Στο επίκεντρο της επίσκεψης της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στην Ημαθία βρέθηκε η ανασκαφική έρευνα στο Βασιλικό Γυμνάσιο της αρχαίας Μίεζας, έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της μακεδονικής αρχαιότητας και έναν τόπο που συνδέεται άμεσα με τον Φίλιππο Β΄, τον Αλέξανδρο και τον Αριστοτέλη.
Η υπουργός πραγματοποίησε αυτοψία στον χώρο της ανασκαφής, όπου η συστηματική έρευνα των τελευταίων ετών φέρνει στο φως νέα στοιχεία για τη μορφή, την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία του μνημειακού συγκροτήματος. Τα ευρήματα ενισχύουν την επιστημονική προσέγγιση που ταυτίζει τον χώρο με το Γυμνάσιο στο οποίο εκπαιδεύτηκε ο νεαρός Αλέξανδρος μαζί με άλλους Μακεδόνες βασιλόπαιδες.
Το Βασιλικό Γυμνάσιο, κοντά στη σημερινή Νάουσα, χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., στην εποχή του Φιλίππου Β΄. Η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε το 2024, υπό τη διεύθυνση της επίτιμης εφόρου αρχαιοτήτων Δρ. Αγγελικής Κοτταρίδη, στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Νάουσας.
Η έρευνα αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 30 στρεμμάτων και μέχρι σήμερα έχουν αποκαλυφθεί τμήματα της παλαίστρας και του σταδίου, στοές, αίθουσες διδασκαλίας και υδροδοτικά έργα. Ανάμεσα στα στοιχεία που ξεχωρίζουν βρίσκεται το λεγόμενο ξυστό, μία στεγασμένη στοά μήκους περίπου 200 μέτρων.
Παράλληλα, έχουν έρθει στο φως κινητά ευρήματα, μεταξύ των οποίων τέσσερις γραφίδες, κεραμική, νομίσματα και αρχιτεκτονικά μέλη, που προσθέτουν νέα δεδομένα στην εικόνα της καθημερινής λειτουργίας του χώρου.
Στο «Διδασκαλείο» το ενδιαφέρον της φετινής έρευνας
Η φετινή ανασκαφή επικεντρώνεται στην ανατολική πλευρά του ενιαίου συγκροτήματος που αποτελούν η παλαίστρα και το αποκαλούμενο «Διδασκαλείο». Στην περιοχή αυτή έχουν αναγνωριστεί αίθουσες διαλέξεων με λίθινα θρανία, στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την κατανόηση του εκπαιδευτικού χαρακτήρα του συγκροτήματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα μεγάλο τριμερές οικοδόμημα, έκτασης άνω των 160 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο περιλαμβάνει κεντρικό προθάλαμο και δύο ανδρώνες, δηλαδή αίθουσες συμποσίων.
Στους δύο χώρους διατηρούνται ψηφιδωτά δάπεδα, ενώ τα υπερυψωμένα βάθρα για την τοποθέτηση ανακλίντρων επιβεβαιώνουν τη χρήση τους για συμπόσια. Κάθε ανδρώνας μπορούσε να διαθέτει δέκα ανάκλιντρα και να φιλοξενεί τουλάχιστον 20 συνδαιτημόνες.
Η ποιότητα κατασκευής και η τεχνική των δαπέδων παρουσιάζουν, σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα, σημαντικές ομοιότητες με εκείνες που έχουν καταγραφεί στο ανάκτορο των Αιγών.
Στην περιοχή της παλαίστρας αποκαλύφθηκαν ακόμη τμήματα ιωνικής ζωφόρου, ιωνικός αμφιπεσσοκίονας και κιονόκρανο. Ξεχωριστή σημασία αποδίδεται και σε τμήμα γωνιακού δωρικού επιστυλίου περιστυλίου, ένα σπάνιο εύρημα που μπορεί να βοηθήσει στην ακριβέστερη αρχιτεκτονική αποκατάσταση της παλαίστρας.
Παρά τη συστηματική αποδόμηση τμημάτων των οικοδομημάτων κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, έχουν διασωθεί σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, τοίχοι με υψηλής ποιότητας κονιάματα και αρχαία δάπεδα, τα οποία εντοπίζονται κάτω από στρώματα καταστροφής και ίχνη εκτεταμένης πυρκαγιάς.
Μενδώνη: «Η ανασκαφή πρέπει να συνεχιστεί και θα συνεχιστεί»
Κατά την παρουσία της στον χώρο, η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε τη σημασία των τελευταίων ευρημάτων, σημειώνοντας ότι η ανασκαφή παρουσιάζει σημαντικές αναλογίες με γνωστά αρχιτεκτονικά πρότυπα από το ανάκτορο των Αιγών.
Όπως ανέφερε, η έρευνα «πρέπει να συνεχιστεί και θα συνεχιστεί», καθώς τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα συμβάλλουν στην πληρέστερη κατανόηση ενός συγκροτήματος που είχε καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση και την προετοιμασία των νεαρών Μακεδόνων.
Η υπουργός συνέδεσε ιδιαίτερα τη σημασία του χώρου με την εκπαίδευση του Αλέξανδρου και των εταίρων του, χαρακτηρίζοντας τη Μίεζα τόπο «μύησης και προετοιμασίας για την ηγεσία».
«Η αποκάλυψη, η ταύτιση και η ανάδειξη του Βασιλικού Γυμνασίου ξεπερνά τα όρια της Ημαθίας και της πατρίδας μας. Αφορά την Οικουμένη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τα νέα ευρήματα προσθέτουν πλέον κρίσιμα κομμάτια στην εικόνα ενός σύνθετου εκπαιδευτικού και κοινωνικού κέντρου της αρχαίας Μακεδονίας, με την περαιτέρω ανασκαφή να θεωρείται καθοριστική για την πλήρη αποτύπωση της έκτασης και της λειτουργίας του.
