Γράφει ο Τάσος Βασιάδης
Η καταγραφή της ιστορικής διαδρομής κάθε τόπου περιλαμβάνει και την διαχρονική εξέλιξη της πολιτιστικής κληρονομιάς που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε παραγωγικής, κοινωνικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής δραστηριότητας.
Είναι γνωστά τα διάφορα παραδοσιακά στοιχεία που συνθέτουν την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου όπως μνημεία, βιβλιοθήκες, μουσεία, διάφορα ιστορικά κτίσματα, αναλλοίωτες από τον χρόνο γειτονιές, πολιτιστικοί και λαογραφικοί φορείς, λογοτεχνικά έργα, αναβίωση εθίμων και δρώμενων, γαστρονομικές ιδιαιτερότητες, διάφορες αφηγήσεις, παραδοσιακά τραγούδια κλπ.
Πέραν τούτων αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί και η βιομηχανική εξέλιξη του τόπου, καθώς παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τις πολιτικές, τις τεχνολογικές εξελίξεις, την οικονομία, τις συνθήκες εργασίας, τις μεταβολές και τις εξελίξεις στους βιομηχανικούς χώρους, την ιστορία της μηχανικής, της μεταποίησης, των κατασκευών και της αρχιτεκτονικής.
Στα πλαίσια αυτής της βιομηχανικής εξέλιξης εντάσσεται και το σπουδαίο έργο του εξηλεκτρισμού που προώθησε την ελληνική βιομηχανία και κάλυψε ενεργειακά τις δημόσιες δομές, τις παραγωγικές διαδικασίες, τις επαγγελματικές δραστηριότητες και τα νοικοκυριά.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για την Βέροια υπήρξε η εξέλιξη της διανομής του ηλεκτρικού ρεύματος, από την αρχή του εξηλεκτρισμού μέχρι την σύγχρονη εποχή.
Αρχικά στο δίκτυο διανομής απαιτούνταν σιδερένιες δικτυωτές κολώνες, με ιδιαίτερα υψηλό κοστολόγιο κατασκευής, κάτι που καθιστούσε δυσχερή την επέκτασή του.
Αργότερα οι μεταλλικές κολώνες αντικαταστάθηκαν σταδιακά με ξύλινους στύλους μικρότερου κόστους, εμποτισμένους με πισσέλαιο για μεγαλύτερη αντοχή.
Στην σύγχρονη εποχή οι ξύλινοι στύλοι σταδιακά καταργούνται και τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικού ρεύματος μεταφέρονται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Παρά την σταδιακή αντικατάσταση και αχρήστευση τους, κάποιες από τις αρχικές μεταλλικές κολώνες παραμένουν απτόητες στην θέση τους, ως ξεχασμένα μνημεία της βιομηχανικής εξέλιξης και αναλλοίωτα στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Χαρακτηριστικό δείγμα αυτών των κατασκευών αποτελεί η ψηλή σιδερένια κολώνα που βρίσκεται στο κέντρο της Βέροιας, στην σύγκλειση των οδών Μητροπόλεως, Βενιζέλου και Ελιάς.
Ο ανυποψίαστος περαστικός ρίχνει μια μάλλον αδιάφορη ματιά στην φαινομενικά αταίριαστη με το περιβάλλον σιδερένια κατασκευή, χωρίς να συνειδητοποιεί ότι αυτή αποτελεί μνημείο της βιομηχανικής εξέλιξης του τόπου και αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτιστικής του κληρονομιάς.
Αυτό δεν είναι περίεργο, καθώς καμία επεξηγηματική επιγραφή δεν έχει τοποθετηθεί στο σημείο, καμία εικαστική παρέμβαση δεν έχει αναδείξει την πολιτιστική του διάσταση και καμία ειδική αναφορά δεν γίνεται, που να καταδεικνύει την ταυτότητα και την ιστορία αυτής της κατασκευής, παρά τα κατά καιρούς δημοσιεύματα με τα οποία επισημαίνονται αυτές οι αναγκαιότητες.
Στα πλαίσια αυτής της άτυπης συζήτησης, που ξεκίνησε με σχετικό παλαιότερο δημοσίευμα του Βεροιώτη συγγραφέα Νίκου Μανούδη, αναδεικνύεται η πρωτοβουλία του γνωστού Βεροιώτη καλλιτέχνη, συγγραφέα, ποιητή και υπεύθυνου του εκθεσιακού χώρου «Εκκοκιστήριο Ιδεών» Γιάννη Ναζλίδη, για την εικαστική ανάδειξη της σιδερένιας κολώνας ως τοπόσημου της Βέροιας.
Η συνάντηση με τον Γιάννη Ναζλίδη στο «Εκκοκιστήριο Ιδεών» και ιδιαίτερα στο στούντιο του, όπου επιδίδεται στην εικαστική του δημιουργία και στο πνευματικό του έργο, πέραν από την παρουσίαση των καλλιτεχνικών έργων του και των εξαιρετικών νεώτερων εκδόσεων του «Απομνημονεύματα της Μνήμης», «ΕΣΤΙΑ-Το σπίτι της γιαγιάς» και της ποιητικής συλλογής «ΠΟΙΗΜΑΤΑ επί τροχάδην», απέφερε και την κατ αρχή παρουσίαση της ενθουσιώδους πρότασης του για την εικαστική ανάδειξη της παλιάς σιδερένιας κολώνας ως στοιχείου της πολιτιστικής παράδοσης του τόπου.
Βασικό στοιχείο της προτεινόμενης παρέμβασης είναι η πλαισίωση της σιδερένιας κατασκευής με εικαστικά περιστέρια τα οποία συμβολίζουν την ειρήνη, την αθωότητα, την αγνότητα, την αγάπη και την θαλπωρή.
Οι αναφορές για την συμβολική σημασία του περιστεριού ξεκινούν από τους αρχαίους μύθους που το συνδέουν με την θεά Αφροδίτη.
Η γνωστότερη ωστόσο συμβολική σημασία του περιστεριού προέρχεται από την Παλαιά Διαθήκη και την ιστορία του Νώε, όπου ένα περιστέρι επέστρεψε με κλαδί ελιάς, σηματοδοτώντας το τέλος του Κατακλυσμού.
Ο δε επικρατέστερος για τον Χριστιανισμό συμβολισμός, αναφέρεται στην Βάπτιση Του Ιησού, όπου Το Άγιο Πνεύμα εμφανίζεται με την μορφή του περιστεριού.
Αυτή δε η συμβολική μορφή του περιστεριού ως «Άγιο Πνεύμα» απεικονίζεται πάντα στις αγιογραφικές εικόνες με θέμα Την Αγία Τριάδα.
Ιδιαίτερος άλλωστε είναι και ο συμβολισμός της επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων που χαρακτηρίζει τα περιστέρια, καθώς αυτά χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά μηνυμάτων, πριν κυριαρχήσουν τα νεώτερα μέσα.
Τέλος για την εικαστική ανάδειξη του συμβολισμού που συνοδεύει το περιστέρι, είναι γνωστό ότι ως Παγκόσμιο Σύμβολο Ειρήνης κατά τον 20ο Αιώνα καθιερώθηκε το «Περιστέρι της Ειρήνης» που φιλοτέχνησε ο διάσημος Πάμπλο Πικάσο.
Αξίζει ο δημόσιος έπαινος στον Γιάννη Ναζλίδη για την έμπνευση του να συνδέσει την πολιτιστική διάσταση της βιομηχανικής εξέλιξης του τόπου με τον διαχρονικό συμβολισμό που ενέχεται στην απεικόνιση των περιστεριών.
Η ολοκλήρωση της αισθητικής ανάδειξης της παλιάς σιδερένιας κατασκευής στο κέντρο της Βέροιας, με την προσθήκη των εικαστικών περιστεριών, σύμφωνα με την καλλιτεχνική έμπνευση και την πρωτοβουλία του Γιάννη Ναζλίδη, θα προβάλλει μια ακόμα σελίδα της πλούσιας πολιτιστικής παράδοσης του τόπου, που θα θαυμάζουν οι περαστικοί και για την οποία θα αισθάνεται υπερήφανη η βεροιώτικη κοινωνία.
