Ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα υπέρ της αναβάθμισης και αξιοποίησης της σιδηροδρομικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης – Ημαθίας – Πέλλας προκύπτει από τις απαντήσεις 621 πολιτών που συμμετείχαν σε σχετικό ερωτηματολόγιο, σύμφωνα με τα όσα γνωστοποίησαν, η Ομάδα Δράσεων Ενεργών Πολιτών Δήμου Αλεξάνδρειας και οι Πολίτες Δήμου Βέροιας.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με στόχο να καταγραφούν οι σημερινές μετακινήσεις των πολιτών, η χρήση των υφιστάμενων μέσων μεταφοράς, αλλά και η πρόθεση χρήσης ενός ηλεκτρικού προαστιακού σιδηροδρόμου, εφόσον αυτός λειτουργήσει με συχνά και αξιόπιστα δρομολόγια.
Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς καταγράφουν όχι μόνο τη σημερινή ανάγκη μετακίνησης προς τη Θεσσαλονίκη, αλλά και σημαντική δηλωμένη πρόθεση χρήσης του προαστιακού.
Πάνω από τους μισούς μετακινούνται τουλάχιστον εβδομαδιαία προς ή από τη Θεσσαλονίκη
Σύμφωνα με τις απαντήσεις, το 51,9% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι μετακινείται προς ή από τη Θεσσαλονίκη τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Συγκεκριμένα:
- 15,0% μετακινείται καθημερινά,
- 18,4% δύο έως τέσσερις φορές την εβδομάδα,
- 18,5% μία φορά την εβδομάδα,
- 38,1% μία έως τρεις φορές τον μήνα.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η σύνδεση με τη Θεσσαλονίκη αποτελεί ήδη σημαντικό μέρος της καθημερινής και εβδομαδιαίας κινητικότητας των πολιτών της περιοχής.
Το αυτοκίνητο παραμένει το βασικό μέσο μετακίνησης
Παρά τη λειτουργία της υφιστάμενης σιδηροδρομικής γραμμής, το 59,7% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι χρησιμοποιεί κυρίως αυτοκίνητο για τις μετακινήσεις του.
Ακολουθούν:
- ΚΤΕΛ: 15,5%
- τρένο: 14,5%
- συνδυασμός μέσων: 10,2%
- μοτοσικλέτα: 0,2%.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει ένα από τα βασικά ζητήματα που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ένας σύγχρονος προαστιακός. Την εξάρτηση των πολιτών από το ΙΧ για τις μετακινήσεις μεταξύ των πόλεων της Ημαθίας και της Πέλλας και τη Θεσσαλονίκη.
7 στους 10 δηλώνουν ότι θα χρησιμοποιούσαν τον προαστιακό τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η απάντηση στο ερώτημα για τη χρήση ενός ηλεκτρικού προαστιακού, εφόσον αυτός λειτουργούσε.
Το 71,1% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι θα τον χρησιμοποιούσε τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Αναλυτικά:
- 25,8% καθημερινά,
- 29,7% δύο έως τέσσερις φορές την εβδομάδα,
- 15,6% μία φορά την εβδομάδα,
- 21,3% μία έως τρεις φορές τον μήνα,
- 6,5% περιστασιακά,
- μόλις 1,1% δήλωσε ότι δεν θα τον χρησιμοποιούσε.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι το 55,5% δήλωσε καθημερινή ή συχνή χρήση, δύο έως τέσσερις φορές την εβδομάδα.
Τι σημαίνει αυτό για τους σημερινούς χρήστες αυτοκινήτου;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της έρευνας προκύπτει από τη διασταύρωση των απαντήσεων.
Από όσους δήλωσαν ότι σήμερα χρησιμοποιούν κυρίως ΙΧ, το 66,2% δήλωσε ότι θα χρησιμοποιούσε τον προαστιακό τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, εφόσον λειτουργούσε.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι υπάρχει δηλωμένη διάθεση μετακίνησης από το αυτοκίνητο προς τον σιδηρόδρομο.
Βέβαια, πρόκειται για δηλωμένη πρόθεση και όχι για πραγματική πρόβλεψη επιβατικής κίνησης. Η πραγματική χρήση θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η τιμή του εισιτηρίου, η συχνότητα των δρομολογίων, η διάρκεια του ταξιδιού, η αξιοπιστία, η πρόσβαση στους σταθμούς και η δυνατότητα μετεπιβίβασης.
Η Θεσσαλονίκη είναι ο βασικός προορισμός
Η κυριαρχία της Θεσσαλονίκης στις μετακινήσεις αποτυπώνεται με ιδιαίτερα καθαρό τρόπο.
Το 79,4% των συμμετεχόντων δήλωσε τη Θεσσαλονίκη ως τον συνήθη προορισμό του.
Αυτό δείχνει ότι ο προαστιακός δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα μέσο σύνδεσης των πόλεων μεταξύ τους, αλλά κυρίως ως ένας τρόπος γρήγορης και αξιόπιστης σύνδεσης της Ημαθίας και της Πέλλας με το μεγάλο οικονομικό, εκπαιδευτικό, υγειονομικό και διοικητικό κέντρο της Βόρειας Ελλάδας.
Στις σημαντικότερες διαδρομές που επέλεξαν οι συμμετέχοντες βρίσκονται:
- Αλεξάνδρεια – Θεσσαλονίκη: 50,6%
- Βέροια – Θεσσαλονίκη: 47,4%
- Έδεσσα – Θεσσαλονίκη: 37,7%
- Νάουσα – Θεσσαλονίκη: 30,3%
- Αλεξάνδρεια – Βέροια: 27,9%.
Παράλληλα, σημαντικό ενδιαφέρον καταγράφεται και για τις εσωτερικές συνδέσεις μεταξύ των πόλεων Ημαθίας και Πέλλας.
Πολύ μεγάλη αποδοχή και για τις ενδοπεριφερειακές μετακινήσεις
Ένα ακόμη εντυπωσιακό αποτέλεσμα είναι η απάντηση στο ερώτημα εάν οι πολίτες θα χρησιμοποιούσαν τον προαστιακό για μετακινήσεις μεταξύ πόλεων της Ημαθίας και της Πέλλας.
Το 87,7% απάντησε «Ναι», ενώ ένα επιπλέον 11,0% απάντησε «Ίσως».
Συνολικά, δηλαδή, το 98,7% των συμμετεχόντων απαντά θετικά ή δυνητικά θετικά στην προοπτική αξιοποίησης του σιδηροδρόμου και για τις τοπικές/περιφερειακές μετακινήσεις.
Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι ένας σύγχρονος προαστιακός θα μπορούσε να λειτουργήσει όχι μόνο ως σύνδεση με τη Θεσσαλονίκη, αλλά και ως δίκτυο που θα ενισχύσει την επικοινωνία μεταξύ των πόλεων της Ημαθίας και της Πέλλας.
Οι πολίτες συνδέουν τον προαστιακό με την ανάπτυξη
Η έρευνα καταγράφει επίσης πολύ υψηλό ποσοστό θετικών απαντήσεων ως προς την αναπτυξιακή σημασία του έργου.
Στο ερώτημα εάν ο προαστιακός μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της Ημαθίας και της Πέλλας:
- 80,2% απάντησε «Ναι, σε πολύ μεγάλο βαθμό»,
- 16,3% απάντησε «Ναι»,
- 2,7% απάντησε «Ίσως».
Έτσι, το 96,5% των συμμετεχόντων έχει θετική άποψη ή θεωρεί πιθανή τη συμβολή του έργου στην ανάπτυξη της περιοχής.
Οι συμμετέχοντες συνδέουν τον προαστιακό με οφέλη όπως η ασφάλεια, η ταχύτητα, η μείωση του κόστους μετακίνησης, η τουριστική ανάπτυξη, η οικονομική ανάπτυξη και η προστασία του περιβάλλοντος.
97,1% ζητά να προχωρήσει άμεσα το έργο
Ίσως το πιο ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα της έρευνας βρίσκεται στο ερώτημα εάν το έργο θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα.
Το 97,1% των συμμετεχόντων απάντησε «Ναι».
Μόλις 1,8% απάντησε «Όχι», ενώ 1,1% δήλωσε ότι δεν έχει άποψη.
Παράλληλα, στο ερώτημα για τη δημόσια στήριξη της διεκδίκησης του έργου, το 85,2% απάντησε θετικά, ενώ 14,0% απάντησε «Ίσως».
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ένα πολύ υψηλό επίπεδο κοινωνικής αποδοχής μεταξύ όσων συμμετείχαν στην έρευνα.
Ποια πρέπει να είναι η πρώτη προτεραιότητα;
Στο ερώτημα για τις παρεμβάσεις που θεωρούνται σημαντικότερες, η πλειονότητα των συμμετεχόντων, 68,1%, επέλεξε την απάντηση «όλα τα παραπάνω», δηλαδή συνδυασμό ηλεκτροκίνησης, λειτουργίας του προαστιακού, αναβάθμισης των σταθμών και αύξησης των δρομολογίων.
Από τις επιμέρους επιλογές, ιδιαίτερα υψηλά βρίσκεται η ανάγκη για περισσότερα δρομολόγια, με 89 επιλογές.
Το μήνυμα είναι σαφές. Οι πολίτες δεν ζητούν μόνο ηλεκτροκίνηση της γραμμής, αλλά ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα προαστιακών μετακινήσεων.
Μια έρευνα με ισχυρά μηνύματα, αλλά και συγκεκριμένους περιορισμούς
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα θετικά για τη διεκδίκηση του έργου, όμως χρειάζεται να διαβαστούν με επιστημονική προσοχή.
Η έρευνα βασίζεται σε 621 συμμετοχές, οι οποίες προήλθαν από εθελοντική συμμετοχή και επομένως δεν αποτελούν τυχαίο, στατιστικά αντιπροσωπευτικό δείγμα του συνολικού πληθυσμού.
Επιπλέον, η πρόθεση χρήσης του προαστιακού είναι δηλωμένη πρόθεση. Δεν αποτελεί πρόβλεψη πραγματικής επιβατικής κίνησης.
Για μια πλήρη μελέτη σκοπιμότητας θα χρειάζονταν επιπλέον στοιχεία, όπως η αποδεκτή τιμή εισιτηρίου, η απαιτούμενη συχνότητα δρομολογίων, ο χρόνος ταξιδιού που θεωρείται αποδεκτός, η δυνατότητα στάθμευσης στους σταθμούς, οι μετεπιβιβάσεις και κυρίως το πόσες μετακινήσεις με αυτοκίνητο θα αντικαθιστούσαν οι πολίτες με το τρένο.
Το βασικό μήνυμα
Παρά τους παραπάνω περιορισμούς, η έρευνα καταγράφει μια ιδιαίτερα ισχυρή εικόνα.
Υπάρχει ήδη σημαντική ζήτηση για μετακινήσεις προς και από τη Θεσσαλονίκη, το αυτοκίνητο αποτελεί σήμερα το κυρίαρχο μέσο και ένα μεγάλο μέρος των πολιτών δηλώνει πρόθυμο να χρησιμοποιήσει έναν σύγχρονο προαστιακό σιδηρόδρομο.
Το εύρημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν εξετάζεται η ομάδα των σημερινών χρηστών αυτοκινήτου. Δύο στους τρεις από αυτούς δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιούσαν τον προαστιακό τουλάχιστον εβδομαδιαία, εφόσον αυτός λειτουργούσε.
Ταυτόχρονα, η συντριπτική πλειονότητα θεωρεί ότι το έργο μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της Ημαθίας και της Πέλλας και τάσσεται υπέρ της άμεσης προώθησής του.
Η έρευνα, επομένως, δεν αποτελεί από μόνη της μελέτη βιωσιμότητας ή πρόβλεψη επιβατικής κίνησης. Αποτελεί όμως ένα ισχυρό καταγεγραμμένο μήνυμα κοινωνικής αποδοχής και μια ένδειξη ότι υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον για μια σύγχρονη, συχνή και αξιόπιστη σιδηροδρομική σύνδεση Θεσσαλονίκης – Ημαθίας – Πέλλας.
Το επόμενο βήμα θα ήταν οι αρμόδιοι φορείς να επικαιροποιήσουν τις υπάρχουσες μελέτες για τον προαστιακό σιδηρόδρομο και να τις δημοσιοποιήσουν άμεσα, ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες ποιος είναι ο σημερινός σχεδιασμός, ποια είναι τα δεδομένα, ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
