Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς ρύθμισης οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού προβλέπουν δύο νέες νομοθετικές παρεμβάσεις, οι οποίες παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι αλλαγές αφορούν την καθιέρωση σταθερού επιτοκίου 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες, καθώς και τον δεκαπλασιασμό του ανώτατου προστίμου που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers, από 500.000 σε 5 εκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με τα παραδείγματα που συνοδεύουν τις προτεινόμενες διατάξεις, το οικονομικό όφελος για δανειολήπτη με ρυθμισμένη οφειλή 100.000 ευρώ και διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών μπορεί να φτάσει περίπου τις 28.600 ευρώ.
Ποιοι δικαιούνται το σταθερό επιτόκιο 3%
Η πρώτη τροπολογία προβλέπει την προσθήκη νέας παραγράφου στο άρθρο 14 του νόμου 4738/2020, με την οποία καθιερώνεται ετήσιο σταθερό επιτόκιο 3% στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η ρύθμιση αφορά δύο κατηγορίες δανειοληπτών:
- Ευάλωτους οφειλέτες, οι οποίοι πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια και διαθέτουν τη σχετική βεβαίωση.
- Επιλέξιμους οφειλέτες, σύμφωνα με τα κριτήρια του άρθρου 14 του νόμου 4738/2020, στα οποία περιλαμβάνονται και νοικοκυριά της μεσαίας τάξης.
Το επιτόκιο θα παραμένει στο 3% καθ’ όλη τη διάρκεια της αποπληρωμής, ανεξάρτητα από το αν το δάνειο διαθέτει εμπράγματες εξασφαλίσεις, όπως υποθήκη ακινήτου.
Παράλληλα, η εφαρμογή του συγκεκριμένου επιτοκίου θα αποτελεί υποχρεωτικό όρο της σύμβασης αναδιάρθρωσης.
Η ρύθμιση προβλέπεται να εφαρμόζεται σε καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026.
Τι αλλάζει σε σχέση με το σημερινό καθεστώς
Με το ισχύον σύστημα, το επιτόκιο διαμορφώνεται αρχικά στο 3% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και στο 4% για οφειλές χωρίς εξασφαλίσεις, για την πρώτη τριετία.
Μετά την παρέλευση των 36 μηνών, το επιτόκιο μετατρέπεται σε κυμαινόμενο και συνδέεται με το Euribor τριμήνου.
Με βάση το επίπεδο Euribor 2,67% που χρησιμοποιείται στα παραδείγματα της προτεινόμενης ρύθμισης, το επιτόκιο θα διαμορφωνόταν περίπου στο 5,17% για εξασφαλισμένες οφειλές και στο 5,67% για μη εξασφαλισμένες.
Η νέα πρόβλεψη καταργεί αυτή τη μεταβολή για τις συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών, διατηρώντας το επιτόκιο στο 3% μέχρι την ολοκλήρωση της αποπληρωμής.
Πόσο μειώνεται η μηνιαία δόση
Τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν αφορούν οφειλή 100.000 ευρώ, με διάρκεια αποπληρωμής 240 μηνών, δηλαδή 20 ετών, χωρίς εφαρμογή του μηχανισμού σταδιακής αύξησης δόσεων (step-up).
Για δάνειο με εμπράγματη εξασφάλιση:
Η μηνιαία δόση σήμερα ξεκινά από 554,60 ευρώ για τα πρώτα τρία χρόνια και, με τις παραδοχές του παραδείγματος, αυξάνεται στα 653,50 ευρώ για τους υπόλοιπους 204 μήνες.
Με το νέο καθεστώς, η δόση παραμένει στα 554,60 ευρώ σε όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
Πρόκειται για διαφορά 98,90 ευρώ τον μήνα μετά την πρώτη τριετία και συνολικό υπολογιζόμενο όφελος περίπου 20.200 ευρώ.
Για δάνειο χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση:
Στο ισχύον καθεστώς, η μηνιαία δόση ανέρχεται σε 605,98 ευρώ για τους πρώτους 36 μήνες και στη συνέχεια, με τις ίδιες παραδοχές, αυξάνεται στα 685,56 ευρώ.
Με το σταθερό επιτόκιο 3%, η δόση διαμορφώνεται στα 554,60 ευρώ για ολόκληρη την περίοδο αποπληρωμής.
Η μείωση φτάνει τα 51,38 ευρώ τον μήνα κατά την πρώτη τριετία και τα 130,96 ευρώ τον μήνα για την υπόλοιπη διάρκεια.
Το συνολικό όφελος υπολογίζεται σε περίπου 28.600 ευρώ.
Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά, καθώς στο σημερινό καθεστώς το κυμαινόμενο επιτόκιο επηρεάζεται από τη μελλοντική πορεία του Euribor. Επομένως, η πραγματική εξοικονόμηση εξαρτάται από τους όρους κάθε ρύθμισης και τις μεταβολές των επιτοκίων.
Πρόστιμα έως 5 εκατομμύρια ευρώ στους servicers
Η δεύτερη νομοθετική παρέμβαση αφορά την αυστηροποίηση των κυρώσεων για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.
Ειδικότερα, προβλέπεται η αύξηση του ανώτατου διοικητικού προστίμου που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος από τις 500.000 ευρώ στα 5.000.000 ευρώ.
Το νέο όριο είναι δεκαπλάσιο του σημερινού και αφορά παραβάσεις του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των servicers.
Μεταξύ των παραβάσεων που μπορούν να επισύρουν κυρώσεις περιλαμβάνονται:
- Η μη τήρηση των υποχρεώσεων για την ορθή μεταχείριση των δανειοληπτών.
- Οι ελλείψεις στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και εταιρικής διακυβέρνησης.
- Η μη συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
- Η απουσία κατάλληλων διαδικασιών καταγραφής και διαχείρισης παραπόνων.
- Οι παραβάσεις στις συμβατικές σχέσεις μεταξύ διαχειριστών και αγοραστών πιστώσεων.
- Η μη τήρηση των υποχρεώσεων ενημέρωσης των αρμόδιων εποπτικών αρχών.
Η επιβολή των προστίμων θα εξακολουθήσει να αποτελεί αρμοδιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος, σύμφωνα με το άρθρο 27 του νόμου 5072/2023.
Πρόσθετα πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη
Παράλληλα, στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο προβλέπεται και ξεχωριστό πλαίσιο κυρώσεων για συγκεκριμένες πρακτικές σε βάρος δανειοληπτών.
Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους θα μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
Οι κυρώσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις στις οποίες πραγματοποιούνται ενέργειες είσπραξης σε βάρος συνεπών δανειοληπτών ή δανειοληπτών που δεν κατέβαλαν ορισμένες δόσεις επειδή ο πιστωτής ή ο διαχειριστής δεν τους είχε χορηγήσει τα απαραίτητα στοιχεία.
Το συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργεί επιπρόσθετα στις εποπτικές κυρώσεις που επιβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους δανειολήπτες
Η σημαντικότερη αλλαγή για όσους εντάσσονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες είναι ότι αποκτούν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα ως προς το κόστος αποπληρωμής των ρυθμισμένων οφειλών τους.
Με το σταθερό επιτόκιο 3%, οι δανειολήπτες δεν θα επιβαρύνονται από μελλοντικές αυξήσεις του Euribor στο πλαίσιο των συγκεκριμένων συμβάσεων, ενώ η μηνιαία δόση δεν θα αναπροσαρμόζεται εξαιτίας μεταβολών του επιτοκίου.
Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των διοικητικών προστίμων δημιουργεί αυστηρότερο πλαίσιο εποπτείας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, χωρίς ωστόσο να συνεπάγεται αυτομάτως την επιβολή του ανώτατου προστίμου σε κάθε παράβαση.
Η ουσιαστική επίδραση των νέων μέτρων θα εξαρτηθεί από την τελική ψήφιση και εφαρμογή των διατάξεων, την έκταση των δικαιούχων και την αποτελεσματικότητα των εποπτικών ελέγχων.
