Γράφει ο Τάσος Βασιάδης
Η εμφανής κινητικότητα που καταγράφεται σε επίπεδο κορυφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και στην λειτουργία των Οργάνων της, αναδεικνύει και πάλι το ζήτημα της διαρκούς παράνομης διακίνησης εκατοντάδων συνανθρώπων μας μέσω της θάλασσας, σε συνθήκες απόλυτης επικινδυνότητας, που όχι σπάνια αποδεικνύονται μοιραίες.
Εν μέσω των παρατεινόμενων πολεμικών καταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή με τις επιχειρούμενες διαπραγματεύσεις να τελματώνονται και του καλλιεργούμενου εγχώριου προεκλογικού κλίματος, αναζωπυρώνεται και το προσφυγικό ζήτημα που σταθερά εμπεριέχεται στην επικαιρότητα.
Εν προκειμένω επισημαίνεται ότι η συγκρουσιακή συγκυρία επιτείνει την μετακίνηση προσφύγων που καταφθάνουν συνεχώς στην Ελλάδα μέσω των θαλασσίων περασμάτων, τα οποία διασχίζουν παρανόμως με συνθήκες υψηλής επικινδυνότητας και έλλειψης ασφάλειας.
Επισημαίνεται ότι ο αριθμός των προσφύγων που φτάνουν στην Ελλάδα, αυξάνεται συνεχώς, σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (HCR), ενώ σημαντικός αριθμός συνανθρώπων μας χάνουν τη ζωή τους, στην προσπάθεια να διέλθουν τα θαλάσσια σύνορα της Ευρώπης.
Τονίζεται ότι σημαντικός παράγων για την αδιάκοπη προσφυγική ροή, αποτελεί η πλημμελής συνεργασία για το ζήτημα αυτό, με τις γειτονικές χώρες της Μεσογείου όπως η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Λιβύη και η Τυνησία και η πολυπλοκότητα στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, που συμπεριλαμβάνει την μετακίνηση ανθρωπίνων υπάρξεων, το λαθρεμπόριο, την διακίνηση ναρκωτικών, το εμπόριο όπλων και άλλες έκνομες δραστηριότητες.
Το μείζον ζήτημα που αναδεικνύεται από αυτήν την κατάσταση είναι το επισφαλές υγειονομικό περιβάλλον των χώρων όπου συνωστίζονται οι πρόσφυγες οι οποίοι φθάνουν συνεχώς στην χώρα, εν αναμονή του αιτούμενου ασύλου και τους κινδύνους που ελλοχεύονται για τους ίδιους και τις τοπικές κοινωνίες.
Το υγειονομικό πρόβλημα που χαρακτηρίζει τους χώρους όπου οδηγούνται οι πρόσφυγες συνδέεται με τις επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, τις υποτυπώδεις συνθήκες υγιεινής, την έκθεση στα φυσικά φαινόμενα, την ποιότητα διατροφής και την περιορισμένη πρόσβαση σε εξωτερικούς χώρους και σε σωματική άσκηση.
Αυτά όλα αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση και τη μετάδοση διαφόρων ασθενειών όπως λοιμωδών, δερματολογικών, αναπνευστικών, γαστρεντερικών, μυοσκελετικών κλπ.
Σε αυτά προστίθεται και το γεγονός ότι οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο έχουν υποβληθεί σε μακράς διάρκειας στέρηση της ελευθερίας και της δυνατότητος επικοινωνίας με τον έξω κόσμο και τις οικογένειές τους, με συνέπεια να εμφανίζουν διαταραχές της ψυχικής τους υγείας.
Η ελληνική πολιτεία προχώρησε στην δημιουργία αυτόνομων δομών παροχής πρωτοβάθμιων υπηρεσιών υγείας στις πύλες εισόδου των νησιωτικών περιοχών και στα Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης Μεταναστών, την ενεργοποίηση ενός κεντρικού μηχανισμού εποπτείας και διοίκησης των παραπάνω δομών απευθείας από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, τις δράσεις εκπαίδευσης και προετοιμασίας όσων εμπλέκονται στο μηχανισμό υποδοχής και υποστήριξης των προσφύγων και μεταναστών, όπως είναι τα στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας, της Λιμενικής Υπηρεσίας κλπ, την καθιέρωση συστήματος καταγραφής και αξιολόγησης επιδημιολογικών δεδομένων και την εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινωνιών, προκειμένου να αποτραπεί η εκδήλωση επιδημιών.
Κύριοι σκοποί αυτού του προγραμματισμού είναι η ασφάλεια κατά την υποδοχή των προσφύγων, η προστασία της ευάλωτης ομάδας των ασυνόδευτων παιδιών, η παροχή υγειονομικής περίθαλψης και πρόληψης στους πληθυσμούς αυτούς, η παραπομπή τους σε Δημόσια Νοσοκομεία, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο και η προάσπιση της δημόσιας υγείας του γενικού πληθυσμού.
Οι απρόβλεπτες όμως ροές των προσφύγων που καταφθάνουν συνεχώς, έχουν καταστήσει δυσεφάρμοστο σημαντικό μέρος του προγραμματισμού της ελληνικής πολιτείας, λόγω ανεπάρκειας των αναγκαίων υποδομών, του απαραίτητου εξοπλισμού και του απαιτούμενου στελεχιακού δυναμικού.
Επί πλέον η επίπονη και χρονοβόρος γραφειοκρατική διαδικασία για την ταυτοποίηση των αφικνούμενων προσφύγων και για την χορήγηση του αιτούμενου ασύλου, προκαλεί μεγάλο συνωστισμό που επιδεινώνει δραματικά την κατάσταση.
Παρά το γεγονός ότι το όλο ζήτημα στην συγκεκριμένη συγκυρία φαίνεται να αφορά κύρια την Ελλάδα, ο προβληματισμός αφορά συνολικά την Ευρωπαίκή Ένωση, καθόσον οι δυσμενείς συνέπειες του εκδηλώνονται ήδη και σε άλλες χώρες.
Αποτελεί επομένως επιτακτική αναγκαιότητα να επιληφθούν δυναμικά της κατάστασης οι Αρχές και τα Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .
Οι αναγκαίες κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλεται να αναπτυχθούν κατά κύριο λόγο σε πολιτικό επίπεδο με την ανάληψη δράσεων που θα αποσκοπούν στον συνολικό έλεγχο και την επιτυχή διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος, που επιτείνεται λόγω των πολεμικών καταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Μεταξύ αυτών των δράσεων αναγκαία είναι η θέσπση και ενεργοποίηση ειδικού αναπτυξιακού προγράμματος υποστήριξης και ενίσχυσης των προσφυγικών υποδομών.
Στις ευρωπαϊκές δράσεις επίσης επιβάλλεται να ενταχθεί η τεχνολογική υποστήριξη και εκπαίδευση του στελεχιακού δυναμικού, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η ικανότητα φύλαξης των συνόρων και να οργανωθεί αποτελεσματικά η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στις χώρες προέλευσης των προσφύγων.
Με τα σημερινά προσφυγικά δεδομένα όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί και συνεχίζουν να διαμορφώνονται, καθίσταται επιτακτικά αναγκαία η αναθεώρηση της Συνθήκης του Δουβλίνου σύμφωνα με την οποία, η χώρα από την οποία εισέρχονται οι πρόσφυγες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζεται και υπεύθυνη για αυτούς, όπου και αν αυτοί ζητήσουν άσυλο και σε αυτήν μεταφέρονται.
Οι αναγκαίες πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλλεται να συντονιστούν με ανάλογες δράσεις Διεθνών Οργανισμών, όπως είναι το Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικής Βίας, η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (HCR), ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης κλπ.
Οι συντονισμένες δράσεις που επιβάλλεται περαιτέρω να αναληφθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους Διεθνείς Οργανισμούς, πρέπει να έχουν σαν στόχο την διαμόρφωση Κοινού Πλαισίου Αλληλεγγύης και Διαχείρισης του Προσφυγικού Ζητήματος.
Η Ελλάδα, η οποία είναι μαζί με άλλες χώρες του Νότου όπως η Ιταλία, περιοχές αθρόας εισόδου προσφύγων, πρέπει να ενισχυθεί με χρηματοδοτικά προγράμματα, τα οποία να επιτρέπουν την αξιοπρεπή διαβίωση και την υγειονομική περίθαλψη τους.
Μέχρι σήμερα η κατάσταση που επικρατεί στις περιοχές εισόδου της χώρας μας, όπως είναι οι ελληνικές ακτές, είναι αδύνατο να αντιμετωπισθεί με τρόπο που να σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η καταγραφόμενη κλιμάκωση του προσφυγικού ζητήματος και η περαιτέρω καθυστέρηση ανάληψης ουσιαστικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, για την αντιμετώπιση ενός κύρια ευρωπαϊκού προβλήματος, αναδεικνύουν την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για τις άμεσες και βραχυπρόθεσμες δυσμενείς επιπτώσεις που εκδηλώνονται και αναμένονται να εκδηλωθούν περαιτέρω.
Χρέος της Ελλάδας είναι να ασκήσει σε μόνιμη βάση όλη της την επιρροή, σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τους Διεθνείς Οργανισμούς, κατά τρόπο ώστε αυτό το απάνθρωπο φαινόμενο να τεθεί υπό έλεγχο και σταδιακά να εκλείψει.
