Του Νίκου Τσιαμούρα
Τόπος ξακουστός, ξεχωριστός, με πλούσια βλάστηση και απαράμιλλη ομορφιά. Πετρόκτιστα χωριά, πέτρινα γεφύρια, καταρράκτες, πυκνά δάση. Το βουνό τους καλωσορίζει άγριο και ατίθασο με υγρασία και βρεγμένη γη. Μια ησυχία πλανιέται τριγύρω και σκεπάζει ανθρώπους και δένδρα σαν άχρωμη παραμυθένια ομίχλη. Φθινόπωρο….. έχουν γραφτεί χιλιάδες λέξεις για να περιγράψουν το Φθινόπωρο.
Τα χρώματα στη φύση είναι διαφορετικά, οι πρώτες βροχές προετοιμάζουν το έδαφος με θρεπτικές ουσίες για την επόμενη σπορά, στην εύκρατη ζώνη είναι η εποχή της συγκομιδής.
Περάσανε την Αετιά τους Φιλιπαίους και συνεχίζουν για Σαμαρίνα, μερικά χιλιόμετρα πριν το χωριό διασταύρωση, αριστερά τους οδηγεί στο χωριό και δεξιά ο δρόμος στο ύψωμα της Αννίτσας.
Μνημείο πεσόντων στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο 1940-41 όπου στις 2 Νοεμβρίου το 1940 έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι 120 Γρεβενιώτες.
Από την άκρη του δρόμου ξεπροβάλλει η Σαμαρίνα πανέμορφη και ξεχωριστή.
Κάτω από το δάσος της ΄΄ κιούριστα ΄΄ και σε υψόμετρο 1380- 1515 μ. βρίσκεται ο παραδοσιακός οικισμός του χωριού χτισμένος αμφιθεατρικά στις ανατολικές πλαγιές της ψηλότερης κορυφής της Πίνδου, τον Σμόλικα.
Γνωστό βλαχοχώρι, όχι μόνο της χώρα μας αλλά και των Βαλκανίων.
Κτισμένο ανάμεσα σε πυκνά δάση οξιάς, πεύκου, πυξαριού και ρόμπολου. Ασύγκριτες ομορφιές τριγύρω, άφθονα κρύα νερά. Σε αυτά τα δάση ζουν και αναπνέουν αρκούδες, ζαρκάδια, λύκοι, αλεπούδες, αγριόχοιροι, κουνάβια, σκίουροι, αλλά και αετοί (κιρκινέζια) και κοτσύφια. Μεγάλη ακμή γνώρισε στα τέλη του 18ου αιώνα και κατά τον 19ο αιώνα.
Κύρια οικονομική πηγή ζωής ήταν η κτηνοτροφία στα χρόνια της ακμής ( μετρούσαν 80.000 γιδοπρόβατα), η βιοτεχνία, το εμπόριο και οι τέχνες. Κατέληξαν στην πλατεία με τα δένδρα που σκιάζουν τα τραπεζάκια των μαγαζιών και το μεγαλύτερο δεν είναι πλάτανος, όπως συνήθως, αλλά καρυδιά.
Το βράδυ διανυκτέρευσαν στο σπίτι του Κώστα 5 φίλοι ορειβάτες. Στην ψηλότερη πλατεία της Ελλάδος στα 1450 μέτρα έμαθαν για την καταγωγή του τραγουδιού που μιλά για τα παιδιά της Σαμαρίνας. Το τραγουδούσαν οι Σαμαρινιώτες κλέφτες στη διάρκεια της εξόδου του Μεσολογγίου.
Το απόγευμα ξεναγήθηκαν στον αυλόγυρο της εκκλησίας της κοίμησης της Θεοτόκου ( μεγάλη Παναγιά). Εκείνο που την κάνει ξεχωριστή είναι το πεύκο που έχει φυτρώσει και γερνά στην κεραμοσκεπή του ιερού. Κτίσθηκε το 1816 και αγιογραφήθηκε το 1829 από δυο αδελφούς Σαμαρινιώτες. Δεν μπόρεσαν να θαυμάσουν τις υπέροχες αγιογραφίες, ήταν κλειδωμένα. Το χωριό έχει οκτώ εκκλησίες. Το 1774-1775 από εδώ πέρασε και δίδαξε ο Κοσμάς ο Αιτωλός.
Ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα (1813) η πιο παλιά εκκλησία στην περιοχή και του Αγίου Αθανασίου ( 1840) με το παρεκκλήσι των Αγίων Αναργύρων. Παλιές εικόνες με εξαιρετικές αγιογραφίες και ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Το πρωινό της Κυριακής τους βρήκε να ανεβαίνουν την δασωμένη πλαγιά και να αναπνέουν καθαρό αέρα σε μια απίστευτα πανέμορφη φύση. Κάθε φορά και άλλη εικόνα άλλη ομορφιά, ατέλειωτη ελληνική φύση!
Πήραν το μονοπάτι, που ξεκινά πάνω από το γήπεδο του χωριού 1510μ. Τοπίο ειδυλλιακό, η βλάστηση παρθένα, καταπράσινες απότομες πλαγιές, μονοπάτι αδιαπέραστο, τυλιγμένο σε κισσούς και φτέρες. Σχεδόν αμέσως μπήκαν στο δάσος ΄΄ Κιούριστα΄΄ με ρόμπολα, ( θαυμάζουν αυτά τα θεόρατα γηραλέα δένδρα), ακολουθώντας τα κόκκινα τετράγωνα με το κίτρινο πλαίσιο, μονοπάτι ανηφορικό για δυνατές αναπνοές και δυνατά πόδια, κερδίζουν σταθερά ύψος και σε πενήντα λεπτά της ώρας φθάνουν στην πηγή της κυράς ( Φαντίνα λικιράου) με γάργαρο και κρυστάλλινο νερό.
Μια στάση να ξεδιψάσουν και συνεχίζουν. Μια ησυχία πλανιέται τριγύρω και σκεπάζει ανθρώπους και δένδρα σαν άχρωμη παραμυθένια ομίχλη. Τα δένδρα αέρινα, μαλαματένια πούπουλα στην πνοή του ανέμου, παραδίδονται στο απαλό χρυσαφένιο φως του ήλιου.
Η ανάβαση συνεχίζεται, άφησαν το δάσος, περνάνε κάτω από τα βράχια του Καπετάν Τσεκούρα. Τώρα διασχίζουν ένα μικρό ρέμα φτάνουν σε ράχη, νυχτοπερπατήματα άγριας ζωής της μεγάλης κυρίας του δάσους, της καφέ αρκούδας. Μπροστά τους ομαλή πλαγιά την προσπερνάνε και καταλήγουν σε φαρδύ διάσελο ανάμεσα στις κορυφές Μπογδάνι ( Βούζι) και Καπετάν Τσεκούρα.
Η θέα από εδώ πανέμορφη σε κόβει την ανάσα με όλη την κοιλάδα Βάλια – Κίρνα ( κοιλάδα των δαιμόνων) να απλώνεται στα πόδια τους και τις κορυφές της Μόσιας απέναντι.
Κάπου στο βάθος μακριά μέσα από ένα αδιαπέραστο δάσος ξεπροβάλλει μια υγρή κατακόρυφη γραμμή νερού να γκρεμίζεται με κάθε μεγαλοπρέπεια από 100 μέτρα ύψος και να χάνεται ανάμεσα στα δένδρα προς το Διαβολόρεμα. Ίσως είναι ο μεγαλύτερος καταρράκτης στην Ελλάδα που τρέχει και το καλοκαίρι.
Συνεχίζουν τραβερσάροντας σε απότομη πλαγιά κάτω από το Μπογδάνι και πάνω από την Βάλια – Κίρνα. Φτάνουν σε δεύτερη ράχη αμέσως μετά το Μπογδάνι έχοντας μπροστά τους μια σχετική επίπεδη έκταση. Υπέροχα γλυπτά της φύσης χτυπημένα από κεραυνούς ρόμπολα να δίνουν μια απόκοσμη ομορφιά στο τοπίο.
Κατευθύνονται προς τις ψηλές κορφές της Μόσιας, μπήκαν και ανηφορίζουν σε απότομη ρεματιά. Η ανάβαση τους δυσκολεύει, απτόητοι συνεχίζουν. Καταλήγουν σε πλατό από όπου διακρίνουν την ψηλότερη κορυφή του Σμόλικα.
Άγρια ζωή που αναπτύσσεται ακόμη ανενόχλητη, δίπλα τους μόλις πέρασε ένα μικρό κατάμαυρο σκιουράκι και χάθηκε πίσω από τα δένδρα
Ανηφορίζουν το πλατό και λίγο πριν την κορυφή το μονοπάτι στρίβει δεξιά για την ψηλότερη κορυφή του Σμόλικα (2637 μ.). Η συντροφιά των ορειβατών συνεχίζει ίσια πάνω και σε λίγα λεπτά φτάνουν στην κορυφή της Μόσιας, την πρώτη κορυφή 2556μ. Ένας παγωμένος αέρας τους αναγκάζει να φορέσουν κάτι ζεστό πάνω τους
Από εδώ η θέα απεριόριστη.
Δίπλα τους η δεύτερη κορυφή της Μόσια ( 2600 ), απέναντι η ψηλότερη κορυφή του Σμόλικα ( γέρος ). Στο βάθος και δεξιά τους ο Γράμμος και αριστερά η Τύμφη με την ψηλότερη κορυφή την Γκαμήλα. Επιστροφή………..
Άφησαν πίσω τους την Σαμαρίνα και τον Σμόλικα, πήραν το δρόμο της επιστροφής. Δεν έχουν λόγια να περιγράψουν αυτά που είδαν τα μάτια τους αυτά που χόρτασαν οι αισθήσεις τους με τα υπέροχα ανέγγιχτα δάση από ρόμπολα αυτά τα εκπληκτικά, σχεδόν ενδημικά της βαλκανικής πεύκα που ευδοκιμούν μόνο στα μεγάλα υψόμετρα και που κάποτε κάλυπταν τις περισσότερες κορφές των βουνών της Βόρειας Ελλάδος.
Η διαδρομή σήμερα δύσκολη και πολύωρη, αλλά πανέμορφη. Θα είναι πάντα εκεί για να τους δεχτεί την επόμενη φορά.
Συγχαρητήρια στην συντροφιά των ορειβατών που τα κατάφεραν μέχρι και την κορυφή.
Σήμερα η μέρα τους ήταν ανηφορική, ειρηνική και πανέμορφη. Συγχαρητήρια σε όλους!
Για τον Σύλλογο Χιονοδρόμων Ορειβατών Βέροιας
Τσιαμούρας Νικόλαος
