Μια ξεχωριστή εκδήλωση αφιερωμένη στη διατήρηση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και στη σύνδεσή της με την εκπαιδευτική κοινότητα διοργάνωσε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, ο Σύλλογος Βλάχων Βέροιας, στο «Σπίτι του Συλλόγου».
Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκαν δύο Προγράμματα Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων, που υλοποιήθηκαν σε συνεργασία με το 6ο Γυμνάσιο Βέροιας, με στόχο τη γνωριμία των μαθητών με την τοπική ιστορία και τη βλάχικη παράδοση, καθώς και τη διάσωση ιστοριών, αφηγήσεων και βιωμάτων παλαιότερων γενεών.
Πρόκειται για τα προγράμματα «Κρατάμε ζωντανές τις ρίζες μας», που υλοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2024-2025, και «Κρατάμε ζωντανές τις ρίζες μας 2 – Βλάχικα παραμύθια και παροιμίες, πάντα επίκαιρα», που ακολούθησε το σχολικό έτος 2025-2026.
Την εκδήλωση χαιρέτισαν ο πρόεδρος του Συλλόγου Βλάχων Βέροιας και καθηγητής του 6ου Γυμνασίου, Σταμάτης Χρυσής, καθώς και η εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ημαθίας, Αναστασία Γρηγοριάδου.
Στην παρουσίαση συμμετείχαν μαθητές και μαθήτριες, που έλαβαν μέρος στα δύο προγράμματα, συνοδευόμενοι από την υπεύθυνη εκπαιδευτικό, Σοφία Καραφόλα.
Στον χαιρετισμό της η κ. Καραφόλα αναφέρθηκε στο πως γεννήθηκε η ιδέα των προγραμμάτων, που πραγματοποιήθηκαν στους χώρους του σχολείου, με βασικό στόχο να μην χαθούν οι μνήμες και οι παραδόσεις της βλάχικης παράδοσης της περιοχής μας. Η καταγραφή των αφηγήσεων των παππούδων, των γιαγιάδων, των συγγενών και των φίλων αποτέλεσε βασικό μέρος της προσπάθειας, ώστε οι ιστορίες τους να παραμείνουν ζωντανές για τις επόμενες γενιές.
Κατά τη διάρκεια των δύο σχολικών ετών, οι μαθητές των τριών τάξεων του Γυμνασίου εργάστηκαν με μεράκι, αναζητώντας και συγκεντρώνοντας πληροφορίες για την ιστορία, την καθημερινή ζωή και τις παραδόσεις των Βλάχων της περιοχής.
Μέσα από συνεντεύξεις με ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, συγκέντρωσαν προσωπικές μαρτυρίες, οικογενειακές ιστορίες και αναμνήσεις, προσεγγίζοντας βιωματικά την πολιτιστική τους κληρονομιά. Η προσπάθεια αυτή έφερε τους μαθητές πιο κοντά στις ρίζες τους και συνέβαλε στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των γενεών.
Η παρουσίαση του πρώτου προγράμματος περιλάμβανε μαρτυρίες και αφηγήσεις των γιαγιάδων Αικατερίνης Βράνα, Δέσποινας Μουρτζίλα, Σουλτάνας Σπανούδη και Ελένης Καρανάσιου, για την ιστορική διαδρομή των Βλάχων και την εγκατάστασή τους στην περιοχή της Ημαθίας, με αναφορές στην προέλευσή τους από την Πίνδο. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ιστορία των επτά Βλάχων ηρωίδων που, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, έπεσαν από τον βράχο του Γαλακτού στα Παλατίτσια Ημαθίας, για να αποφύγουν την ατίμωση από τους Οθωμανούς.
Οι μαθητές παρουσίασαν, επίσης, στοιχεία από την καθημερινή ζωή των παλαιότερων γενεών, τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν, τις μετακινήσεις προς το Σέλι, καθώς και αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν στην καθημερινότητά τους. Η παρουσίαση εμπλουτίστηκε με βίντεο, φωτογραφίες, τραγούδια και αφηγήσεις, ενώ ακούστηκαν τραγούδια, που διατηρούν στη μνήμη τους οι παππούδες και οι γιαγιάδες των παιδιών, καθώς και η χορωδία του Συλλόγου Βλάχων Βέροιας.
Μέσα από τις μαρτυρίες αναδείχθηκε ο τρόπος με τον οποίο η παράδοση μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, μέσα από τα ήθη και τα έθιμα, τις γεύσεις, τα τραγούδια, τους μύθους και τις προσωπικές ιστορίες.
Το δεύτερο πρόγραμμα επικεντρώθηκε στον πλούτο της προφορικής παράδοσης, με την παρουσίαση βλάχικων παραμυθιών, παροιμιών, μεταφορών, μύθων, ποιημάτων και νανουρισμάτων.
Σημαντική ήταν η συμβολή του συνταξιούχου δασκάλου Σωτήρη Τίκα, ο οποίος παρουσίασε βλάχικες παροιμίες, μεταφορές και μύθους, με μετάφραση στα ελληνικά, καθώς και της Ελβίρας Φουρκιώτη, της γηραιότερης γυναίκας του Συλλόγου, που μοιράστηκε παραμύθια, ποιήματα και νανουρίσματα στη βλάχικη γλώσσα. Στην παρουσίαση αξιοποιήθηκε, επίσης, πρόσθετο υλικό από το διαδίκτυο.
Οι θεατές παρακολούθησαν με ενδιαφέρον την εκδήλωση, η οποία συνδύασε κείμενα, σπάνιες φωτογραφίες, συνεντεύξεις, τραγούδια και οπτικοακουστικό υλικό, αναδεικνύοντας τη σημασία της καταγραφής και της διαφύλαξης της συλλογικής μνήμης.
Η παρουσίαση ολοκληρώθηκε μέσα σε θερμό κλίμα, με το κοινό να χειροκροτεί τους μαθητές και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση των δύο προγραμμάτων.
