Του Αργύρη Αργυριάδη
Η επίσκεψη κάθε ανώτατου κυβερνητικού αξιωματούχου μιας υπερδύναμης είναι πάντοτε θετική εξέλιξη. Η Ελλάδα έχει συμφέρον να διατηρεί μια ισχυρή στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και στο πλαίσιο αυτό μπορεί να ειδωθεί και η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Στρατηγική σχέση, όμως, σημαίνει σχέση εταίρων. Όχι σχέση προστάτη και προστατευόμενου. Για το λόγο αυτό, προσωπικά, με ενοχλεί η δουλοπρεπής εικόνα που συχνά εκπέμπει η ελληνική διπλωματία απέναντι στους ισχυρούς συμμάχους μας. Η εικόνα του Έλληνα υπουργού εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη να προσπαθεί αμήχανα – και άκομψα – να «αγκαλιάσει» τον Αμερικανό συνάδελφό του ενίσχυσε αυτή την εικόνα. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ούτε υποκλίσεις ούτε υπερβολές. Χρειάζεται αυτοπεποίθηση, σοβαρότητα και καθαρές θέσεις.
Υπάρχει, όμως, κάτι ακόμη που με προβληματίζει κάθε φορά που ένας ξένος ηγέτης επισκέπτεται τη χώρα μας. Η Ελλάδα παρουσιάζεται, σχεδόν πάντοτε, μέσα από το μεγαλείο του παρελθόντος της. Ακολουθώντας την ίδια μανιέρα, ο Ρούμπιο επέλεξε την Πνύκα, για μια ομιλία γεμάτη αναφορές στην αρχαία Ελλάδα και στις ρίζες του δυτικού πολιτισμού.
Ονειρεύομαι, όμως, μια Ελλάδα για την οποία οι ξένοι θα μιλούν και σε χρόνο ενεστώτα. Μια Ελλάδα που θα προκαλεί το θαυμασμό για τη σύγχρονη οικονομία της, τα πανεπιστήμια και την έρευνά της, τον πολιτισμό της, την τεχνολογία, τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους της. Μια χώρα που δεν θα εξαργυρώνει απλώς το ένδοξο παρελθόν της, αλλά θα δημιουργεί το δικό της παρόν και μέλλον.
Οραματίζομαι, ιδίως, μια Ελλάδα με πραγματικά πολυδιάστατη και πολυδύναμη εξωτερική πολιτική. Μια χώρα ευρωπαϊκή, με ισχυρή σχέση με τις ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα με αυτόνομες γέφυρες προς τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τον αραβικό κόσμο. Ο πρωθυπουργός είπε ότι η Ελλάδα αποτελεί «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης, ΗΠΑ, Μέσης Ανατολής και αραβικού κόσμου. Μακάρι να ήταν ήδη έτσι. Ωστόσο, στα χρόνια της διακυβέρνησής του περισσότερο το διακηρύξαμε παρά το πετύχαμε.
Ακόμη και η επίσκεψη Ρούμπιο το απέδειξε. Στο κρίσιμο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις, ο Αμερικανός υπουργός απέφυγε να προσφέρει τη σαφή πολιτική στήριξη που θα επιθυμούσαμε, χαρακτηρίζοντας τα ζητήματα που αφορούν τρίτες χώρες «λεπτά» και καταλληλότερα για διπλωματική συζήτηση μακριά από τις κάμερες. Στην ουσία αναγνώρισε ότι «έχει λόγο» και η Τουρκία σε ένα ζήτημα που το διεθνές δίκαιο και οι κανόνες της καλής γειτονίας καταδεικνύουν το αντίθετο.
Άλλωστε, εάν η Αμερικανική διπλωματία επιθυμούσε να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στην περιοχή – και για το συγκεκριμένο ζήτημα – μετά την Ελλάδα θα έπρεπε να επισκεφτεί και την Τουρκία. Να μεταφέρει μηνύματα. Να προσπαθήσει να ασκήσει πίεση για την εξεύρεση λύσης. Αυτό που από τον φιλοκυβερνητικό τύπο παρουσιάστηκε ως «εθνική επιτυχία» είναι το ακριβώς αντίθετο. Αποδεικνύει ότι οι ΗΠΑ δεν «βάζουν πλάτη» για το συγκεκριμένο θέμα. Δεν ενεργοποιούνται. Ήρθαν μόνον στην Ελλάδα γιατί δε θέλουν να εμπλακούν στη διαφορά. Η επίσκεψη δεν είχε … ρουμπίνια για την Ελλάδα.
Για ποιο λόγο, όμως, ήρθαν μόνον στην Ελλάδα; Γιατί είναι εναργές το αμερικανικό ενδιαφέρον για την ενέργεια, το LNG και τη μετατροπή της Ελλάδας σε πύλη αμερικανικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Πράγματι, είναι καλό να απεξαρτηθεί η Ευρώπη από το ρωσικό ενεργειακό μονοπώλιο. Αλλά δεν θα ήταν πρόοδος να αντικαταστήσουμε απλώς μία εξάρτηση με μία άλλη. Τούτο σημαίνει … ρουμπίνια μόνο για τις ΗΠΑ.
Η εξωτερική πολιτική μιας ισχυρής Ελλάδας δεν πρέπει να αναζητεί προστάτες. Πρέπει να δημιουργεί εταίρους. Και η Ελλάδα του αύριο πρέπει να είναι πολύ περισσότερα από ένα ένδοξο παρελθόν. Πρέπει να είναι μια χώρα που οι άλλοι χρειάζονται, υπολογίζουν και σέβονται στο παρόν και στο μέλλον.
