Στο επίκεντρο των οικονομικών και θεσμικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρέθηκαν οι εργασίες του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), το οποίο συνεδρίασε την Πέμπτη 25 Ιουνίου, παρουσία του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης αναδείχθηκαν ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση των δήμων, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την πολιτική προστασία, τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά και την κατάρτιση των δημοτικών προϋπολογισμών για τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, σχετικά με το πραγματικό λειτουργικό κόστος των δήμων. Σύμφωνα με τα πρώτα δεδομένα μελέτης που εκπονεί η ΕΕΤΑΑ για λογαριασμό της ΚΕΔΕ, το συνολικό κόστος λειτουργίας των δήμων ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ, ενώ η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για το 2026 φτάνει τα 2,9 δισ. ευρώ. Η διαφορά των 2,44 δισ. ευρώ, όπως υποστηρίζει η αυτοδιοίκηση, αποτυπώνει το μέγεθος της υποχρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν οι δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα.
Από το ποσό αυτό, περίπου 1,3 δισ. ευρώ αφορούν καθαρά λειτουργικές ανάγκες, ενώ επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ συνδέονται με επενδυτικές απαιτήσεις και έργα υποδομών. Η αναλυτική παρουσίαση της μελέτης αναμένεται να γίνει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ στις 22 Ιουλίου.
Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ενημέρωσε τα μέλη του Δ.Σ. και για την πορεία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος βρίσκεται στο τελικό στάδιο πριν αποτελέσει νόμο του κράτους.
Όπως ανέφερε, η ΚΕΔΕ συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία διαβούλευσης και στην ακρόαση φορέων στη Βουλή, επισημαίνοντας ότι πάνω από το 90% των προτάσεων που κατέθεσε ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο. Παράλληλα, τόνισε πως εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες εκκρεμότητες για τις οποίες η Ένωση συνεχίζει τις παρεμβάσεις της.
Αναμονή για το πρόγραμμα 55+
Στο μέτωπο της στελέχωσης των υπηρεσιών, η ΚΕΔΕ αναμένει μέσα στον Ιούλιο τις τελικές ανακοινώσεις της ΔΥΠΑ για τον αριθμό των εργαζομένων που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα απασχόλησης ανέργων άνω των 55 ετών.
Σύμφωνα με την ενημέρωση που δόθηκε, η ΚΕΔΕ και το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν ήδη προετοιμάσει τον σχεδιασμό κατανομής των θέσεων, με στόχο να καλυφθούν οι ανάγκες όσο το δυνατόν περισσότερων δήμων.
Έκτακτη ενίσχυση λόγω ενεργειακού κόστους
Σημαντικό θέμα αποτέλεσε και η επιβάρυνση των δημοτικών προϋπολογισμών από την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με τον κ. Κυρίζογλου, το υπουργείο Εσωτερικών έχει ήδη ολοκληρώσει την αποτίμηση των επιβαρύνσεων για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, ενώ έως το τέλος Ιουνίου θα έχει ολοκληρωθεί και η καταγραφή για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναμένεται να δοθεί έκτακτη οικονομική ενίσχυση προς τους δήμους για την κάλυψη μέρους των αυξημένων δαπανών.
Έντονη δυσαρέσκεια για το τέλος ταφής
Ένα από τα ζητήματα που εξακολουθούν να προκαλούν τριβές μεταξύ αυτοδιοίκησης και κεντρικής διοίκησης είναι το τέλος ταφής απορριμμάτων.
Η ΚΕΔΕ επανέλαβε το αίτημά της για κατάργηση του μέτρου, ενώ εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για την καθυστέρηση απόδοσης στους δήμους των πόρων που έχουν συγκεντρωθεί μέσω του συγκεκριμένου τέλους και των συναφών περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων.
Όπως επισημαίνεται, τα χρήματα αυτά προορίζονται αποκλειστικά για δράσεις ανακύκλωσης, περιβαλλοντικής προστασίας και κυκλικής οικονομίας, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχουν επιστρέψει στην αυτοδιοίκηση με τον ρυθμό που αναμενόταν.
«Οι δήμοι δεν μπορούν να σηκώνουν μόνοι τους το βάρος της πυροπροστασίας»
Αναφορά έγινε και στη συζήτηση που έχει ανοίξει το τελευταίο διάστημα για την αξιοποίηση των κονδυλίων πυροπροστασίας από τους δήμους.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ απάντησε στις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν από την ηγεσία του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, υπογραμμίζοντας ότι οι δήμοι βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της πρόληψης και της αντιμετώπισης κινδύνων.
Όπως τόνισε, η χρηματοδότηση για τις σχετικές δράσεις δόθηκε μόλις στα μέσα Μαρτίου, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, γεγονός που περιόρισε σημαντικά τα χρονικά περιθώρια υλοποίησης των απαιτούμενων παρεμβάσεων. Παρά τις δυσκολίες, η μεγάλη πλειονότητα των δήμων, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, έχει ήδη αξιοποιήσει τα διαθέσιμα κονδύλια.
Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η κρατική χρηματοδότηση καλύπτει μόλις το 30%-40% του πραγματικού κόστους των εργασιών πυροπροστασίας που υποχρεούνται να υλοποιούν οι δήμοι.
Παπαστεργίου: «Να μη χάσει κανένας Δήμος ούτε ένα ευρώ»
Ξεχωριστό κεφάλαιο της συνεδρίασης αποτέλεσαν τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού των δήμων.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου διαβεβαίωσε ότι στόχος της κυβέρνησης είναι να μη χαθεί κανένα χρηματοδοτικό εργαλείο που αφορά τους δήμους και ιδιαίτερα τα έργα των «έξυπνων πόλεων» που χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο υπουργός παρουσίασε την πρόοδο σε έργα που αφορούν την ψηφιοποίηση των δικτύων ύδρευσης των ΔΕΥΑ, τις υποδομές οπτικών ινών, το νέο πλαίσιο για τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές, καθώς και τον σχεδιασμό για τους αναμεταδότες ψηφιακού σήματος σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Παράλληλα, ενημέρωσε για την πρόοδο στη δημιουργία του Ενιαίου Κόμβου Ακινήτων, ενός νέου ψηφιακού εργαλείου που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία κάθε ιδιοκτησίας σε μία ενιαία ηλεκτρονική πλατφόρμα, διευκολύνοντας σημαντικά τις μεταβιβάσεις ακινήτων.
Αντίδραση για τις ΥΔΟΜ
Σημείο αντιπαράθεσης αποτέλεσε η συζήτηση για το ενδεχόμενο μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στο Κτηματολόγιο.
Η ηγεσία της ΚΕΔΕ ξεκαθάρισε ότι θεωρεί τις ΥΔΟΜ αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής αυτοδιοίκησης και υποστήριξε πως πρέπει να παραμείνουν στην αρμοδιότητα των δήμων, προαναγγέλλοντας ακόμη και προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας εφόσον προχωρήσουν σχετικές αλλαγές.
Διεκδικήσεις για το 2027
Κλείνοντας τη συζήτηση, η ΚΕΔΕ επανέλαβε το σύνολο των πάγιων οικονομικών της αιτημάτων ενόψει της κατάρτισης των δημοτικών προϋπολογισμών του 2027.
Μεταξύ άλλων ζητά αύξηση των τακτικών επιχορηγήσεων, επιστροφή παρακρατηθέντων πόρων, ενίσχυση των ίδιων εσόδων των δήμων, κατάργηση του τέλους ταφής και πρόσθετη έκτακτη χρηματοδότηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων.
Το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε η συνεδρίαση ήταν ότι η αυτοδιοίκηση θεωρεί πως οι αυξημένες αρμοδιότητες που της ανατίθενται τα τελευταία χρόνια πρέπει να συνοδευτούν και από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους, προκειμένου οι δήμοι να μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
