Η κλεισούρα στην εποχή του κορονοϊού μας πιέζει όμως καθώς το Πάσχα πλησιάζει διατηρούμε κρυφές ελπίδες πως θα ανοίξει ο καιρός και μαζί ίσως και οι μετακινήσεις για να γιορτάσουμε ένα… πιο κοινωνικό Πάσχα με τους οικείους μας. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στα έθιμα του ελληνικού Πάσχα, διατηρώντας το ηθικό ακμαιότατο.
Το Πάσχα αποτελεί τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή για τους Έλληνες και γενικότερα για τους ορθόδοξους λαούς σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για μία περίοδο με έντονα θρησκευτικά και παραδοσιακά στοιχεία που έχουν μείνει στους αιώνες ανεξίτηλα. Πολλά από αυτά ισχύει γενικότερα σε όλη την Ελλάδα, ενώ κάποια άλλα έχουν συγκεκριμένο, τοπικό χαρακτήρα. Ας ρίξουμε μία ματιά σε κάποια από τα πιο γενικά και γνωστά ήθη και έθιμα του Πάσχα. Αξίζει να δούμε, επίσης, και από πού είναι η προέλευση τους.
Το έθιμο της λαμπάδας
Δίχως αμφιβολία το έθιμο της λαμπάδας αποτελεί το πιο αγαπημένο έθιμο των παιδιών. Πέρα από το κερί πλέον συνδυάζεται και με κάποιο δώρο. Την πασχαλινή λαμπάδα την προσφέρει στους μικρούς ο νονός η νονά. Ανάβουμε τη λαμπάδα το βράδυ της Ανάστασης και αποτελεί σύμβολο για το νέο φως που προσφέρει ο Χριστός με την Ανάσταση.
Το έθιμο είναι πάρα πολύ παλιό. Οι νεοφώτιστοι χριστιανοί χρησιμοποιούσαν κεριά όταν βαφτίζονταν. Αυτό γινόταν κυρίως το Μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα και διατηρήθηκε ως έθιμο με το πέρασμα των χρόνων. Η σύνδεση με τη βάφτιση χάθηκε, όμως το έθιμο της λαμπάδας διατηρήθηκε.
Σημασία έχει και το χρώμα της λαμπάδας. Καφέ λαμπάδες έχουμε για παράδειγμα τη Μεγάλη Παρασκευή στον επιτάφιο, λόγω του Πέμπτη μου χαρακτήρα. Το Μεγάλο Σάββατο στην Ανάσταση έχουμε το λευκό να επικρατεί και πιο χαρούμενα χρώματα, που υποδηλώνουν τη χαρά για την ανάσταση του θεανθρώπου.
Το έθιμο των κόκκινων αυγών
Πρόκειται για ένα ακόμη πολύ παλιό έθιμο των χριστιανών, το οποίο έχει την καταγωγή του στη Μεσοποταμία, στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Το κόκκινο χρώμα με το οποίο βάφουμε τα αυγά τη Μεγάλη Πέμπτη συμβολίζει το αίμα που έχυσε ο Χρήστος επάνω στο Σταυρό. Στη συνέχεια βέβαια από κόκκινα αυγά έγιναν απλά πολύχρωμα.
Το αυγό θεωρείται παραδοσιακά ως σύμβολο της ζωής και της γέννησης σε πολλούς λαούς και πολιτισμούς. Στην ουσία πρόκειται για ένα συνδυασμό προχριστιανικών δεισιδαιμονιών με την ιστορία του θανάτου του Ιησού. Μετά την Ανάσταση, μικροί Και μεγάλοι τσουγκρίζουν τα κόκκινα αυγά στο πασχαλινό τραπέζι. Ο νικητής θεωρείται πως θα έχει την τύχη με το μέρος.
Τα σοκολατένια αυγά του Πάσχα
Τα σοκολατένια αυγά αποτελούν ένα ξενόφερτο, εμπορικό έθιμο. Δεν σχετίζονται τόσο με την ίδια τη θρησκευτική παράδοση της Ορθοδοξίας ή των υπολοίπων χριστιανικών δογμάτων. Τα παιδιά τα λατρεύουν και θεωρούνται συνοδευτικό δώρο μαζί με τη λαμπάδα από το νονό ή γλυκό και ευχάριστο δώρο γενικότερα για τις γιορτές. Η σοκολάτα ούτως ή άλλως σχετίζεται με κάθε είδους γιορτή και προσφέρεται συχνά ως δώρο.
Στην ουσία τα σοκολατένια αυγά έκαναν την εμφάνισή τους στην Αγγλία το 1873. Πρόκειται αναμφίβολα για εμπορική επιτυχία ενός ζαχαροπλάστη, του Τζόζεφ Φράι, ο οποίος κατάφερε ουσιαστικά να τα καθιερώσει κατά τη διάρκεια των γιορτών του Πάσχα. Το έθιμο πήρε μεγάλες διαστάσεις σε όλο το νησί και στη συνέχεια κατέκτησε τις αγορές όλου του χριστιανικού κόσμου.
Τα βαρελότα και πυροτεχνήματα της ανάστασης
Κροτίδες, βαρελότα και πυροτεχνήματα έχουν την τιμητική τους το βράδυ της Ανάστασης έξω από την εκκλησία. Πολλοί τα περιμένουν πώς και πώς και απολαμβάνουν αυτό το πατροπαράδοτο έθιμο, στο οποίο, όμως, πρέπει να δείχνει κάνεις ιδιαίτερη προσοχή.
Η προέλευση του εθίμου πηγάζει από δεισιδαιμονίες. Σε πολλούς λαούς πιστεύεται ότι τα δαιμόνια και τα κακά πνεύματα τρομοκρατούνται από τους δυνατούς θορύβους. Το ίδιο ισχύει και με τα εκτυφλωτικά πυροτεχνήματα, που σκοπό έχουν ουσιαστικά να διώξουν το κακό. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας όπως είναι πχ. η Χίος και η Σάμος, το έθιμο εξελίχθηκε ακόμα περισσότερο με τους ρουκετοπόλεμους. Ανάλογα τοπικά έθιμα έχουμε παντού σε όλη την Ελλάδα.
