Σημαντική εξέλιξη για τις σιδηροδρομικές υποδομές της Κεντρικής Μακεδονίας αποτελεί η ένταξη δύο έργων συνολικής δημόσιας δαπάνης 85,5 εκατ. ευρώ στο ΕΣΠΑ «Μεταφορές 2021–2027». Την ώρα, ωστόσο, που προχωρά η χρηματοδότηση του Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης, παραμένει ανοιχτό το αίτημα για τη δημιουργία τακτικής προαστιακής σύνδεσης της Θεσσαλονίκης με την Αλεξάνδρεια, τη Βέροια, τη Νάουσα και την Έδεσσα.
Η νέα απόφαση, που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αφορά την κατασκευή του Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης και τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα του λιμανιού της πόλης με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την επέκταση των προαστιακών υπηρεσιών προς την Ημαθία και την Πέλλα, ένα αίτημα που έχει αποκτήσει ευρεία υποστήριξη από πολίτες, εμπορικούς συλλόγους και δημοτικά συμβούλια της περιοχής.
Δύο έργα με χρηματοδότηση 85,5 εκατ. ευρώ
Με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, εντάσσονται στο ΕΣΠΑ δύο σιδηροδρομικές παρεμβάσεις.
Η πρώτη αφορά την κατασκευή του Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης, με συνολική δημόσια δαπάνη 24,55 εκατ. ευρώ.
Το έργο προβλέπει την ανάπτυξη σιδηροδρομικού δικτύου μήκους 19,5 χιλιομέτρων, με αξιοποίηση της υφιστάμενης υποδομής και τη δημιουργία ή αναβάθμιση επτά σταθμών και στάσεων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται η Σίνδος, η Αγχίαλος, τα Διαβατά, το Κορδελιό, η Επτανήσου, η Μενεμένη και ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης.
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τη σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, με δημόσια δαπάνη 60,99 εκατ. ευρώ.
Προβλέπεται η κατασκευή νέου κλάδου διπλής σιδηροδρομικής γραμμής, μήκους περίπου 2,2 χιλιομέτρων, ώστε το λιμάνι να συνδεθεί αποτελεσματικότερα με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Τα δύο έργα έχουν ήδη δημοπρατηθεί στο πλαίσιο ενιαίας σύμβασης, με τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου, ενώ δικαιούχος έχει οριστεί η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδας ΜΑΕ».
Η σημερινή ανακοίνωση αφορά την εξασφάλιση χρηματοδότησης μέσω του ΕΣΠΑ και όχι την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών.
Το αίτημα για Προαστιακό σε Αλεξάνδρεια, Βέροια και Νάουσα
Την ίδια στιγμή, στην Ημαθία παραμένει ενεργό το αίτημα για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, τακτικού προαστιακού σιδηροδρόμου, που θα συνδέει τη Θεσσαλονίκη με την Αλεξάνδρεια, τη Βέροια, τη Νάουσα και, στη συνέχεια, τη Σκύδρα και την Έδεσσα.
Η πρόταση βασίζεται στην αξιοποίηση της υφιστάμενης σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης–Έδεσσας, με στόχο τη δημιουργία ενός αξιόπιστου μέσου καθημερινής μετακίνησης.
Το αίτημα έχει υποστηριχθεί από πρωτοβουλίες πολιτών της Αλεξάνδρειας και της Βέροιας, ενώ τα Δημοτικά Συμβούλια Αλεξάνδρειας, Βέροιας, Νάουσας, Σκύδρας και Έδεσσας έχουν εκφράσει ομόφωνα τη στήριξή τους.
Στις 4 Μαρτίου 2026, οι Εμπορικοί Σύλλογοι των πέντε πόλεων απέστειλαν κοινή επιστολή στον αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη, ζητώντας τη μετατροπή της υπάρχουσας σιδηροδρομικής σύνδεσης σε τακτικό και λειτουργικό προαστιακό δίκτυο.
Στην επιχειρηματολογία τους αναδεικνύονται οι ανάγκες μετακίνησης εργαζομένων, φοιτητών, επαγγελματιών και πολιτών, καθώς και οι αναπτυξιακές δυνατότητες που θα μπορούσε να δημιουργήσει η συχνότερη σιδηροδρομική σύνδεση με τη Θεσσαλονίκη.
Το θέμα έχει φτάσει και στη Βουλή
Η επέκταση του Προαστιακού προς την Ημαθία έχει αποτελέσει και αντικείμενο κοινοβουλευτικής παρέμβασης.
Με ερώτηση προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τέθηκε το ζήτημα της επέκτασης της προαστιακής σύνδεσης της Θεσσαλονίκης προς τον άξονα Αλεξάνδρεια–Βέροια–Νάουσα.
Μεταξύ άλλων, ζητήθηκε να διευκρινιστεί εάν το Υπουργείο προτίθεται να εξετάσει την επέκταση, εάν υπάρχουν ή σχεδιάζονται σχετικές μελέτες σκοπιμότητας και εάν προβλέπεται συνεργασία με τους αρμόδιους σιδηροδρομικούς φορείς για την αξιολόγηση του έργου.
Η κοινοβουλευτική αυτή διάσταση δείχνει ότι το αίτημα δεν περιορίζεται πλέον μόνο σε τοπικές πρωτοβουλίες, αλλά έχει τεθεί και σε κεντρικό θεσμικό επίπεδο.
Τι σημαίνει η νέα χρηματοδότηση για την Ημαθία
Η ένταξη του Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης στο ΕΣΠΑ αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών μεταφορών στην ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, η χρηματοδότηση των 85,5 εκατ. ευρώ δεν περιλαμβάνει την επέκταση του Προαστιακού προς την Αλεξάνδρεια, τη Βέροια ή τη Νάουσα.
Τα έργα που εγκρίθηκαν περιορίζονται στη δυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης και στη σύνδεση του λιμανιού με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Παρά ταύτα, η ανάπτυξη του δυτικού προαστιακού δικτύου δημιουργεί ένα νέο δεδομένο στη συζήτηση για τη μελλοντική εξυπηρέτηση της Ημαθίας και της Πέλλας.
Η αξιοποίηση της υφιστάμενης γραμμής προς την Έδεσσα, η αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων και η δυνατότητα ανταπόκρισης με το Μετρό Θεσσαλονίκης θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ενός ευρύτερου σχεδιασμού.
Για να προχωρήσει, όμως, μια τέτοια προοπτική απαιτούνται συγκεκριμένες αποφάσεις, αξιολόγηση της σιδηροδρομικής υποδομής, τεχνικός και λειτουργικός σχεδιασμός και εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Το ερώτημα που παραμένει
Με τη Θεσσαλονίκη να αποκτά χρηματοδότηση για νέες προαστιακές υποδομές, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο εάν θα υπάρξει αντίστοιχος σχεδιασμός για τη σιδηροδρομική εξυπηρέτηση της Ημαθίας και της Πέλλας.
Το αίτημα των τοπικών κοινωνιών είναι συγκεκριμένο: συχνά, αξιόπιστα και ασφαλή δρομολόγια που θα συνδέουν την Αλεξάνδρεια, τη Βέροια και τη Νάουσα με τη Θεσσαλονίκη, αξιοποιώντας τις υπάρχουσες σιδηροδρομικές υποδομές όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Η νέα απόφαση για τον Προαστιακό Δυτικής Θεσσαλονίκης δεν δίνει ακόμη απάντηση σε αυτό το αίτημα. Αναδεικνύει, ωστόσο, την ανάγκη να διευκρινιστεί εάν και με ποιο χρονοδιάγραμμα θα εξεταστεί η ένταξη της Ημαθίας στον ευρύτερο προαστιακό σχεδιασμό της Κεντρικής Μακεδονίας.
