Στη Βέροια παρουσιάστηκε, το βράδυ της Παρασκευής 9 Οκτωβρίου, το βιβλίο του Κώστα Μπαλαχούτη για τον Στέλιο Καζαντζίδη, με τίτλο «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας», μια έκδοση αφιερωμένη στη ζωή, την καλλιτεχνική διαδρομή και την κοινωνική παρακαταθήκη ενός από τους σημαντικότερους λαϊκούς ερμηνευτές της χώρας.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή Οδυσσέα Γωνιάδη, με διοργανωτές τον Δήμο Βέροιας και τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Το βιβλίο περιλαμβάνει σπάνιο αρχειακό υλικό, καθώς και την αναλυτική δισκογραφία του Στέλιου Καζαντζίδη, από τις ηχογραφήσεις σε δίσκους 78, 45 και 33 στροφών έως και τους δίσκους ακτίνας. Μέσα από τις σελίδες του ξεδιπλώνονται όχι μόνο η πορεία του μεγάλου ερμηνευτή, αλλά και η εποχή, οι άνθρωποι και οι κοινωνικές συνθήκες που σημάδεψαν το έργο του.
Για το βιβλίο και την προσωπικότητα του Στέλιου Καζαντζίδη μίλησαν ο επιχειρηματίας και μουσικός Κωνσταντίνος Καρέλας, ο εκδότης Σάββας Καλεντερίδης, καθώς και ο συγγραφέας Κώστας Μπαλαχούτης, μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος. Την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Γιώργος Παναγιωτίδης.
Ο δημοσιογράφος Γιώργος Παναγιωτίδης αναφέρθηκε στον Στέλιο Καζαντζίδη ως ένα ίνδαλμα και ένα πρότυπο που σημάδεψε γενιές ανθρώπων. Όπως επισήμανε, οι περισσότεροι έχουν προσωπικές εικόνες και αναμνήσεις από τον σπουδαίο καλλιτέχνη, ο οποίος με τη φωνή και τα τραγούδια του έδωσε διέξοδο, ελπίδα και τη δυνατότητα να ονειρεύονται ακόμη και σε δύσκολες εποχές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε πτυχές της προσωπικότητάς του που αναδεικνύονται μέσα από το βιβλίο. Μεταξύ άλλων, μίλησε για το ενδιαφέρον που έδειχνε ο Καζαντζίδης για τους ανθρώπους που πήγαιναν στα κέντρα για να τον ακούσουν, φροντίζοντας ακόμη και για το φαγητό που τους προσφερόταν, αλλά και για τη στάση του απέναντι στους συνεργάτες του. Όπως σημείωσε, ο Καζαντζίδης επέμενε να εξασφαλίζει και για τους συνεργάτες του όσα διεκδικούσε για τον εαυτό του, ακόμη και όταν αυτό τον έφερνε αντιμέτωπο με επιχειρηματικά συμφέροντα.
Στη συνέχεια, ο επιχειρηματίας και μουσικός Κωνσταντίνος Καρέλας παρουσίασε αναλυτικά το περιεχόμενο του βιβλίου, αναδεικνύοντας τόσο το καλλιτεχνικό μέγεθος όσο και την ανθρώπινη πλευρά του Στέλιου Καζαντζίδη.
Τον χαρακτήρισε άνθρωπο-φαινόμενο, με σπάνιο μουσικό χάρισμα και ισχυρές ηθικές αξίες. Όπως ανέφερε, με το πάθος και το εύρος της φωνής του μετέδωσε στο κοινό του μηνύματα που ξεπερνούσαν τα όρια της μουσικής, αγγίζοντας ζητήματα δικαιοσύνης, αξιοπρέπειας, φιλίας, αγάπης, εργασίας, μόχθου και αλληλεγγύης.
Παρά τη μεγάλη του φήμη, ο Καζαντζίδης παρέμεινε απλός, προσιτός, ευγενικός και τίμιος, χωρίς να χρησιμοποιήσει τη δημοφιλία του για προσωπική εκμετάλλευση. Υπήρξε ένας άνθρωπος με όραμα για έναν δικαιότερο κόσμο, που υπερασπίστηκε τις ιδέες και τις αξίες του.
Ο Κωνσταντίνος Καρέλας στάθηκε ιδιαίτερα στη δομή και στον πλούτο της έκδοσης. Το βιβλίο αποτελείται από 39 κεφάλαια και 765 σελίδες, καλύπτοντας τη ζωή και την πορεία του Καζαντζίδη, από τα πρώτα χρόνια έως τη διαρκή παρουσία του στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Μέσα από τις αφηγήσεις, τα παραδείγματα και το σπάνιο υλικό, ο αναγνώστης γνωρίζει καλύτερα τον χαρακτήρα του καλλιτέχνη, την οικογένειά του, τα κέντρα όπου εμφανίστηκε, τους επιχειρηματίες με τους οποίους συνεργάστηκε, τους συνθέτες, τους στιχουργούς, τους μουσικούς και το κοινό του.
Παράλληλα, το έργο συνδέει την προσωπική του διαδρομή με την ιστορία της Ελλάδας, αναδεικνύοντας τη σχέση των τραγουδιών του με τα βιώματα και τις κοινωνικές συνθήκες κάθε εποχής. Όπως υπογράμμισε ο ομιλητής, το βιβλίο λειτουργεί και ως ένα πολύτιμο τεκμήριο για την ιστορία του λαϊκού τραγουδιού.
Στην παρουσίασή του ο κ. Καρέλας διάβασε αποσπάσματα από μαρτυρίες και αναφορές καλλιτεχνών που συνεργάστηκαν με τον Στέλιο Καζαντζίδη ή μίλησαν για εκείνον, μεταξύ των οποίων η Κέτι Γκρέυ, η Μαρινέλλα, η Μαρία Φαραντούρη, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, η Βούλα Γκίκα, ο Μανώλης Καραντίνης, η Πίτσα Παπαδοπούλου, ο Άκης Πάνου, ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Βασίλης Βασιλικός, μαζί με άλλες μαρτυρίες που φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητάς του.
Ο Στέλιος Καζαντζίδης, όπως τονίστηκε, υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι του λαού, καθώς τραγούδησε τα προβλήματα, τους καημούς, τις λύπες και τις αγωνίες του. Η παρουσίαση ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση των στίχων του τραγουδιού «Του πατέρα η συμβουλή», ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην αξία των βιβλίων ως μέσων διάσωσης της πολιτιστικής μνήμης.
Για την προσωπική του γνωριμία με τον Στέλιο Καζαντζίδη μίλησε ο πρώην νομάρχης και τραγουδιστής Κώστας Καραπαναγιωτίδης, ο οποίος είχε επισκεφθεί το σπίτι του και είχε συζητήσει μαζί του για καλλιτεχνικά, πολιτικά και άλλα θέματα.
Περιγράφοντας την εμπειρία του, αναφέρθηκε σε έναν άνθρωπο που τον εντυπωσίασε τόσο για το καλλιτεχνικό του μέγεθος όσο και για τον χαρακτήρα του.
«Ο Στέλιος ήταν ένα φαινόμενο στα μάτια μου», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι έκανε παρέα με απλούς και αγνούς ανθρώπους. Τον χαρακτήρισε φανταστικό άνθρωπο και θρύλο, ο οποίος, όπως είπε, αποποιήθηκε τη δόξα, τις τιμές και τα χρήματα.
«Σαν τον Στέλιο δεν έχω ξανασυναντήσει άνθρωπο», κατέληξε, μεταφέροντας τον θαυμασμό και την εκτίμησή του για τον μεγάλο ερμηνευτή.
Τον λόγο πήρε στη συνέχεια ο εκδότης Σάββας Καλεντερίδης, ο οποίος μίλησε για τη γνωριμία του με τον Στέλιο Καζαντζίδη, τη σημασία του έργου του και τη συμβολή του Κώστα Μπαλαχούτη στη διάσωση και καταγραφή της ιστορίας του.
Όπως ανέφερε, μέσα από το βιβλίο γνώρισε σε μεγαλύτερο βάθος τον κόσμο του τραγουδιστή, ενώ χαρακτήρισε τον Κώστα Μπαλαχούτη έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές του ελληνικού τραγουδιού, ο οποίος συγκέντρωσε σε αυτή την έκδοση ένα τεράστιο απόθεμα γνώσης για τον Καζαντζίδη.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συνεισφορά του ερμηνευτή στην ελληνική κοινωνία. Ο Στέλιος Καζαντζίδης τραγούδησε την αδικία, τον πόνο, τη φιλία, την ξενιτιά, αλλά και ζητήματα που συνδέονταν με τις ευρύτερες κοινωνικές και γεωπολιτικές εξελίξεις. Συνεργάστηκε με σημαντικούς καλλιτέχνες, στιχουργούς, ποιητές, συνθέτες και οργανοπαίκτες, δημιουργώντας ένα έργο που συνδέθηκε βαθιά με τις εμπειρίες και τις ανάγκες της κοινωνίας.
Τα τραγούδια του έγιναν τροφή για σκέψη και έκφραση για ανθρώπους που αναζητούσαν μέσα από τη μουσική έναν τρόπο να μιλήσουν για όσα βίωναν. Τα μηνύματά τους εξακολουθούν να αγγίζουν την ψυχή και να διατηρούν τη σημασία τους μέχρι σήμερα.
Ο εκδότης αναφέρθηκε ακόμη στις συγκρούσεις του Καζαντζίδη με ισχυρά συμφέροντα και στο προσωπικό κόστος που, όπως υποστήριξε, είχε η στάση του. Τον περιέγραψε ως ένα κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, έναν άνθρωπο που εξακολουθεί να επηρεάζει την ελληνική κοινωνία.
Όπως εξήγησε, ο τίτλος του βιβλίου, «Δεν με σβήνει κανένας», αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη διαρκή παρουσία του καλλιτέχνη στη συλλογική μνήμη, παρά τις προσπάθειες που, κατά την άποψή του, έγιναν για να παραμεριστεί.
Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε την αξία των βιβλίων ως πολύτιμων θησαυρών γνώσης και χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη έκδοση μια «χρονοκάψουλα», που διασώζει πολύτιμα στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Στέλιου Καζαντζίδη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το βιβλίο περιλαμβάνει το σύνολο των τραγουδιών του μεγάλου ερμηνευτή, ενώ διαθέτει και κωδικό QR, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες πρόσβασης στο σχετικό υλικό.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την προβολή αποσπάσματος από συνέντευξη του Κώστα Μπαλαχούτη, στην οποία ο συγγραφέας μίλησε για τον Στέλιο Καζαντζίδη.
Την παρουσίαση παρακολούθησαν εκπρόσωποι της Εκκλησίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, συλλόγων και φορέων, καθώς και πολίτες που θέλησαν να τιμήσουν τη μνήμη ενός ερμηνευτή που εξακολουθεί να συγκινεί και να εμπνέει.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ
«Δεν με σβήνει κανένας»
Πώς εξηγείται το φαινόμενο «Καζαντζίδης»;
Γιατί δεκαετίες μετά τη φυγή του ο ίδιος και τα τραγούδια που σφράγισε με την ψυχή και τη φωνή του, εξακολουθούν να έχουν καίρια θέση στην καθημερινότητά μας; Γιατί όλοι οι ομότεχνοί του, παλαιότεροι και νεότεροι, υποκλίνονται στο χάρισμά του; Πώς ερμηνεύονται οι αποχές του από τις ζωντανές εμφανίσεις και τη δισκογραφία στα καλύτερά του χρόνια; Γιατί συγκρούστηκε με δισκογραφικές εταιρείες και ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων; Ποια ήταν τα δομικά στοιχεία του χαρακτήρα του, ποια τα παράπονα, οι σκέψεις και οι επιδιώξεις του;
Όλα αυτά και άλλα πολλά περισσότερα, ιδιαίτερα και μοναδικά, βρίσκονται στην έκδοση αυτή, που για πρώτη φορά παρουσιάζει με αναλυτικό και έγκυρο τρόπο τη συνολική διαδρομή του Στέλιου Καζαντζίδη και τη δισκογραφία του.
Το βιβλίο υπογράφει ένας άνθρωπος που τον γνώρισε και τον οποίο ο βάρδος τίμησε παραχωρώντας του συνεντεύξεις και προλογίζοντας πονήματά του.
Ο Κώστας Μπαλαχούτης, πέρα από τις μαρτυρίες του ίδιου του Καζαντζίδη που συγκέντρωσε, συνομίλησε με σπουδαίους συνεργάτες και φίλους του, με κομβικούς δευτεραγωνιστές, καθώς και σύγχρονους καλλιτέχνες.
Παράλληλα, εδώ και πολλά χρόνια, αποθησαύριζε μεθοδικά και ακάματα όλα όσα έχουν ειπωθεί και γραφεί για τον βάρδο, ώστε να δημιουργήσει αυτό το ολοκληρωμένο βιβλίο για την προσωπικότητα και το έργο του Στέλιου Καζαντζίδη.
Το βιβλίο περιλαμβάνει σπάνιο αρχειακό υλικό καθώς και την αναλυτική δισκογραφία του Στέλιου Καζαντζίδη στις 78, 45 και 33 στροφές καθώς και σε δίσκους ακτίνας.
Όπως εύστοχα σημειώνει, μεταξύ άλλων, η Χάρις Αλεξίου, στον πρόλογο της παρούσας έκδοσης:
«Ο Καζαντζίδης εισπνέει αέρα, καημό και συναισθήματα και εκπνέει τον απόλυτο στρογγυλό ήχο. Ρουφάει τη μιζέρια και δίνει πίσω το κάλλος του ήχου».
Βιογραφικό συγγραφέα:
O Κώστας Μπαλαχούτης είναι διακεκριμένος ερευνητής του ελληνικού τραγουδιού, με πλούσια συγγραφική δραστηριότητα.
Μελέτες, λευκώματα, μουσικά ημερολόγια και βιογραφίες του έχουν κερδίσει την αγάπη και εκτίμηση του κοινού, ενώ έχουν αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές.
Επί μακρόν διετέλεσε υπεύθυνος ύλης του μουσικού περιοδικού «Δίφωνο», του οποίου στη συνέχεια ανέλαβε και τη διεύθυνση. Επίσης υπήρξε εμπνευστής και διευθυντής του μουσικού περιοδικού «Όασις» και καλλιτεχνικός διευθυντής του ogdoo.gr για 14 συνεχόμενα χρόνια και από την πρώτη μέρα της λειτουργίας του.
Παράλληλα συμμετείχε στην αρχισυνταξία και μουσική επιμέλεια ξεχωριστών τηλεοπτικών εκπομπών «Σε χρόνο TV», «Rewind», «Κοίτα τι έκανες», «Όλοι οι καλοί χωράνε», «Στα τραγούδια λέμε ΝΑΙ», «Αυλή των χρωμάτων», «Νύχτα στάσου».
Επίσης, στο Κανάλι της Βουλής των Ελλήνων, στην εκπομπή του «Κατάθεση ψυχής» φιλοξενήθηκαν κορυφαίες προσωπικότητες του ελληνικού τραγουδιού.
Αντιστοίχως κινήθηκε και στο ραδιόφωνο, με εκπομπές του στους σταθμούς «Στο κόκκινο 105,5», «Derti 98,6», «Κανάλι Ένα του Πειραιά 90,4», «Βήμα Fm 99,5» και όχι μόνο.
Επιπλέον, ο Κώστας Μπαλαχούτης έχει μια σημαντική παρουσία ως στιχουργός, συνεργαζόμενος με κορυφαίους συνθέτες και ερμηνευτές, με τραγούδια που αγαπήθηκαν («Αρχιπέλαγος», «Φίλα με», «Κόκκινο ποτάμι», «Γλυκάνισος», «Συγγνώμη Πόλη μου» κ.ά. ).
Ακόμη, ξεχωριστή αίσθηση προκάλεσαν οι δισκογραφικές συλλογές και τα πορτραίτα που επιμελήθηκε στη Minos – EMI και τη Lyra.
Έχει εμπνευστεί και επιμεληθεί σειρά συναυλιών και παραστάσεων με τη συμμετοχή σπουδαίων καλλιτεχνών.
Κείμενά του για το τραγούδι και τον πολιτισμό, τη γευσιγνωσία αλλά και τον αθλητισμό φιλοξενούνται σε εφημερίδες (Καθημερινή, Τα Νέα, Ελεύθερος Τύπος, Sportday, Sportime) και περιοδικά (Cine – 7, Μετρονόμος, Γαστρονόμος), έως και στη σχετική έκδοση της εγκυκλοπαίδειας «Δομή».
Βιβλιογραφία:
― Άπονες Εξουσίες: Το λαϊκό τραγούδι στη δεκαετία του ’70 (Ατραπός). Προλογίζει ο Πάνος Γεραμάνης, ενώ την έκδοση χαιρετίζει με σημείωμά του ο Στέλιος Καζαντζίδης.
― Βαγγέλης Περπινιάδης: Πριν το τέλος /Βιογραφία (Προσκήνιο / Άγγελος Σιδεράτος)
― Τάσος Καραΐσκος, Μανώλης Αγγελόπουλος: Ο Μεγάλος Τσιγγάνος, όπως τον γνώρισα… (Ατραπός). Πρόλογος – έρευνα: Κώστας Μπαλαχούτης.
― Μουσικό Ημερολόγιο (Ατραπός, Μοντέρνοι Καιροί, Ηλιοτρόπιο, Ogdoo Music Group). Κυκλοφορεί κάθε χρόνο από το 2002 μέχρι και σήμερα.
― Μεγάλοι δημιουργοί (Ατραπός)
― Κι όσο υπάρχεις θα υπάρχω: Η πορεία και τα τραγούδια του Στέλιου Καζαντζίδη (Ατραπός). Προλογίζουν ο Θεόδωρος Δερβενιώτης, ο Βαγγέλης Περπινιάδης και η Βάσω Καζαντζίδη.
― Τα μαγικά 45άρια και η εποχή τους /Λεύκωμα (Ηλιοτρόπιο)
― Ζεϊμπέκικο βαρύ /Μυθιστόρημα (Ηλιοτρόπιο)
― Γιώτα Λύδια: Η πιο μεγάλη ώρα (Ελληνικά Γράμματα). Προλογίζουν ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Γιώργος Νταλάρας.
― Λαϊκά μονοπάτια /Από την εκπομπή «Ιστορία μου αμαρτία μου» (Intro Books)
― Η ιστορία του Λαϊκού Τραγουδιού /Σειρά 8 βιβλίων & DVD σε σκηνοθεσία Αντώνη Μποσκοΐτη (Victory Media)
― Ελληνική Αναγέννηση – 1960, 1970, 1980 /μαζί με τον Όθωνα Τσουνάκο. Κυκλοφόρησε σε 6 μέρη με την εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος».
― Χρήστος Νικολόπουλος: Η ζωή μου, τα τραγούδια μου (Αλκυών). Προλογίζουν ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, ο Γιώργος Νταλάρας και η Χάρις Αλεξίου.
― Μιχάλης Μενιδιάτης: Πετραδάκι, πετραδάκι έως την κορυφή (Μένανδρος). Προλογίζουν ο Μίμης Πλέσσας και ο Χρήστος Νικολόπουλος… και με τον δικό του τρόπο ο Διονύσης Σαββόπουλος.
― Γιώργος Μαργαρίτης: Ο Λαϊκός Τραγουδιστής (Μένανδρος). Προλογίζουν ο Μίμης Ανδρουλάκης, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Βασίλης Καπερνάρος και ο Χρήστος Μάστορας.
-― Στράτος Διονυσίου: Βάρδος λαϊκός και Σαλονικιός (Μένανδρος)
