Στην απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο για τα «κόκκινα» δάνεια και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) προχώρησε η κυβέρνηση την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, έπειτα από έντονες αντιδράσεις των δικηγορικών συλλόγων και κομμάτων της αντιπολίτευσης. Η επίμαχη διάταξη προέβλεπε ότι μια ιδιωτική συμφωνία ρύθμισης οφειλής θα μπορούσε να αποτελέσει εκτελεστό τίτλο, διευκολύνοντας την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος δανειοληπτών.
Την απόσυρση ανακοίνωσε ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Δημήτρης Μαρκόπουλος, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής.
Η εξέλιξη αφορά χιλιάδες δανειολήπτες σε ολόκληρη τη χώρα, μεταξύ των οποίων νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις της Ημαθίας που έχουν οφειλές προς τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης δανείων.
Τι ακριβώς προέβλεπε το άρθρο 23
Η βασική αλλαγή που επιχειρούσε να εισαγάγει το άρθρο 23 ήταν να αναγνωρίζεται ως εκτελεστός τίτλος η διμερής σύμβαση ρύθμισης οφειλής, δηλαδή μια ιδιωτική συμφωνία ανάμεσα στον δανειολήπτη και τον πιστωτή ή την εταιρεία που διαχειρίζεται το δάνειό του.
Για να γίνει κατανοητή η σημασία της διάταξης, πρέπει να διευκρινιστεί τι είναι ο εκτελεστός τίτλος.
Πρόκειται για το νομικό έγγραφο που επιτρέπει σε έναν δανειστή να προχωρήσει σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων και, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ο πλειστηριασμός.
Στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, για την αναγκαστική εκτέλεση απαιτείται κατάλληλος εκτελεστός τίτλος, όπως δικαστική απόφαση ή διαταγή πληρωμής.
Με την προτεινόμενη διάταξη, η ίδια η ιδιωτική σύμβαση ρύθμισης του δανείου θα μπορούσε να αποκτήσει αυτή την ισχύ.
Αυτό σήμαινε ότι, εάν ο δανειολήπτης δεν τηρούσε τους όρους της ρύθμισης, ο πιστωτής θα μπορούσε να κινηθεί προς την αναγκαστική εκτέλεση στηριζόμενος στη σύμβαση, χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να εκδώσει διαταγή πληρωμής για τη συγκεκριμένη απαίτηση.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα
Ένας δανειολήπτης έχει οφειλή 80.000 ευρώ, η οποία βρίσκεται υπό τη διαχείριση εταιρείας servicer.
Συμφωνεί με την εταιρεία μια ρύθμιση αποπληρωμής σε μηνιαίες δόσεις και υπογράφει τη σχετική σύμβαση.
Στη συνέχεια, λόγω οικονομικών δυσκολιών, σταματά να καταβάλλει τις συμφωνημένες δόσεις.
Με τη διάταξη που αποσύρθηκε, η εταιρεία θα μπορούσε, εφόσον πληρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιήσει την υπογεγραμμένη σύμβαση ως εκτελεστό τίτλο και να προχωρήσει στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, χωρίς την προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό. Δεν σημαίνει ότι η υπογραφή μιας ρύθμισης θα οδηγούσε αυτομάτως σε κατάσχεση ή πλειστηριασμό.
Γιατί αντέδρασαν οι δικηγόροι
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων είχε ζητήσει την απόσυρση της διάταξης, εκφράζοντας σοβαρές ενστάσεις για τις συνέπειές της στη δικαστική προστασία των οφειλετών.
Οι δικηγορικοί σύλλογοι υποστήριξαν ότι η αναγνώριση μιας ιδιωτικής σύμβασης ως εκτελεστού τίτλου θα παρέκαμπτε τη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής και τη δυνατότητα του οφειλέτη να προσβάλει δικαστικά τη συγκεκριμένη διαταγή.
Παράλληλα, εξέφρασαν ανησυχίες για τον τρόπο υπολογισμού του πραγματικού υπολοίπου της οφειλής, ιδίως όταν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί καταβολές στο πλαίσιο της ρύθμισης.
Κατά την άποψή τους, υπήρχε κίνδυνος να κινηθούν διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση ιδιωτικά έγγραφα, χωρίς να έχουν διασφαλιστεί επαρκώς η ακρίβεια και η εκκαθάριση της απαίτησης.
Η κριτική επικεντρώθηκε, επομένως, όχι στην ύπαρξη των ρυθμίσεων δανείων, αλλά στις νομικές συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η υπογραφή τους.
Η κυβερνητική απάντηση και η απόσυρση
Κατά τη συζήτηση στη Βουλή, ο υφυπουργός Δημήτρης Μαρκόπουλος υπερασπίστηκε τη συνολική κατεύθυνση του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει την εποπτεία των servicers και την προστασία των οφειλετών.
Ωστόσο, μετά τις αντιδράσεις, ανακοίνωσε την απόσυρση του άρθρου 23, καλώντας τα κόμματα της αντιπολίτευσης να τοποθετηθούν επί των υπόλοιπων διατάξεων.
Η απόσυρση αποτελεί ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με το αρχικό κείμενο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση στις αρχές Οκτωβρίου.
Τι σημαίνει πλέον για τους δανειολήπτες
Η απόσυρση του άρθρου 23 σημαίνει ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα αναγνώρισης της ιδιωτικής σύμβασης ρύθμισης ως εκτελεστού τίτλου δεν θα προχωρήσει με τη μορφή που είχε προταθεί.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι καταργούνται οι κατασχέσεις ή οι πλειστηριασμοί για τα «κόκκινα» δάνεια.
Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων εξακολουθούν να μπορούν να επιδιώκουν την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών, ακολουθώντας τις διαδικασίες που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Επίσης, η απόσυρση δεν συνεπάγεται διαγραφή χρεών ούτε ακύρωση υφιστάμενων συμβάσεων ρύθμισης.
Για τους δανειολήπτες, η ουσιαστική διαφορά είναι ότι δεν εισάγεται η συγκεκριμένη πρόσθετη οδός αναγκαστικής εκτέλεσης μέσω της ιδιωτικής συμφωνίας.
Το υπόλοιπο νομοσχέδιο συνεχίζει την κοινοβουλευτική του πορεία και οι τελικές ρυθμίσεις θα προκύψουν από το κείμενο που θα ψηφιστεί.
