθηκε παράταση σε κανέναν. Τα 208976 οχήματα μπήκαν σε ακινησία, τα υπόλοιπα 5,94 εκατομμύρια πλήρωσαν κανονικά. Από την 1η Μαρτίου 2026 τρέχει πλέον αυτοματοποιημένη διασταύρωση, η δεύτερη έρχεται 1η Αυγούστου, κι αυτό σημαίνει πως οποιοδήποτε παράθυρο αφηνόταν ανοιχτό για κυκλοφορία χωρίς ασφάλιση ή με ανεξόφλητα τέλη, βασικά σφραγίστηκε.
Η Μαρίνα Αθανασίου κάθεται σε λογιστικό γραφείο στην Πάτρα, πελατολόγιο γεμάτο μεταφορικές κι εταιρείες με στόλους, κι από τέλη Φλεβάρη λέει ότι δεν προλαβαίνει να σηκώσει τα τηλέφωνα. Ένας πελάτης της μπήκε στην πλατφόρμα της εφορίας την Τρίτη κι ανακάλυψε 500 ευρώ πρόστιμο πάνω σε φορτηγάκι που, λέει, σαπίζει ακινητοποιημένο τρία χρόνια μέσω του συστήματος ακινησίας. Ασφάλεια δεν ανανέωσαν γιατί, λένε αυτοί, αφού καθόταν σε χωράφι τι ασφάλεια να βάλουν, ενώ κάποιοι πήραν μεταχειρισμένα φτηνά χωρίς να κάτσουν ποτέ να τα γράψουν στο όνομά τους, κι αποτέλεσμα, πρόστιμα πάνε στον προηγούμενο που δεν ξέρει καν ότι δεν τα έχει πια. Πρώτη Μαρτίου, τσουπ, μπήκαν όλοι στην ίδια λίστα, κι ο αληθινός παραβάτης κι αυτός που απλά χάνεται στη γραφειοκρατία. Αυτό που σκοτώνει κατά την Αθανασίου δεν είναι τα πρόστιμα καθαυτά, είναι ότι ποιος κρατάει αποδεικτικά ότι ένα αμάξι στεκόταν σε αυλή γνωστού, κανείς δεν βγάζει φωτογραφίες σταματημένα αυτοκίνητα. Κι υπάρχουν κι αυτοί που αγόρασαν μεταχειρισμένα ήδη σε ακινησία, βρέθηκαν με χρέη παλαιότερων ετών πάνω τους, κι η ένσταση μέσα σε δέκα εργάσιμες μέσω της κρατικής ψηφιακής πύλης πέφτει στο κενό χωρίς σωστά παραστατικά μεταβίβασης.
Τα τέλη είναι η μια πλευρά. Υπάρχει κι ένα δεύτερο κομμάτι πιο σοβαρό, που αφορά απάτη ακινησίας. Το Πληροφοριακό Σύστημα Ελέγχων τραβάει πληροφορίες ταυτόχρονα από πέντε φορείς κι εκτός από ασφάλεια, τσεκάρει αν αυτά που δηλώνει ο ιδιοκτήτης για ακινησία ταιριάζουν με αυτά που δείχνουν τα αρχεία κίνησης. Κι εδώ γίνεται ενδιαφέρον, γιατί αυτοκίνητα που στο σύστημα ακινησίας φαίνονταν «αδρανή» χρόνια ολόκληρα, ξαφνικά ξεπροβάλλουν με ιστορικό κυκλοφορίας, τρύπες στην ασφάλιση, ΚΤΕΟ που δεν πέρασαν ποτέ, κι από πλευράς ελέγχου ιστορικού οχήματος, το carVertical βλέπει αυτά τα φαντάσματα να γεμίζουν τις βάσεις δεδομένων του, λες κι ήταν αόρατα μέχρι χθες. Μέχρι πρόσφατα, ακινησία σήμαινε εξαφάνιση, κανένας δεν κυνηγούσε αυτά τα οχήματα, κανένας δεν ρωτούσε αν ο ιδιοκτήτης τα οδηγούσε κανονικά κι απλά γλίτωνε τέλη. «Ο πιο εύκολος τρόπος να εξαφανίσεις αμάξι από κάθε λίστα», παραδέχτηκε επιθεωρητής σε ΚΤΕΟ στην Αττική. Τώρα αυτά τα αμάξια ξαναβγαίνουν, πολλά αλλαγμένα δυο τρεις φορές χέρια, πάντα με τα ίδια χαρτιά ακινησίας που κανείς δεν μπήκε στον κόπο να ψάξει.
Τα πρώτα νούμερα από τη διασταύρωση αρχών Μαρτίου 2026 δείχνουν ήδη κλίμακα. Βγήκαν 297561 πρόστιμα συνολικού ύψους 109,5 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 125051 αφορούσαν ανασφάλιστα (55,3 εκατ. ευρώ) κι άλλα 172510 ανεξόφλητα τέλη κυκλοφορίας (54,1 εκατ. ευρώ), χωρίς να έχουν μπει ακόμα οι έλεγχοι ΚΤΕΟ στο παιχνίδι, αυτοί μπαίνουν Αύγουστο. Από αυτούς τους 300000 περίπου παραβάτες, οι περισσότεροι είναι φυσικά πρόσωπα, αλλά ξεχωρίζουν κάπου 19000 νομικά πρόσωπα, εταιρείες ενοικίασης, μεταφορικές, κι αυλές μεταχειρισμένων που κρατούσαν οχήματα σε εικονική ακινησία ενώ τα πουλούσαν κανονικά. Πρόστιμο πρώτης παράβασης, 500 ευρώ για ΙΧ, 1000 για φορτηγά και λεωφορεία, 250 για μοτοσικλέτες, διπλασιασμός αν πιαστεί κάποιος δεύτερη φορά μέσα σε τρία χρόνια, κι αφαίρεση πινακίδων αν δεν γίνει συμμόρφωση σε δέκα εργάσιμες. Για τα ΚΤΕΟ, που ακόμα δεν συμπεριλήφθηκαν στον πρώτο κύκλο, το πρόστιμο ορίστηκε στα 400 ευρώ. Πάνω σε κάθε πρόστιμο πέφτει κι ένα 2,4% τέλος ηλεκτρονικής συναλλαγής, φαινομενικά ασήμαντο ποσό, αλλά σε τέλη τριών ή τεσσάρων ετών μαζεμένα μιλάμε για αρκετές εκατοντάδες ευρώ επιπλέον. Ταξί, φορτηγά κι λεωφορεία παίρνουν έκπτωση 50% στις προσαυξήσεις καθυστέρησης, ένα μέτρο που πέρασε σχεδόν αθόρυβα αλλά ωφελεί τους επαγγελματίες οδηγούς.
Τα δεδομένα τραβιούνται από πέντε πηγές, ΑΑΔΕ, Υπουργείο Μεταφορών, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Επικουρικό Κεφάλαιο, Φορέα Διαχείρισης Οχημάτων, κι η ταυτοποίηση πατάει πάνω σε αριθμό πλαισίου, πινακίδες, τεχνικά στοιχεία κι ιδιοκτησία. Ειδοποίηση στέλνεται SMS ή email μέσω της κρατικής πλατφόρμας, αν δεν υπάρχουν στοιχεία στέλνουν έντυπα, κι ύστερα η ένσταση θέλει τριάντα εργάσιμες να αξιολογηθεί, δηλαδή κρέμεσαι μήνες. Η Αθανασίου λέει ότι πλέον δεν φτάνει να πας στο σύστημα ακινησίας κι να πατήσεις ακινησία. Αν κάπου εμφανίζεται ασφάλεια που έληξε σε περίοδο που υποτίθεται το αμάξι δεν κουνιόταν, ή αν βρεθεί εκκρεμής μεταβίβαση, αυτό μεταφράζεται αμέσως σε κίνηση. «Ένας πελάτης μου πήρε μικρό αυτοκίνητο του 2017 πριν δεκαοχτώ μήνες, χαρτιά ακινησίας, του είπαν μηδέν πρόστιμο γιατί καθόταν, κι η ΑΑΔΕ τώρα βγάζει τέλη τριετίας γιατί η διασταύρωση βρήκε ασφαλιστική κάλυψη ως τον Ιούνιο 2024, δηλαδή ο προηγούμενος το οδηγούσε κανονικά κι απλά χρησιμοποιούσε ακινησία για να γλιτώνει τέλη», εξηγεί η Αθανασίου.
Στην αγορά μεταχειρισμένων ήδη αρχίζει να φαίνεται η επίδραση. Κάποιοι πωλητές βιάζονται να ξεφορτωθούν οχήματα πριν τον Αύγουστο, κι οι τιμές σε συγκεκριμένες κατηγορίες πέφτουν χωρίς προφανή λόγο. Όποιος ξέρει τι κρύβεται πίσω, τρέχει.
Κανείς δεν ξέρει ακόμα πόσα αυτοκίνητα πουλήθηκαν ενώ ήταν σε εικονική ακινησία κι ο καινούργιος ιδιοκτήτης δεν υποπτεύεται τίποτα. Στελέχη λένε πως πάνω από 2,8 εκατομμύρια οχήματα δεν έχουν έγκυρο ΚΤΕΟ σε ολόκληρη τη χώρα, κι αυτό το νούμερο θα μπει στις διασταυρώσεις τον Αύγουστο, μαζί με πρόστιμα 400 ευρώ ανά όχημα. Κάπου στη Θεσσαλονίκη ένας τύπος πλήρωσε 4800 ευρώ για μικρό αυτοκίνητο του 2018, του δώσανε χαρτιά ακινησίας κι ορκίστηκαν πως τα τέλη ήταν μηδέν. Ο τύπος δεν μπήκε ακόμα στην πλατφόρμα της εφορίας. Στα χαρτιά γράφει ακινησία, αλλά σε άλλη βάση δεδομένων φαίνεται ασφάλεια ενεργή για ίδια περίοδο, κι ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ πιθανότατα θα του χτυπήσει την πόρτα τον Αύγουστο.
