Σημαντική εξέλιξη στην έρευνα για τα παραμορφωμένα ροδάκινα, που τα τελευταία χρόνια προκαλούν σοβαρές απώλειες σε παραγωγούς της Ημαθίας και της Πέλλας, γνωστοποίησε στη Βουλή ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός. Σύμφωνα με την ενημέρωση που επικαλέστηκε από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, η παραμόρφωση των καρπών αποδίδεται σε είδος ακάρεως του γένους Eriophyes, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη προσδιοριστεί πλήρως η ακριβής ταυτότητα και η επιδημιολογία του.
Η συζήτηση έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου στη Βουλή, έπειτα από επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Ημαθίας της Ελληνικής Λύσης Βασίλη Κοτίδη. Η ερώτηση είχε κατατεθεί στις 31 Αυγούστου με αριθμό 1276 και αφορούσε τόσο την επιστημονική διερεύνηση του προβλήματος όσο και την αποζημίωση των πληγέντων παραγωγών. Τα στοιχεία της ερώτησης και της σχετικής συνεδρίασης καταγράφονται στην επίσημη βάση κοινοβουλευτικού ελέγχου της Βουλής.
Τι έδειξε η έρευνα
Όπως ανέφερε ο κ. Ανδριανός, στις αναλύσεις του Μπενακείου δεν διαπιστώθηκε σύνδεση ιών και ιοειδών με τα συγκεκριμένα συμπτώματα παραμόρφωσης. Η έρευνα, πάντως, δεν έχει ολοκληρωθεί και δεν υπάρχει ακόμη οριστική λύση για την εξάλειψη του προβλήματος.
Το Υπουργείο χρηματοδοτεί από τον Οκτώβριο του 2024 τετραετές ερευνητικό πρόγραμμα του Μπενακείου, με δειγματοληψίες και εργαστηριακές αναλύσεις, ενώ από το φθινόπωρο του ίδιου έτους έχουν δοθεί οδηγίες για φυτοπροστατευτικές παρεμβάσεις και μέτρα υγιεινής στους οπωρώνες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα στοιχεία που παρουσίασε ο υφυπουργός από αγρούς στις Αμπελειές και τον Νέο Μυλότοπο Πέλλας. Σύμφωνα με όσα είπε, στα αγροτεμάχια που παρακολουθούνται συστηματικά καταγράφηκε κατά τα έτη 2024 και 2025 μείωση του ποσοστού παραμόρφωσης από 20% έως 90%. Έσπευσε, ωστόσο, να διευκρινίσει ότι τα αποτελέσματα αφορούν συγκεκριμένους αγρούς και δεν μπορούν να γενικευθούν για το σύνολο της Ημαθίας και της Πέλλας.
Για το 2026 δεν υπάρχει ακόμη πλήρης εικόνα. Κατά την ενημέρωση του Μπενακείου που μετέφερε ο υφυπουργός, στην πλειονότητα των αγρών που έχουν μέχρι στιγμής εξεταστεί το ποσοστό παραμόρφωσης εμφανίζεται ίδιο ή μικρότερο σε σχέση με το 2025.
Παράλληλα, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ και γεωπόνους της περιοχής, πραγματοποιεί πειράματα για τον κατάλληλο χρόνο επεμβάσεων και τις καλλιεργητικές πρακτικές αντιμετώπισης.
Γιατί είναι δύσκολη η αντιμετώπιση
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στη Βουλή, το άκαρι παραμένει προστατευμένο μέσα στους οφθαλμούς από το τέλος του καλοκαιριού έως το τέλος του χειμώνα, ενώ την άνοιξη και το καλοκαίρι βρίσκεται ανάμεσα στα τριχίδια των καρπών. Για τον λόγο αυτό θεωρείται κρίσιμος ο σωστός χρόνος επέμβασης και όχι απλώς η αύξηση των ψεκασμών.
Η σύνδεση του προβλήματος με άκαρι του γένους Eriophyes έχει αναφερθεί και σε προηγούμενες γεωπονικές καταγραφές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί η επιστημονική τεκμηρίωση για την ακριβή ταυτότητα και τον μηχανισμό πρόκλησης των συμπτωμάτων.
Ανοιχτό παράθυρο για ενίσχυση το 2026
Στο οικονομικό σκέλος, ο υφυπουργός υπενθύμισε ότι τον Μάρτιο του 2025 είχε εγκριθεί ενίσχυση de minimis για τις ζημιές του 2024 σε παραγωγούς ροδακίνων και νεκταρινιών εξαιτίας των παραμορφώσεων.
Για τις φετινές ζημιές δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένη αποζημίωση. Ο κ. Ανδριανός ανέφερε, όμως, ότι το Υπουργείο εξετάζει, εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, τη δυνατότητα να κινητοποιηθούν διαθέσιμοι πόροι και για το 2026. Προϋπόθεση, όπως σημείωσε, αποτελεί η αξιόπιστη καταγραφή των απωλειών από τις αρμόδιες υπηρεσίες και στη συνέχεια η επιλογή του κατάλληλου σχήματος ενίσχυσης.
Ο Βασίλης Κοτίδης από την πλευρά του υποστήριξε ότι οι παραγωγοί έχουν υποστεί μεγάλες οικονομικές απώλειες, αναφέροντας ιδιαίτερα τα συμπύρηνα ροδάκινα και ποικιλίες όπως η «Άνδρος» και η «Α-37». Ζήτησε οικονομική στήριξη μέσω de minimis ή άλλου διαθέσιμου εργαλείου, ενώ έθεσε και το ζήτημα των «ξερών βεργών», το οποίο, όπως είπε, επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση.
Στο θέμα της αναδιάρθρωσης των καλλιεργειών, η κυβερνητική απάντηση ήταν περισσότερο επιφυλακτική. Ο υφυπουργός σημείωσε ότι ενδεχόμενες εκριζώσεις και αντικαταστάσεις πολυετών καλλιεργειών απαιτούν προηγουμένως επιστημονική τεκμηρίωση για τις περιοχές όπου είναι αναγκαίες, τις κατάλληλες ποικιλίες ή καλλιέργειες αντικατάστασης και τον κίνδυνο επανεμφάνισης του προβλήματος.
Έτσι, από τη συζήτηση στη Βουλή προκύπτουν δύο βασικές εξελίξεις: η επιστημονική έρευνα έχει πλέον ισχυρή ένδειξη προς άκαρι του γένους Eriophyes, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ για τις ζημιές του 2026 το ενδεχόμενο οικονομικής ενίσχυσης παραμένει ανοιχτό χωρίς μέχρι στιγμής συγκεκριμένη απόφαση ή ύψος αποζημίωσης.
