Από τη Θεσσαλονίκη και τις αερομεταφορές στην Αγκαθιά Ημαθίας, από τη δουλειά της αεροσυνοδού στις αγροτικές καλλιέργειες και στη δημιουργία μιας οικοτεχνίας με προϊόντα που ταξιδεύουν σε ολόκληρη την Ελλάδα. Η Ζωή Βρατσκίδου ακολούθησε μια διαφορετική επαγγελματική διαδρομή, επιλέγοντας να αφήσει την πόλη και να επενδύσει στην αγροτική παραγωγή και τη μεταποίηση. Σήμερα, η μικρή οικογενειακή επιχείρηση που δημιούργησε διαθέτει περίπου 60 πελάτες χονδρικής, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερη πρόκληση: η ζήτηση είναι μεγαλύτερη από τις δυνατότητες παραγωγής της.
Μιλώντας στη δημοσιογράφο Βιβή Ανδρίτσου, στην τηλεοπτική εκπομπή «Περίμετρος», η Ζωή Βρατσκίδου περιέγραψε την προσωπική της διαδρομή, τις δυσκολίες της αγροτικής επιχειρηματικότητας και την προσπάθειά της να αναπτύξει την οικοτεχνία της, διατηρώντας την ποιότητα και τον παραδοσιακό χαρακτήρα των προϊόντων.
Από τη Θεσσαλονίκη στην Αγκαθιά
Η Ζωή Βρατσκίδου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, χωρίς να έχει ιδιαίτερη επαφή με την καθημερινότητα της υπαίθρου. Παρότι είχε σπουδάσει Τεχνολογία Γεωπονίας και είχε εργαστεί στον ΕΛΓΑ και στον ΟΠΕΚΕΠΕ, η επαγγελματική της εμπειρία ήταν κυρίως σε θέσεις γραφείου και ελέγχου.
Στη συνέχεια εργάστηκε στον χώρο των αερομεταφορών, ως αεροσυνοδός, για περίπου έναν χρόνο. Το κλείσιμο της αεροπορικής εταιρείας, η γέννηση του πρώτου της παιδιού και η οικονομική κρίση που βρισκόταν προ των πυλών αποτέλεσαν τους καθοριστικούς παράγοντες για την αλλαγή πορείας.
«Ήταν δύο τα δεδομένα τότε και μία η απειλή. Το κλείσιμο της εταιρείας, ο ερχομός του πρώτου μου παιδιού και η οικονομική κρίση που ερχόταν. Βλέπαμε ότι αν δεν δράσουμε, τα επόμενα χρόνια θα έχουμε βιοποριστικό πρόβλημα», ανέφερε.
Έτσι, τα Χριστούγεννα του 2013, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αγκαθιά Ημαθίας, τόπο καταγωγής του συζύγου της, όπου υπήρχαν οικογενειακές αγροτικές εκτάσεις.
Το 2014 η ίδια εντάχθηκε στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών, ξεκινώντας μια νέα επαγγελματική διαδρομή.
Από τα 40 στα 170 στρέμματα και στη συνέχεια στα 90
Η αγροτική δραστηριότητα της οικογένειας ξεκίνησε με 40 στρέμματα, τα οποία στην πορεία αυξήθηκαν στα 170. Ωστόσο, οι δυσκολίες των τελευταίων ετών οδήγησαν στον περιορισμό τους στα 90 στρέμματα.
Στις εκτάσεις αυτές καλλιεργούνται ροδάκινα, μήλα, βαμβάκι και ηλίανθος, συνδυάζοντας πολυετείς και ετήσιες καλλιέργειες.
Η Ζωή Βρατσκίδου δεν έκρυψε ότι η μετάβαση από την πόλη στην αγροτική ζωή απαιτούσε σημαντική προσαρμογή. Παρότι συμμετείχε στις εργασίες των χωραφιών όποτε υπήρχε ανάγκη, το ενδιαφέρον της επικεντρώθηκε σταδιακά στη μεταποίηση της παραγωγής.
Αυτό αποτέλεσε και τη βάση για τη δημιουργία της δικής της οικοτεχνίας.
Μαρμελάδες, κομπόστες και τσάτνεϊ χωρίς προσθήκη ζάχαρης
Η οικοτεχνία βρίσκεται στην τρίτη παραγωγική της χρονιά και αξιοποιεί κυρίως δύο προϊόντα της οικογενειακής καλλιέργειας: το ροδάκινο και το μήλο.
Στο μικρό εργαστήριο της Αγκαθιάς παράγονται έξι διαφορετικοί κωδικοί προϊόντων, μεταξύ των οποίων αλείμματα φρούτων, κομπόστες και τσάτνεϊ.
Η ιδιαιτερότητα της προσπάθειας βρίσκεται στον συνδυασμό παραδοσιακών τεχνικών μεταποίησης με σύγχρονες διατροφικές επιλογές.
«Είναι παραδοσιακά μεν, αλλά διαφοροποιημένα προϊόντα ροδάκινου και μήλου. Είναι χωρίς ζάχαρη και είναι εμπλουτισμένα με έξτρα υπερτροφές, για να δώσουμε μια προστιθέμενη αξία τόσο θρεπτική όσο και ποιοτική προς τον καταναλωτή», εξήγησε η ίδια, αναφερόμενη σε προϊόντα χωρίς προσθήκη ζάχαρης.
Όπως υπογράμμισε, τα προϊόντα παρασκευάζονται χειροποίητα, με φυσικά συστατικά, ενώ στόχος της είναι να διατηρηθεί η ποιότητα και η καθαρότητα της πρώτης ύλης.
«Επιλέξαμε να κρατήσουμε την ποιότητα και την καθαρότητα του προϊόντος, στη μικρή κλίμακα που μπορούμε ως οικοτεχνία», σημείωσε.
Εξήντα πελάτες χονδρικής, αλλά η παραγωγή δεν επαρκεί
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της επιχειρηματικής προσπάθειας είναι η ανταπόκριση της αγοράς.
Παρά το μικρό μέγεθος της μονάδας, η οικοτεχνία έχει αναπτύξει δίκτυο περίπου 60 πελατών χονδρικής σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Ωστόσο, η παραγωγική δυναμικότητα δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
«Έχουμε περίπου 60 πελάτες χονδρικής, τους οποίους δεν μπορούμε να τους καλύψουμε. Τουλάχιστον από την άνοιξη και μετά τα προϊόντα μας τελειώνουν», ανέφερε.
Η ίδια αναγνωρίζει ότι το ενδιαφέρον των καταναλωτών και των καταστημάτων αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί σημαντικές υποχρεώσεις.
Η αδυναμία κάλυψης των παραγγελιών περιορίζει την περαιτέρω ανάπτυξη της επιχείρησης και καθιστά αναγκαίο τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής.
«Θέλω να περάσω στον εκσυγχρονισμό, να πάμε λίγο στο επόμενο βήμα. Η οικοτεχνία δεν μπορεί να απλωθεί στις αγορές. Χρειάζεται να γίνει μια εταιρεία στην πορεία», εξήγησε.
Στόχος της είναι η επέκταση της δραστηριότητας, χωρίς να εγκαταλειφθούν οι παραδοσιακές τεχνικές που χαρακτηρίζουν τα προϊόντα της.
Το LEADER ως πιθανή διέξοδος για την επέκταση
Σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της οικοτεχνίας αποτελεί η πρόσβαση σε κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η Ζωή Βρατσκίδου ανέφερε ότι ο Αναπτυξιακός Νόμος έχει απαιτήσεις στις οποίες μια τόσο μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται να ανταποκριθεί.
Για τον λόγο αυτό, η προσοχή της έχει στραφεί στο πρόγραμμα LEADER, το οποίο, όπως δήλωσε, έχει ανοίξει για την περιοχή.
«Περιμέναμε το πρόγραμμα LEADER, το οποίο έχει ανοίξει πλέον για τον δικό μας νομό, οπότε είμαστε τώρα σε συζητήσεις να δούμε πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε το πρόγραμμα αυτό, για να πάμε στο επόμενο βήμα», ανέφερε.
Η αξιοποίηση ενός κατάλληλου προγράμματος θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αύξηση της δυναμικότητας και καλύτερη εξυπηρέτηση του υφιστάμενου πελατολογίου.
«Η επιστροφή στην ύπαιθρο δεν είναι ένα ροζ συννεφάκι»
Πέρα από την επιχειρηματική της δραστηριότητα, η Ζωή Βρατσκίδου στάθηκε ιδιαίτερα στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι επιλέγουν να εγκαταλείψουν την πόλη και να εγκατασταθούν στην επαρχία.
Όπως επισήμανε, η επιστροφή στην ύπαιθρο συχνά παρουσιάζεται ως μια εύκολη επιλογή, χωρίς να αποτυπώνονται οι πραγματικές απαιτήσεις της αγροτικής ζωής.
«Έχουμε την ύπαιθρο στο μυαλό μας σαν ένα ροζ συννεφάκι, ότι όλα είναι ωραία εδώ, ξεκούραστα, ήρεμα, ήλιος, φύση. Όμως έχει και τις δυσκολίες της, έχει τις περιορισμένες επιλογές», σημείωσε.
Η ίδια τόνισε ότι απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός, καθώς η γεωργία χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι αγορές, οι διεθνείς εξελίξεις και το δημογραφικό πρόβλημα.
Υπογράμμισε, επίσης, ότι η ύπαρξη οικογενειακής γης δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση επιτυχίας.
Εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία για τον αγροτικό τομέα
Η εμπειρία της από την αγροτική παραγωγή και τη μεταποίηση την έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η κατάρτιση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των νέων επιχειρηματικών προσπαθειών.
«Βήμα βήμα, εκπαίδευση πάνω απ’ όλα, ενημέρωση. Χρειάζεται εκπαίδευση. Ο κλάδος γενικότερα χρειάζεται εκπαίδευση», επισήμανε.
Η Ζωή Βρατσκίδου αναφέρθηκε στο πρόβλημα γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού και στην ανάγκη ενίσχυσης των γνώσεων και δεξιοτήτων όσων δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή τομέα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι πριν από τη δημιουργία ενός νέου προϊόντος απαιτείται έρευνα αγοράς, ώστε ο παραγωγός να γνωρίζει ποιες ανάγκες καλείται να καλύψει.
«Αν θέλεις να παράξεις ένα δικό σου προϊόν, πρέπει να κάνεις πρώτα και μια έρευνα για το τι χρειάζεται η αγορά, ποια ανάγκη θα καλύψεις, και καινοτομία, για να μπορέσεις να είσαι ανταγωνιστικός και βιώσιμος στην πορεία», ανέφερε.
Για την ίδια, ο συνδυασμός εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας αποτελεί βασικό στοιχείο για την ανανέωση της αγροτικής επιχειρηματικότητας.
«Με νέο αίμα στον αγροτικό τομέα μπορούμε περισσότερα»
Παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε από την εγκατάστασή της στην Αγκαθιά μέχρι τη δημιουργία της οικοτεχνίας, η Ζωή Βρατσκίδου παραμένει αισιόδοξη για τις δυνατότητες της ελληνικής υπαίθρου.
Δεν παραγνωρίζει την αβεβαιότητα του αγροτικού επαγγέλματος ούτε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές επιχειρήσεις, αλλά θεωρεί ότι υπάρχουν σημαντικές προοπτικές για όσους προχωρούν με σχέδιο και επιμονή.
«Τίποτα δεν είναι σίγουρο και δεν είναι δεδομένο στη γεωργία. Είναι πολλές οι προκλήσεις, είναι ασταθές το περιβάλλον, γεωπολιτικά, οι αγορές, το δημογραφικό. Είναι πολλά που πρέπει να λάβεις υπόψη», τόνισε.
Το μήνυμά της, ωστόσο, ήταν αισιόδοξο:
«Με εκπαίδευση, με καλή θέληση και επιμονή μπορούμε. Και με νέο αίμα στον τομέα μπορούμε ακόμα περισσότερα».
Η προσωπική διαδρομή της Ζωής Βρατσκίδου, από τις πτήσεις της Ολυμπιακής στα χωράφια και στο εργαστήριο της Αγκαθιάς, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα επαγγελματικής προσαρμογής και αξιοποίησης της τοπικής αγροτικής παραγωγής.
Παράλληλα, αναδεικνύει τις δυνατότητες αλλά και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν μικρές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες στην ελληνική περιφέρεια, ιδιαίτερα όταν επιχειρούν να περάσουν από την οικογενειακή παραγωγή στη μεταποίηση και στη διευρυμένη παρουσία στην αγορά.














