Η «Καλλινίτσα» αναβιώνει για πέμπτη χρονιά στη Στενήμαχο

Για πέμπτη φορά αναμένεται να αναβιώσει στη Στενήμαχο το παραδοσιακό έθιμο της «Καληνύτσας», μέσα από μια πρωτοβουλία του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Στενημάχου «Ο Καρατάσος», ο οποίος συνεχίζει με συνέπεια το έργο της διατήρησης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των εθίμων του χωριού.

Η αναβίωση του εθίμου θα πραγματοποιηθεί στις 23 Ιουνίου, με τη συμμετοχή των χορευτικών τμημάτων του συλλόγου, τα οποία θα δώσουν ζωή σε μια παράδοση βαθιά ριζωμένη στην τοπική ιστορία και ταυτότητα της περιοχής.

Καθοριστική συμβολή στην προσπάθεια αυτή έχει ο αξιόλογος φιλόλογος του χωριού Κωνσταντίνος Γκλαβενος, ο οποίος, με την καθοδήγηση και τη στήριξή του, έχει συμβάλει ουσιαστικά στη μεταλαμπάδευση πολύτιμων γνώσεων γύρω από το έθιμο της Καληνύτσας στις νεότερες γενιές, ενισχύοντας τη βιωματική σύνδεση των παιδιών με την παράδοση.

Μάλιστα, οι διοργανωτές απευθύνουν ανοιχτό κάλεσμα συμμετοχής σε όλα τα παιδιά του χωριού, κορίτσια και αγόρια, προκειμένου να γίνουν μέρος της αναβίωσης και να συμβάλουν στη διατήρηση ενός εθίμου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Στενημάχου.

Η πομπή της «Καλλινίτσας» θα ξεκινήσει από το Πολιτιστικό Κέντρο Στενημάχου και θα καταλήξει στον Ιερό Ναό Αγίων Αναργύρων, δημιουργώντας μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα που αναμένεται να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον κατοίκων και επισκεπτών.

Η εκδήλωση αποτελεί ακόμη μία προσπάθεια διατήρησης της τοπικής παράδοσης, υπενθυμίζοντας τη σημασία της συνέχειας των εθίμων και της ενεργής συμμετοχής της νεολαίας στη διαφύλαξη της πολιτιστικής μνήμης του τόπου.

Το έθιμο

Η “Καλλινίτσα”, γίνεται 25 Ιουνίου για τον Αϊ – Γιάννη τον Κλήδονα, στο δρόμο. Είναι κάποια κοπέλα ανύπανδρη που όλα τα κορίτσια του χωριού την ντύνουν και τη στολίζουν. Είναι η “νύφη” του Αϊ- Γιάννη του Κλήδονα. Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια κοπέλα της οποίας και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το “αμίλητο νερό”.

Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή. Στα νησιά, το αμίλητο νερό είναι συχνά θαλάσσιο, οπότε και πρέπει να συλλεχθεί από σαράντα κύματα. Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό αδειάζεται σε πήλινο -ως επί το πλείστον- δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Συνήθως, πρόκειται για κάποιο προσωπικό αντικείμενο, συχνά μάλιστα πολύτιμο. Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι (“κλειδώνεται”, παρετυμολογία του κλήδονα που εξηγεί το γεγονός ότι σε μερικά μέρη της Ελλάδας τοποθετείται λουκέτο στο κορδόνι) και τοποθετείται σε ταράτσα ή άλλο ανοιχτό χώρο. Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων, για να “ξαστριστεί”. Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.

Στις 24 του μηνός τυχαίνει η ακμή του θέρους, οι θερινές αλλαγές του ήλιου, που είναι μια σημαντική, αλλά μερικές φορές κι επικίνδυνη αλλαγή του χρόνου, κυρίως για τους γεωργούς. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ορισμένες συνήθειες των αρχαίων, σχετικές με το θερινό ηλιοστάσιο, διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα.

Μια τέτοια συνήθεια είναι κι οι φωτιές τ’ Αϊ -Γιαννιού που άναβαν στους δρόμους, στις 24 Ιουνίου το βράδυ, και πηδούσαν πάνω απ’ αυτές. Το πήδημα πάνω από τις φλόγες ήταν για τους αρχαίους ένα έθιμο καθαρτήριο και «διαβατήριο». Μ’ αυτόν τον τρόπο καθαρίζονταν, με τη δύναμη της φωτιάς, κι έτσι, δυνατοί και καθαροί έμπαιναν στη νέα περίοδο που άρχιζε.