Με ένα αναλυτικό σχέδιο διακυβέρνησης, το οποίο στηρίζεται σε επτά μεγάλες παρεμβάσεις που, όπως δεσμεύτηκε, θα αρχίσουν να υλοποιούνται μέσα στους πρώτους έξι μήνες μιας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, εμφανίστηκε στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έδωσε στην ομιλία του έντονο πολιτικό και προγραμματικό χαρακτήρα, επιχειρώντας να παρουσιάσει το κόμμα του όχι μόνο ως δύναμη αντιπολίτευσης αλλά ως εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Ακρίβεια, παραγωγικό μοντέλο, μισθοί και συντάξεις, ιδιωτικό χρέος, στεγαστικό και δημογραφικό, δημόσια Υγεία και Παιδεία, αλλά και αλλαγές στο κράτος και στους θεσμούς βρέθηκαν στον πυρήνα των εξαγγελιών του.
Παράλληλα, εξαπέλυσε σκληρή επίθεση στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχασε τα προηγούμενα χρόνια μια μεγάλη ευκαιρία να αλλάξει παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο, παρά τους σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους που είχε στη διάθεσή της.
«Τώρα είναι η ώρα των μεγάλων αποφάσεων»
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έθεσε από την αρχή το πολιτικό δίλημμα των επόμενων εθνικών εκλογών, σημειώνοντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος θα κυβερνήσει, αλλά «πώς θα κυβερνηθεί η χώρα, με ποιες προτεραιότητες, με ποιους κανόνες και για ποιους».
Επικαλέστηκε στοιχεία για τη φτώχεια, το υψηλό κόστος στέγασης, το ιδιωτικό χρέος και το δημογραφικό, επιχειρώντας να συνδέσει τους οικονομικούς δείκτες με την καθημερινότητα εργαζομένων, συνταξιούχων, νέων και μικρομεσαίων επιχειρηματιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ελληνική περιφέρεια, μιλώντας για δημογραφική συρρίκνωση, μείωση γεννήσεων, κλείσιμο σχολικών μονάδων και απομάκρυνση των νέων ανθρώπων.
Σε αυτό το πλαίσιο παρουσίασε τις επτά παρεμβάσεις που, όπως είπε, θα αποτελέσουν την αφετηρία της πολιτικής που θα εφαρμόσει το ΠΑΣΟΚ εφόσον αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.
Ακρίβεια, ΦΠΑ και ενεργειακό κόστος
Πρώτη προτεραιότητα είναι η αντιμετώπιση της ακρίβειας. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εξήγγειλε τη δημιουργία ισχυρότερης Επιτροπής Ανταγωνισμού και Αγοράς, με ενισχυμένο προσωπικό, πόρους και ψηφιακά εργαλεία, η οποία θα έχει αρμοδιότητα τόσο στον έλεγχο του ανταγωνισμού όσο και στην προστασία του καταναλωτή.
Παράλληλα πρότεινε τη δημιουργία Συνηγόρου του Μικρομεσαίου Προμηθευτή και Εμπόρου, αυστηρότερους ελέγχους στις ενδοομιλικές τιμολογήσεις πολυεθνικών επιχειρήσεων και μηχανισμό έκτακτης φορολόγησης των υπερκερδών των ολιγοπωλίων.
Στις άμεσες παρεμβάσεις που παρουσίασε περιλαμβάνονται επίσης στοχευμένη και προσωρινή μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Στο ενεργειακό πεδίο έθεσε ως μετρήσιμο στόχο τη μείωση της συνολικής τιμής της κιλοβατώρας για τα νοικοκυριά κατά 20% το 2027 και κατά 30% έως το τέλος της τετραετίας. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται η μετάβαση περισσότερων καταναλωτών σε σταθερά τιμολόγια, μακροχρόνια ενεργειακά συμβόλαια, επενδύσεις στα δίκτυα και στην αποθήκευση ενέργειας, αλλά και προτεραιότητα στις ενεργειακές κοινότητες δήμων, αγροτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Για τον αγροτικό κόσμο δεσμεύτηκε ακόμη για ανώτατη τιμή στο αγροτικό ρεύμα.
Νέο παραγωγικό μοντέλο – έμφαση σε μικρομεσαίους και αγρότες
Η δεύτερη μεγάλη παρέμβαση αφορά την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Ο Νίκος Ανδρουλάκης προανήγγειλε νέο Αναπτυξιακό Νόμο με βασική κατεύθυνση την αύξηση της εγχώριας παραγωγής και της προστιθέμενης αξίας, καθώς και συγκρότηση ισχυρού Ομίλου Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Στο επίκεντρο τοποθέτησε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εξαγγέλλοντας κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50%, κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης, αύξηση του ορίου απαλλαγής από τον ΦΠΑ στις 20.000 ευρώ για μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους και θεσμοθέτηση ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού.
Έμφαση έδωσε στη μεταποίηση, στην καινοτομία και στον πρωτογενή τομέα. Για τους αγρότες ανακοίνωσε Εθνική Τράπεζα Αγροτικής Γης, ενεργοποίηση εγκαταλελειμμένων εκτάσεων, δωρεάν διάθεση γης σε νέους αγρότες, αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία, αλλαγές στον ΕΛΓΑ, σχέδιο για μικρά φράγματα και αρδευτικά δίκτυα και ακατάσχετο των αγροτικών ενισχύσεων και αποζημιώσεων.
Για την κτηνοτροφία πρότεινε δημιουργία κέντρων αναπαραγωγής ζώων με έμφαση στις ελληνικές φυλές, ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και τοπικούς εμβολιασμούς όπου απαιτούνται.
Ιδιαίτερα πολιτική ήταν και η εξαγγελία για την Golden Visa. Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεσμεύτηκε να τερματίσει τη σύνδεσή της με επενδύσεις σε ακίνητα και να συνδέσει τις άδειες παραμονής αποκλειστικά με πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις. Παράλληλα ανακοίνωσε αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου για την απόκτηση ακινήτων στην παραμεθόριο.
13ος μισθός, συλλογικές συμβάσεις και 13η σύνταξη
Σημαντικό τμήμα της ομιλίας αφορούσε την εργασία, τους μισθούς και τις συντάξεις.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ανακοίνωσε σταδιακή επαναφορά του 13ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους, τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και πλήρη αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Πρότεινε την επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και του καθορισμού του κατώτατου μισθού από τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και την καθολική ισχύ των κλαδικών συμβάσεων.
Παράλληλα δεσμεύτηκε για κατάργηση του 13ωρου και πιλοτική εφαρμογή τετραήμερης εργασίας με πλήρεις αποδοχές σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις και σε θέσεις έντασης διανοίας, με φορολογικά κίνητρα.
Για τους συνταξιούχους παρουσίασε ως βασικούς άξονες τη σταδιακή επαναφορά της 13ης σύνταξης, νέο ΕΚΑΣ για χαμηλοσυνταξιούχους, μεσοσταθμική μείωση της εισφοράς αλληλεγγύης κατά 20%, ξεπάγωμα των επικουρικών συντάξεων και σταδιακή αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης.
Πρώτη κατοικία και 120 δόσεις
Το ιδιωτικό χρέος αποτέλεσε την τέταρτη μεγάλη παρέμβαση.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, στα πρότυπα της φιλοσοφίας του νόμου 3869/2010, αλλά και αυστηρότερους κανόνες στη λειτουργία των funds και των servicers.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται η δυνατότητα του συνεργάσιμου δανειολήπτη να έχει προτεραιότητα στην εξαγορά του δανείου του, η υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό μηχανισμό και νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις για οφειλές σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, με κούρεμα τόκων και προσαυξήσεων.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεσμεύτηκε επίσης ότι θα υπάρξει νέα ρύθμιση για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο.
40.000 κοινωνικές κατοικίες και μέτρα για το δημογραφικό
Μεγάλο βάρος έδωσε στο στεγαστικό και στο δημογραφικό, το οποίο χαρακτήρισε εθνικό και όχι απλώς κοινωνικό ζήτημα.
Στη στέγη επανέφερε το σχέδιο GenRent, με πρόβλεψη για 40.000 κοινωνικές κατοικίες μέσω αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας και ανακαίνισης υφιστάμενων κτιρίων.
Προανήγγειλε επίσης φορολογικά κίνητρα για την επιστροφή κλειστών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση, περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση και πλαφόν στις ετήσιες αυξήσεις ενοικίων όπου το πρόβλημα τεκμηριώνεται.
Για την οικογένεια, το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ περιλαμβάνει καθολική δωρεάν βρεφική και προσχολική αγωγή, μηδενικό ΦΠΑ στα βασικά βρεφικά είδη και μηνιαία στήριξη 200 ευρώ για πιστοποιημένες δαπάνες κάθε παιδιού έως τριών ετών, με εισοδηματικά κριτήρια.
Για τις πολύτεκνες οικογένειες προτείνεται μείωση κατά 75% του υπολογισμού του ΕΝΦΙΑ για τα πρώτα 100 τετραγωνικά μέτρα και σταδιακή εξίσωση δικαιωμάτων και παροχών τρίτεκνων και πολύτεκνων.
Παράλληλα προτείνεται Ειδικό Ταμείο για το Δημογραφικό, το οποίο θα χρηματοδοτείται και από τη φορολόγηση των υπερκερδών των ολιγοπωλίων.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης συνέδεσε ευθέως το δημογραφικό με την περιφερειακή ανάπτυξη, προτείνοντας 12 διακριτά σχέδια ανάπτυξης για τις Περιφέρειες και ειδικά φορολογικά και κοινωνικά κίνητρα σε νέους και οικογένειες που επιλέγουν τη μόνιμη εγκατάσταση στην ελληνική περιφέρεια.
ΕΣΥ και δημόσια Παιδεία
Η έκτη παρέμβαση συνδέεται με δύο ιστορικούς πυλώνες της πολιτικής ταυτότητας του ΠΑΣΟΚ, την Υγεία και την Παιδεία.
Για το ΕΣΥ προτάθηκε ανασυγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, δωρεάν προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, νέος υγειονομικός χάρτης με έμφαση στα νησιά, στην ύπαιθρο και στις απομονωμένες περιοχές, ευρεία χρήση της τηλεϊατρικής, αναβάθμιση των νοσοκομείων και μισθολογική ενίσχυση γιατρών και νοσηλευτών.
Ξεχωριστό μέρος των εξαγγελιών αφορούσε τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, με πρόταση για επαναφορά των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης γονέων παιδιών με αναπηρία στα 55 έτη και πλήρη εθνική σύνταξη στους συνταξιούχους με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%.
Στην Παιδεία, ο Νίκος Ανδρουλάκης πρότεινε πραγματικό ολοήμερο δημόσιο σχολείο με ενισχυτική διδασκαλία, σχολική σίτιση, μόνιμους ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και ισχυρότερη ειδική αγωγή.
Παράλληλα εξήγγειλε νέο Λύκειο, Εθνικό Απολυτήριο και νέο σύστημα πρόσβασης στην Ανώτατη Εκπαίδευση, ενώ για τα μη κρατικά Πανεπιστήμια ανέφερε ότι, μετά τη συνταγματική αναθεώρηση, το ΠΑΣΟΚ θα προωθήσει νέο πλαίσιο για πραγματικά μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα υψηλού ακαδημαϊκού επιπέδου.
«Αναστάσης Πεπονής» για το κράτος – αλλαγές στις απευθείας αναθέσεις
Η έβδομη παρέμβαση αφορά το κράτος, τη διαφάνεια και τους θεσμούς.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ παρουσίασε σχέδιο μεταρρύθμισης με την ονομασία «Αναστάσης Πεπονής», το οποίο έχει ως βασική αρχή την αξιοκρατία στη Δημόσια Διοίκηση.
Περιλαμβάνει νέο και ισχυρότερο ΑΣΕΠ, αξιοκρατική επιλογή διοικήσεων οργανισμών και στελεχών του Δημοσίου, αναβαθμισμένο ρόλο της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, μικρότερο Υπουργικό Συμβούλιο και περιορισμό του αριθμού των μετακλητών.
Για τις δημόσιες συμβάσεις ανακοίνωσε προληπτικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο πριν από μεγάλους διαγωνισμούς, τόσο ως προς τη νομιμότητα όσο και ως προς τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
Παράλληλα προανήγγειλε πλαφόν στις απευθείας αναθέσεις, με εξαίρεση τους μικρούς δήμους, υποστηρίζοντας ότι από το 2020 έως τα μέσα του 2026 περίπου 20 δισ. ευρώ πέρασαν μέσω απευθείας αναθέσεων και διαδικασιών χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης.
Στο θεσμικό πεδίο, το ΠΑΣΟΚ προτείνει αλλαγή του άρθρου 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη υπουργών, αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και τετραετές ασυμβίβαστο για δικαστικούς λειτουργούς μετά την αφυπηρέτησή τους πριν αναλάβουν κυβερνητικές ή άλλες κρίσιμες δημόσιες θέσεις.
Παράλληλα προτείνεται συνταγματική κατοχύρωση ανεξάρτητης Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, με αρμοδιότητα μεταξύ άλλων στον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων, των εκλογικών δαπανών και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των πολιτικών προσώπων.
Στην Αυτοδιοίκηση, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεσμεύτηκε για μεγαλύτερη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, μεταφορά αρμοδιοτήτων μόνο μαζί με τους αναγκαίους πόρους και το προσωπικό, αλλά και κατάργηση του νέου εκλογικού νόμου για τις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Ελληνοτουρκικά και πρόταση για «νέο Ελσίνκι»
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην εξωτερική πολιτική και στην Ευρώπη.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τάχθηκε υπέρ μιας βαθύτερα ενοποιημένης Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περισσότερες κοινές πολιτικές στην οικονομία, στην άμυνα και στην εξωτερική πολιτική, ενώ πρότεινε τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού μηχανισμού επενδύσεων και σύγκλισης στη βάση της εμπειρίας του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στα ελληνοτουρκικά άσκησε έντονη κριτική στη στρατηγική των «ήρεμων νερών» και πρότεινε ένα «νέο Ελσίνκι», με απόλυτη σύνδεση της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης ΕΕ–Τουρκίας με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η «κόκκινη γραμμή», όπως υπογράμμισε, είναι ότι οι συνθήκες καλής γειτονίας προϋποθέτουν σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Θεσσαλονίκη στο σχέδιο του ΠΑΣΟΚ
Κλείνοντας, ο Νίκος Ανδρουλάκης αφιέρωσε ιδιαίτερο μέρος της ομιλίας του στη Θεσσαλονίκη, την οποία τοποθέτησε σε κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό του κόμματος για τη Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
Μίλησε για σύνδεση των Πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων με τη μεταποίηση, την αγροδιατροφή, την υγεία, την τεχνολογία, τον τουρισμό και τον πολιτισμό, για σύγχρονο προαστιακό και για επέκταση του Μετρό με προτεραιότητα στη δυτική Θεσσαλονίκη και το αεροδρόμιο.
Παράλληλα αναφέρθηκε στο ενιαίο παραλιακό μέτωπο και σε αναπλάσεις που θα επιστρέφουν περισσότερο δημόσιο χώρο και πράσινο στους κατοίκους.
Μία ακόμη εξαγγελία ήταν η επανασύσταση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού με έδρα τη Θεσσαλονίκη, με στόχο, όπως ανέφερε, την ενίσχυση των δεσμών της χώρας με τον απόδημο Ελληνισμό.
Το πολιτικό μήνυμα προς τις επόμενες εκλογές
Πίσω από το εκτενές πρόγραμμα μέτρων, η ομιλία στη ΔΕΘ είχε σαφή πολιτική και εκλογική στόχευση.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να εμφανίσει το ΠΑΣΟΚ ως αυτόνομη κυβερνητική εναλλακτική, επιμένοντας ιδιαίτερα στην έννοια της «πολιτικής αυτονομίας» και υποστηρίζοντας ότι το κόμμα του μπορεί να συγκρουστεί με οικονομικά συμφέροντα και πελατειακές δομές επειδή, όπως επανέλαβε, «δεν έχει εξαρτήσεις».
Έθεσε ως στόχο οι επόμενες εθνικές εκλογές να σηματοδοτήσουν αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης και όχι απλώς αλλαγή προσώπων στη διακυβέρνηση.
Το σύνθημα «μια χώρα που μας χωρά όλους» αποτέλεσε ουσιαστικά τη φράση που συμπύκνωσε το πολιτικό αφήγημα της ομιλίας, με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να επιχειρεί από το βήμα της ΔΕΘ να περάσει από την αντιπολιτευτική κριτική στην παρουσίαση μιας συνολικής κυβερνητικής πρότασης.
