Μια ιδιαίτερα συγκινητική θεατρική εμπειρία είχαν την ευκαιρία να ζήσουν όσοι παρακολούθησαν το «Ροδάφ’νον» του Κώστα Διαμαντίδη, το βράδυ του Σαββάτου 21 Νοεμβρίου, στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας – σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης». Η παράσταση, που παρουσιάστηκε σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας, άφησε θετικές εντυπώσεις, με την ερμηνεία του Τάκη Βαμβακίδη να ξεχωρίζει.
Σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη, το έργο μετέφερε τους θεατές στις χαμένες πατρίδες του Πόντου, φωτίζοντας τον ξεριζωμό, την προσφυγιά, τον πόνο του αποχωρισμού, αλλά και τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, την αγάπη και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης.
Ο Τάκης Βαμβακίδης, μέσα από έναν μονόλογο διάρκειας περίπου μίας ώρας, κατάφερε να διατηρήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού, δίνοντας ζωντάνια και ένταση σε μια αφήγηση γεμάτη εικόνες, αναμνήσεις και συναισθήματα. Η εναλλαγή ανάμεσα στις συγκινητικές στιγμές, τις ανθρώπινες ιστορίες και τις αναφορές στην καθημερινότητα των Ποντίων κράτησε ζωντανή τη θεατρική δράση.
Στον πυρήνα του έργου βρέθηκε η ιστορία της Παρθένας, μιας γυναίκας που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το χωριό της στην περιοχή της Τραπεζούντας και να εγκατασταθεί, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, σε ένα χωριό της Δυτικής Μακεδονίας.
Μέσα από την προσωπική της διαδρομή ξεδιπλώθηκε η ιστορία χιλιάδων Ποντίων που άφησαν πίσω τους σπίτια, περιουσίες, αγαπημένα πρόσωπα, συνήθειες και έναν ολόκληρο κόσμο, για να ξεκινήσουν από την αρχή σε έναν άγνωστο τόπο.
Η αφήγηση ανέδειξε όσα χάθηκαν, τις συνθήκες κάτω από τις οποίες οι πρόσφυγες εγκατέλειψαν τις πατρογονικές τους εστίες, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στη νέα τους πατρίδα.
Ξεχωριστή θέση στην ιστορία κατείχε το όνειρο της Παρθένας να φυτέψει στην αυλή της ένα ροδάφ’νον, ένα δέντρο από τον τόπο της, μεταφέροντας μαζί του ένα κομμάτι από τη γη και τη μνήμη του Πόντου. Το δέντρο αποτέλεσε σύμβολο της πατρίδας που χάθηκε, αλλά παρέμεινε βαθιά ριζωμένη στην ψυχή των ανθρώπων της.
Πέρα από τις ιστορικές αναφορές, η παράσταση ανέδειξε το μεγαλείο της ψυχής των Ποντίων, την αντοχή τους απέναντι στις δοκιμασίες, αλλά και τη βαθιά σημασία της αγάπης.
Η χαρακτηριστική ποντιακή φράση «Η εγάπ’ άψιμον έν», που παρομοιάζει την αγάπη με τη φωτιά, συμπύκνωσε ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα του έργου: την ένταση ενός συναισθήματος που μπορεί να ζεσταίνει και να πληγώνει, να δίνει δύναμη αλλά και να προκαλεί πόνο.
«Η εγάπ’ άψιμον έν
Για εμπαίντς απέσ’ και καίεσαι,
Για στέκ’ς από μακρά και ριγάς.»Η αγάπη είναι φωτιά: αν μπεις μέσα, καίγεσαι, ενώ αν σταθείς μακριά, κρυώνεις.
Ιδιαίτερα φορτισμένες υπήρξαν και οι αναφορές στις συνθήκες του ξεριζωμού. Σε μία από τις πιο δυνατές στιγμές του μονολόγου, η αφήγηση στάθηκε στην άρνηση των τουρκικών αρχών να επιτρέψουν τη μεταφορά του ροδάφ’νου από την πατρίδα. Η απαγόρευση αυτή, πέρα από την πρακτική της διάσταση, απέκτησε ισχυρό συμβολισμό, καθώς ακόμη και ένα δέντρο, μια ζωντανή ανάμνηση της γενέθλιας γης, δεν μπορούσε να ακολουθήσει τους πρόσφυγες στο νέο τους ξεκίνημα.
Η αντίδραση της γιαγιάς υπήρξε έντονη και οργισμένη. Μέσα από τα σκληρά λόγια της για τους διωγμούς και τα δεινά που υπέστησαν οι πρόγονοί της, εκφράστηκε ο συσσωρευμένος πόνος μιας ολόκληρης γενιάς που βίωσε την απώλεια και τον βίαιο αποχωρισμό από την πατρίδα.
Ο Τάκης Βαμβακίδης απέδωσε με εκφραστικότητα και αμεσότητα τον ρόλο του συγγραφέα-εγγονού, συνδέοντας τις προσωπικές μνήμες με τη συλλογική ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού.
Η γνώση της ποντιακής διαλέκτου και η θεατρική του παρουσία συνέβαλαν στην αυθεντικότητα της αφήγησης, ενώ οι εναλλαγές στον τόνο της φωνής και στο συναίσθημα έδωσαν ιδιαίτερη ζωντάνια στον μονόλογο.
Παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για μια παράσταση με έναν μόνο ηθοποιό, η διάρκειά της δεν λειτούργησε κουραστικά. Αντίθετα, η εξέλιξη της ιστορίας και η ερμηνεία κράτησαν την προσοχή των θεατών μέχρι το τέλος.
Τα σχόλια που ακούστηκαν μετά την ολοκλήρωση της παράστασης ήταν ιδιαίτερα θετικά, με αρκετούς θεατές να εκφράζουν την ικανοποίησή τους τόσο για την απόδοση του Τάκη Βαμβακίδη όσο και για το περιεχόμενο του έργου.
Μια ιδιαίτερα ανθρώπινη στιγμή ακολούθησε μετά το τέλος της παράστασης. Ο Τάκης Βαμβακίδης κατέβηκε στην είσοδο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, όπου χαιρέτησε προσωπικά, έναν προς έναν, τους θεατές που αποχωρούσαν, ευχαριστώντας τους για την παρουσία τους.
Τη σκηνοθεσία υπέγραψε ο Θέμης Μουμουλίδης και τη θεατρική διασκευή ο ίδιος σε συνεργασία με τη Μάρθα Μαυρίδου. Επιστημονικός σύμβουλος ήταν ο ιστορικός Κώστας Φωτιάδης.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια επιμελήθηκε η Ανδρομάχη Ζαχαρία, τη μουσική ο Γιάννης Λουπάκης, τους φωτισμούς ο Νίκος Σωτηρόπουλος και τη μετάφραση από την ποντιακή διάλεκτο η Γιώτα Ιωακειμίδου.
Βοηθός σκηνοθέτη ήταν η Μάρθα Μαυρίδου, ενώ την παραγωγή ανέλαβε η «5η Εποχή Τέχνης».
















