Το βιβλίο του καθηγητή κοινωνικής λαογραφίας Βασίλη Νιτσιάκου παρουσιάστηκε στην Βέροια.
Το απόγευμα της Δευτέρας, στην κατάμεστη αίθουσα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Βέροιας παρουσιάστηκε το νέο του βιβλίο, με τίτλο «ΕΘΝΟ-ΟΙΚΟ-ΤΟΠΙΚΑ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ισνάφι.
Την βιβλιοπαρουσίαση διοργάνωσε το βιβλιοπωλείο ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ, με τη στήριξη της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Βέροιας, της ΚΕΠΑ Δήμου Βέροιας και του Συλλόγου Βλάχων Βέροιας.
Σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε η εκπρόσωπος τύπου της Βιβλιοθήκης Ασπασία Τασιοπούλου.
Ξεκινώντας τον λόγο πήρε ο φιλόλογος Τάκης Γκαλαΐτσης, ο οποίος μίλησε για τον συγγραφέα και το βιβλίο του. «…Με το βιβλίο που εκδόθηκε τον Φλεβάρη του 2022, ο συγγραφέας, δηλώνει παρόν στον δημόσιο διάλογο και στα κοινωνικά πράγματα. Προβληματίζεται και στοχάζεται με αρετή και τόλμη σε επίκαιρα και διαχρονικά ζητήματα. Προκαλεί τον δημόσιο διάλογο, ξεφεύγει από τον ακαδημαϊσμό, συνδιαλέγεται με το ευρύ κοινό για ζητήματα της επικαιρότητας, την ακράδαντη πίστη του –όπως αναφέρει στην εισαγωγή του βιβλίου- το ότι οι επιστήμονες πρέπει να είναι στην κοινωνία και μέτοχοι και υπόλογοι. Και να κρίνουν και να κρίνονται… Το βιβλίο περιλαμβάνει 71 άρθρα – κατά τη γνώμη του δοκίμια- που γράφτηκαν για εφημερίδες και ιστότοπους ευρείας κυκλοφορίας. Η θεματολογία πλούσια και ποικίλη. Η σχέση επιστήμης, κοινωνίας και πολιτικής». Αναφέρθηκε στα θέματα που καλύπτει το βιβλίο καθώς και στο ζήτημα της Βλάχικης γλώσσας. «Η γλώσσα των κειμένων συμβάλει καθοριστικά. Ο λόγος σαφής, εύστοχος, κατανοητός και εύληπτος από το ευρύ κοινό. Απαλλαγμένος από την ψυχρότητα της επιστημονικής γλώσσας. Με ισορροπημένη χρήση της επιστημονικής ορολογίας βοηθάει όχι μόνο τους μυημένους, αλλά όλους τους αναγνώστες να κατανοήσουν πλήρως τα ζητήματα που θίγονται στα κείμενα. Τα κείμενα είναι πολύτιμα εργαλεία γνώσης κι έχουν ένα ευρύ φάσμα αποδεκτών (νέους, εκπαιδευτικούς, όσους ασχολούνται με τον πολιτισμό και την παράδοση κ.α.)… Το βιβλίο δεν εξαντλείται σε μόνο μία ανάγνωση, αλλά προσφέρεται για διαρκή μελέτη».
Έπειτα τον λόγο πήρε ο δημοσιογράφος – ερευνητής Γιώργης Μελίκης, ο οποίος για τον συγγραφέα και το βιβλίο του. Με τον Βασίλη Νιτσιάκο τον συνδέει μια σχέση φιλική και αγαπητικά ευρυγώνια. Αναφέρθηκε στα ζητήματα του βιβλίου, στάθηκε σε κάποια που τον άγγιξαν ιδιαίτερα, στην εξαιρετική γραφή του συγγραφέα που κάνει την σκέψη γραφή, με σταθερό και γόνιμο χέρι. Τέλος διάβασε ένα κείμενο του βιβλίου.
Στο τέλος τον λόγο πήρε ο συγγραφέας, ο οποίος – αφού καλύφθηκε από τους προλαλήσαντες- συμπλήρωσε ότι τα κείμενα του βιβλίου είναι ορθολογικά και τον ενδιαφέρει να γίνει συζήτηση. Η ομιλία του έγινε σε κλίμα συγκίνησης, καθώς αναφέρθηκε στην γλώσσα της μάνας του, την Βλάχικη γλώσσα που χάνεται, στην ιστορία της οριακότητάς του που παρήγαγε την νέα του ποιητική συλλογή, στην οποία διακρίνεται ο πόνος και η απορία, και συνέχισε απαντώντας σε ερωτήματα και συζητώντας με το κοινό.
Με αφορμή την επίσκεψη του Βασίλη Νιτσιάκου στην Βέροια, για την παρουσίαση του βιβλίου του, ο ίδιος δήλωσε στον «Πληροφοριοδότη»: «Χαίρομαι που είμαι στην Βέροια. Θα παρουσιάσουμε το βιβλίο μου ΕΘΝΟ-ΟΙΚΟ-ΤΟΠΙΚΑ. Είναι ένα βιβλίο που περιλαμβάνει άρθρα μου που δημοσιεύθηκαν σε διάφορες εφημερίδες και ιστότοπους τα τελευταία 3-4 χρόνια και αφορούν επίκαιρα ζητήματα, αλλά η πραγμάτευση και η διαπραγμάτευση είναι πιστεύω διαχρονική. Αναπτύσσω προβληματισμούς που νομίζω έχουν μια διαχρονική αξία. Είναι ζητήματα που τα προσεγγίζω επιστημονικά αλλά με έναν λόγο που μπορεί να γίνει κατανοητός από τον πολύ κόσμο. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο για τον πολύ κόσμο. Όχι μόνο για την ακαδημαϊκή κοινότητα». Με την Βέροια τον συνδέουν ιδιαίτεροι δεσμοί τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει έρθει σε πολλά ανταμώματα στο Σέλι, έχει έρθει στην Βέροια για ομιλίες και για την παρουσίαση του βιβλίου του Τάκη Γκαλαΐτση. Τον συνδέουν δεσμοί φιλίας, ένας ομφάλιος λώρος με την Βέροια -κατά την γνώμη του πόλη των γραμμάτων και του πολιτισμού. Ήταν ιδιαίτερα ευτυχής που έγινε η παρουσίαση στην Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας, σύμφωνα με τα λεγόμενα του, την καλύτερη σε όλη την χώρα.
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Το βιβλίο αποτελεί συναγωγή κειμένων που έχουν γραφτεί για το ευρύ κοινό, αλλά εδράζονται στις πιο πρόσφατες θεωρητικές εξελίξεις στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών και ιδιαίτερα της Λαογραφίας, της Ανθρωπολογίας και της Πολιτισμικής Οικολογίας.
Η σχέση επιστήμης και πολιτικής, οι κοινωνικές σχέσεις παραγωγής της γνώσης, ο ρόλος του επιστήμονα στην κοινωνία, οι πολλαπλές και αμφισβητούμενες ταυτότητες, η έννοια του έθνους και των συναφών προς αυτήν όρων, οι βαλκανικές πραγματικότητες και ο “βαλκανισμός”, η Ευρωπαϊκή κληρονομιά και ο αντίστοιχος “τρόπος ζωής”, η σχέση του πολιτισμού με τη φύση, της κοινωνίας με το περιβάλλον, η πατριδογνωσία, η έννοια της τοπικότητας και το πολιτισμικό τοπίο είναι κάποια από τα θέματα που θίγονται μέσα από μια πυκνή αλλά απόλυτα σαφή και κατανοητή γραφή.
Παραθέτουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα:
“….Τι είναι το «εθνικό». Είναι μια συνάθροιση τοπικών και περιφερειακών «παραδόσεων» και «ταυτοτήτων», είναι μια κρατική κατασκευή, ή είναι –μπορεί να είναι- μια δημιουργική συνάντηση και σύνθεση τοπικών και εθνο-τοπικών ταυτοτήτων ιστορικά προσδιορισμένων; Σε μια τέτοια συνάντηση και σύνθεση πώς συνομιλούν οι ετερότητες με τις ταυτότητες; Πώς συντίθενται οι διαφορές και οι αντιθέσεις; Πώς συνυπάρχει το εθνοτικό με το ταξικό; Πώς και με ποιους όρους προκύπτουν και διαμορφώνονται συλλογικότητες;
Και τέλος, πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις εξουσίας και πολιτισμικής ηγεμονίας; Πώς συγκροτείται η έννοια του «λαϊκού» μέσα από αυτές; Πώς γεννιέται ο λαϊκισμός; Και το «έθνικ», τι είναι πάλι αυτό; Τι σχέση έχει με την παγκοσμιοποίηση και την εμπορευματοποίηση των «παραδόσεων» και των «ταυτοτήτων»;
Ερωτήματα που συνιστούν μια απορητική στάση απέναντι στα πράγματα, προκειμένου να αρχίσουμε να τα σκεφτόμαστε με κριτικό τρόπο. Να σκεφτόμαστε και να νιώθουμε. Να σκεφτόμαστε και να ακούμε. Να σκεφτόμαστε και να ζούμε. Τις μουσικές και τις άλλες εκφάνσεις του πολιτισμού.”
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Βασίλης Νιτσιάκος είναι Καθηγητής της Κοινωνικής Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα των Folklife studies στο Πανεπιστήμιο του Leeds και διδακτορική διατριβή στην Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Από το 1989 είναι μέλος ΔΕΠ στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο εστιάζεται σε ζητήματα κοινωνικών μετασχηματισμών των παραδοσιακών δομών, συγκρότησης και χρήσης του ‘παραδοσιακού’ πολιτισμού, διαλόγου της λαογραφίας με άλλες επιστήμες, καταγραφής και μελέτης του μουσικού πολιτισμού, ενώ στην τρέχουσα δεκαετία εστιάζει το ενδιαφέρον του σε θέματα μετανάστευσης, ταυτοτήτων και εθνογραφίας συνοριακών περιοχών στα Ελληνο-αλβανικά σύνορα.
