Η επίσκεψη του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Μαργαρίτης Σχοινάς, στη Βέροια συνοδεύτηκε από έναν χαρακτηρισμό που ακούστηκε θετικός και τιμητικός για τον τόπο: η Ημαθία, είπε, αποτελεί «εθνικό πρωταθλητή» στον πρωτογενή τομέα. Και πράγματι, αν κάποιος κοιτάξει την ιστορία, την παραγωγική δυναμική και την ταυτότητα του νομού, δύσκολα θα διαφωνήσει. Η Ημαθία υπήρξε για δεκαετίες μια γη που τροφοδότησε αγορές, στήριξε εξαγωγές και κράτησε ζωντανές ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.
Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που δεν μπορεί να μείνει έξω από τη συζήτηση: τι σημαίνει σήμερα «πρωταθλητής» όταν ο βασικός του παίκτης, ο παραγωγός, παλεύει καθημερινά για να επιβιώσει;
Η πραγματικότητα στην ύπαιθρο της Ημαθίας είναι πολύ πιο σκληρή από τους τίτλους και τις πολιτικές διακηρύξεις. Οι τιμές πολλών αγροτικών προϊόντων παραμένουν εδώ και χρόνια καθηλωμένες σε επίπεδα που δύσκολα εξασφαλίζουν βιωσιμότητα. Την ίδια στιγμή, το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί: καύσιμα, ρεύμα, λιπάσματα, φυτοπροστασία, εργατικά χέρια, αρδευτικό κόστος. Το αποτέλεσμα είναι απλό και αμείλικτο: ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί δεν μιλούν πλέον για ανάπτυξη, αλλά για επιβίωση.
Και όταν ο αγρότης δυσκολεύεται, δεν πληγώνεται μόνο το χωράφι. Πληγώνεται ολόκληρη η τοπική οικονομία. Αυτό αποτυπώνεται πλέον καθαρά στις αγορές των πόλεων της Ημαθίας. Καταστήματα κλείνουν, η κατανάλωση μειώνεται, η οικονομική ασφυξία διαχέεται από το χωριό στο κέντρο της πόλης. Γιατί σε έναν κατεξοχήν αγροτικό νομό, το χρήμα που κινεί την αγορά ξεκινά – άμεσα ή έμμεσα – από την παραγωγή.
Από την άλλη πλευρά, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ο νέος υπουργός δηλώνουν αποφασισμένοι να «γυρίσουν σελίδα». Ακούμε για τέλος στις διαχρονικές παθογένειες, για αξιόπιστο σύστημα πληρωμών, για νέο σχεδιασμό της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, για έναν πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό αγροτικό τομέα. Πρόκειται για εξαγγελίες που ακούγονται σωστές – ίσως και αναγκαίες.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αρκούν.
Όσοι παρακολουθούν επί χρόνια το αγροτικό ρεπορτάζ έχουν μάθει να ακούν με προσοχή, αλλά και με επιφύλαξη. Διότι πολλές φορές στο παρελθόν ακούστηκαν μεγάλα λόγια, χωρίς να υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές στο πεδίο. Και η αλήθεια είναι πως η Ημαθία δεν χρειάζεται απλώς καλύτερη διαχείριση της καθημερινότητας ή πιο γρήγορες πληρωμές – όσο σημαντικά κι αν είναι αυτά.
Χρειάζεται στρατηγική επιβίωσης και προοπτικής.
Αν δεν ανοίξουν νέοι δρόμοι για την παραγωγή, αν δεν υπάρξει ουσιαστική στήριξη σε προϊόντα με υψηλή προστιθέμενη αξία, αν οι παραγωγοί δεν οδηγηθούν – με σχέδιο, γνώση και πραγματικά κίνητρα – σε καλλιέργειες που μπορούν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπές εισόδημα, δύσκολα θα αλλάξει κάτι. Δεν μπορεί ένας νομός με τόσο ισχυρό αγροτικό αποτύπωμα να συνεχίζει να στηρίζεται σε μοντέλα που δοκιμάζονται ή εξαντλούνται.
Η συζήτηση δεν είναι αν η Ημαθία υπήρξε «εθνικός πρωταθλητής». Ήταν και παραμένει. Το ζήτημα είναι αν θα μπορέσει να παραμείνει πρωταγωνιστής και τα επόμενα χρόνια ή αν θα βλέπει, χρόνο με τον χρόνο, το παραγωγικό της κεφάλαιο να φθίνει.
Γιατί οι τίτλοι έχουν αξία μόνο όταν συνοδεύονται από πραγματικό εισόδημα, βιώσιμες εκμεταλλεύσεις και νέους ανθρώπους που θέλουν να μείνουν στη γη τους. Αλλιώς, ο «πρωταθλητής» κινδυνεύει να μείνει μόνο ως ένας εύηχος χαρακτηρισμός σε μια επίσκεψη υπουργού.
