Τις βασικές μεταρρυθμίσεις που εισάγει το σχέδιο νόμου «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970», ανέπτυξε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, κατά την ομιλία της στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής.
Η Υπουργός, αφού παρέθεσε τα στοιχεία που συνθέτουν την πρόοδο των τελευταίων χρόνων στην αγορά εργασίας, όπως η μείωση της ανεργίας κατά περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες, η δημιουργία 563.000 νέων θέσεων εργασίας την τελευταία 7ετία, η αύξηση των μισθών και οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, υπογράμμισε ότι «υπάρχουν ακόμα οι προκλήσεις που οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε. Και μία από αυτές είναι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, χάσμα που δεν δικαιολογείται από αντικειμενικά κριτήρια. Σήμερα στη χώρα μας με βάση τα τελευταία στοιχεία οι γυναίκες αμείβονται κατά 13,4% λιγότερο από τους άνδρες. Στην Ευρώπη το ποσοστό αυτό είναι 11,1%.».
Στη συνέχεια, η κα Κεραμέως, ανέφερε τους εξής άξονες του νομοσχεδίου:
Πρώτος άξονας, ο βασικός πυρήνας του νομοσχεδίου. Η Υπουργός τόνισε ότι «Ο βασικός πυρήνας του νομοσχεδίου αφορά την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/970 για την ενίσχυση της εφαρμογής της αρχής της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Η αρχή αυτή δεν είναι καινούρια, υπάρχει ήδη στο σύνταγμά μας, υπάρχει στην εργατική νομοθεσία, αποτελεί θεμελιώδη κανόνα του κράτους δικαίου. Το ερώτημα είναι πώς διασφαλίζουμε ότι αυτή η αρχή εφαρμόζεται στην πράξη;» και σημείωσε τις νέες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων, πριν και μετά την πρόσληψη.
Πριν την πρόσληψη, θεσπίζονται νέοι κανόνες μισθολογικής διαφάνειας, για παράδειγμα οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται εφεξής να ενημερώνουν τους υποψηφίους πριν από τη συνέντευξη, για την αμοιβή ή για το εύρος της αμοιβής για τη θέση τη συγκεκριμένη. Επίσης οι αγγελίες εργασίας θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και απαλλαγμένες από οποιοδήποτε άλλο στοιχείο διάκρισης.
Μετά την πρόσληψη, κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, κατοχυρώνεται το δικαίωμα ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να εφαρμόζουν διαφανείς μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως οι δεξιότητες, η ευθύνη, η εμπειρία, οι συνθήκες εργασίας. Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο των αποδοχών τους, καθώς και σε στοιχεία για τα μέσα επίπεδα αμοιβών ανά φύλο, σε αντίστοιχες θέσεις εργασίας. Υποχρεώνει τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις να παρακολουθούν και να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα. Προβλέπει διαδικασίες ελέγχου και διορθωτικές παρεμβάσεις, όταν διαπιστώνονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις. Οι εργαζόμενοι μπορούν να προσφεύγουν στην Επιθεώρηση Εργασίας, στη δικαιοσύνη, να υποστηρίζονται από τον Συνήγορο του Πολίτη και συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Δεύτερος άξονας, η σημασία και τα οφέλη του νομοσχεδίου. «η σημασία του νομοσχεδίου έγκειται στο γεγονός ότι μετατρέπει μια γενική αρχή σε ένα πρακτικά ασκούμενο δικαίωμα. Για δεκαετίες η ίση αμοιβή μεταξύ των φύλων για εργασία ίσης αξίας αποτελεί μια αυτονόητη αρχή. Θα έλεγε κανείς, εν έτει 2026 συζητάμε ακόμα για αυτό; Ναι, συζητάμε ακόμα για αυτό γιατί παρότι έχει σημειωθεί μια σημαντική βελτίωση στο κομμάτι αυτό, αν είμαστε ειλικρινείς πρέπει να διαπιστώσουμε ότι ναι υπάρχει ακόμα αδικαιολόγητη απόκλιση για ίδια εργασία, για εργασία ίσης αξίας.», δήλωσε η κα Κεραμέως και επεσήμανε τα πολλαπλά οφέλη του νέου σχεδίου νόμου:
Για τους εργαζομένους, περισσότερη προστασία, μεγαλύτερη ενημέρωση, δυνατότητα ουσιαστικής διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους αλλά και δικαιοσύνη, κίνητρο, ικανοποίηση από την εργασία.
Για τις επιχειρήσεις, ξεκάθαροι κανόνες, μείωση αμφισβητήσεων, ενίσχυση εμπιστοσύνης στο εσωτερικό των οργανισμών και εν τέλει υψηλότερη αποδοτικότητα όλων σε ένα περιβάλλον ισότητας και ασφάλειας.
Για το Κράτος, καλύτερη παρακολούθηση των ανισοτήτων, ενίσχυση της αξιοπιστίας των θεσμών και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.
Για την ίδια την Αγορά Εργασίας, το νομοσχέδιο αποτελεί ένα εργαλείο εκσυγχρονισμού, διαφάνειας, ξεκάθαρων κανόνων, δικαιοσύνης και αξιοπιστίας.
Επιπροσθέτως, οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό εργαλείο διαμόρφωσης δίκαιων μισθολογικών δομών, στηριγμένων σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια. Υπάρχει μια πρόβλεψη στο νομοσχέδιο που είναι ελληνική προσθήκη, ότι όπου υπάρχει συλλογική σύμβαση εργασίας τεκμαίρεται η συμμόρφωση με το πλαίσιο της οδηγίας. Πρόκειται για μαχητό τεκμήριο αλλά ένα τεκμήριο το οποίο στέλνει ένα ξεκάθαρο σήμα υπέρ των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Τρίτος άξονας, η δίκαιη αμοιβή δεν σημαίνει εξίσωση όλων. «Έχω ακούσει το τελευταίο διάστημα μια λαθεμένη εντύπωση ότι η συζήτηση για το νομοσχέδιο σημαίνει ότι όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να αμείβονται το ίδιο. Επ΄ ουδενί. Δεν ισχύει. Το νομοσχέδιο δεν λέει εξίσωση όλων. Η οικονομία, οι επιχειρήσεις και η ίδια η έννοια της αξιοκρατίας βασίζονται στην αναγνώριση της διαφοράς σε εμπειρία, σε δεξιότητες, σε ευθύνη, σε απόδοση. Ένας εργαζόμενος με περισσότερα χρόνια εμπειρίας προφανώς μπορεί να αμείβεται περισσότερο. Ένας εργαζόμενος με περισσότερες εξειδικευμένες γνώσεις προφανώς μπορεί να αμείβεται περισσότερο. Ένας εργαζόμενος που αναλαμβάνει μεγαλύτερες ευθύνες ή επιτυγχάνει καλύτερα αποτελέσματα, φυσικά και μπορεί να αμείβεται διαφορετικά. Αυτό, όμως, που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι να υπάρχει διαφορετική αμοιβή όταν η μόνη διαφορά είναι το φύλο. Άρα, λοιπόν, η αμοιβή να διαμορφώνεται από την δουλειά σου και την αξία σου αλλά επ’ ουδενί το φύλο δεν μπορεί να παίζει ρόλο στην διαμόρφωση της αμοιβής.», ανέφερε η Υπουργός.
Τέταρτος άξονας, επιπλέον σημαντικές ρυθμίσεις. Η κα Κεραμέως υπογράμμισε ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει την ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά νοσηλευτών, βοηθών νοσηλευτών, οδηγών και βοηθών ασθενοφόρων – διασωστών που υπηρετούν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και στο ΕΚΑΒ και υπάγονται στο ασφαλιστικό καθεστώς του Δημοσίου, λέγοντας ότι «υπήρχε η εξής στρέβλωση. Για χρόνια. Για δεκαετίες. Νοσηλευτές του ιδιωτικού τομέα που υπάγονταν στα βαρέα και ανθυγιεινά και συνάδελφοι τους στον δημόσιο τομέα οι οποίοι δεν υπάγονταν. Αυτή η στρέβλωση ίσχυε για πάνω από 30 χρόνια και με αυτή την ρύθμιση που φέρνουμε πάμε να διορθώσουμε αυτή την στρέβλωση που ίσχυε για τόσα πολλά χρόνια.». Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και τις εξής σημαντικές παρεμβάσεις:
- Αναγνωρίζεται ο χρόνος μαθητείας των αποφοίτων των Επαγγελματικών Σχολών Μαθητείας της ΔΥΠΑ για την απόκτηση, αναβάθμιση ή επέκταση επαγγελματικών αδειών και πιστοποιήσεων, διευκολύνοντας την ταχύτερη ένταξή τους στην αγορά εργασίας και αναβαθμίζοντας την αξία της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
- Δημιουργείται το Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Ρυθμίσεων Εργασίας στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, ώστε οι συλλογικές συμβάσεις, οι συλλογικές συμφωνίες και οι διαιτητικές αποφάσεις να καταγράφονται και να υποβάλλονται ψηφιακά.
- Διευκολύνεται η πρόσβαση των εργαζομένων στην Επιθεώρηση Εργασίας μέσω της δυνατότητας εξ αποστάσεως συμμετοχής σε διαδικασίες επίλυσης εργατικών διαφορών (πρόταση της ΓΣΕΕ).
- Ενισχύεται η προστασία των θετών μητέρων σε περιπτώσεις διακρατικής υιοθεσίας, καθώς οι σχετικές άδειες και παροχές συνδέονται πλέον με τον πραγματικό χρόνο παράδοσης του παιδιού για φροντίδα και ανατροφή.
Η Υπουργός αναφέρθηκε και στον ενδελεχή διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία, επισημαίνοντας ότι έχουν ήδη ενσωματωθεί πάνω από 90 διαφορετικές προτάσεις, υποστηρίζοντας ότι «η μεγάλη πλειοψηφία αυτών είναι από τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, τους εκπροσώπους εργαζομένων και εργοδοτών σε όλο το φάσμα ακριβώς του νομοσχεδίου, ακολούθησε η δημόσια διαβούλευση και από εκεί λάβαμε πολύτιμα σχόλια. Άρα, το νομοσχέδιο έρχεται σημαντικά βελτιωμένο χάρι ακριβώς στην πολύτιμη ανατροφοδότηση των εθνικών κοινωνικών εταίρων και της δημόσιας διαβούλευσης.».
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η Υπουργός δήλωσε ότι: «το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα αποτελεί μία ουσιαστική, αυτονόητη αν θέλετε, μεταρρύθμιση για μια πιο δίκαιη, πιο διάφανή και πιο σύγχρονη αγορά εργασίας. Ενισχύει την αξιοκρατία, καταπολεμά τις διακρίσεις, ενδυναμώνει τους εργαζομένους, παρέχει ασφάλεια στις επιχειρήσεις, εκσυγχρονίζει τους θεσμούς και ταυτόχρονα αναγνωρίζει την προσφορά εργαζομένων που επί χρόνια διεκδικούσαν δικαιοσύνη. Και τελικά υπηρετεί έναν απλό, αλλά θεμελιώδη στόχο: Να διαμορφώνουμε μία αγορά εργασίας, στην οποία κάθε πολίτης θα γνωρίζει ότι οι ευκαιρίες, οι αποδοχές και η επαγγελματική του πορεία, καθορίζονται από τις ικανότητες, την προσπάθεια και την αξία του και όχι από το φύλο του. Και θέλω να πιστεύω ότι τα κοινοβουλευτικά κόμματα θα στηρίξουν την προσπάθεια αυτή, μία προσπάθεια που άλλωστε εκπορεύεται από το ενωσιακό δίκαιο, από την ευρωπαϊκή οδηγία, αλλά μία προσπάθεια και ελληνική, για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Και τελικά για να βάλουμε όλοι μαζί ένα τέλος εν έτει 2026 στο αδικαιολόγητο μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών και για να γίνει επιτέλους πράξη η αρχή να αμείβεσαι με βάση τη δουλειά σου και την αξία σου και το φύλο σου να μην παίζει κανένα απολύτως ρόλο στη διαμόρφωση των αποδοχών σου.».
