Η συλλογή διηγημάτων της Άβρας Αυδή, «Μονοπάτια», παρουσιάστηκε στη Βέροια, το απόγευμα της Τρίτης 21 Απριλίου, στο φουαγιέ της Αντωνιάδειου Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.
Την επιμέλεια της εκδήλωσης είχε το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας, σε συνεργασία με τις εκδόσεις Γράφημα και με την υποστήριξη του βιβλιοπωλείου «Ηλιοτρόπιο».
Την παρουσίαση χαιρέτισε και συντόνισε η Καλλιόπη Σίμου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια της Κ.Ε. ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας, η οποία υπήρξε μαθήτρια της κ. Αυδή.
Για το έργο μίλησαν οι φιλόλογοι Ευγενία Καβαλλάρη και Ελένη Καραγιάννη.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με την προβολή βίντεο, με τίτλο «Πίτα», βασισμένο σε διήγημα της συλλογής. Παρουσιάστηκε το βιογραφικό της συγγραφέως, ενώ ανάμεσα στις τοποθετήσεις των ομιλητριών διαβάστηκαν αποσπάσματα από τα διηγήματα. Όπως τόνισε η κ. Σίμου, τα βιβλία της συγγραφέως αποτελούν πολύτιμα εργαλεία για όσους διδάσκουν θέατρο: «για μένα είναι θησαυρός».
Η Ευγενία Καβαλλάρη, φιλόλογος, αναφέρθηκε στη μακρόχρονη γνωριμία της με τη συγγραφέα, καθώς την γνώρισε μέσα από τα διδακτικά βιβλία του σχολείου, αφού η κ. Αυδή είναι μέλος συγγραφικής ομάδας. Η γνωριμία αυτή συνεχίστηκε μέσα από σεμινάρια γλώσσας και εξελίχθηκε σε μια σχέση εκτίμησης και αμοιβαίου σεβασμού.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Τα “Μονοπάτια” είναι το πρώτο της βήμα στη λογοτεχνία… Η Άβρα μάς εντυπωσιάζει με τη συλλογή της, γιατί μας δίνει ένα έργο ώριμο, ένα λογοτεχνικό έργο αξιώσεων. Τα “Μονοπάτια”, όπως είναι ο τίτλος του βιβλίου, είναι μονοπάτια ζωής ανάμεσα στη μνήμη και την ελπίδα, δύο κομβικές έννοιες στα διηγήματα αυτά.
Στα 31 διηγήματα, ένας γυναικείος λόγος, μια γυναικεία φωνή πρωταγωνιστεί, εστιάζοντας στις ανθρώπινες σχέσεις, στην οικογένεια, στη μνήμη και στο νόημα των μικρών και μεγάλων στιγμών της ζωής. Ο τίτλος είναι δίσημος… Η παρουσία και η ματιά της γυναίκας, είτε ως αφηγήτρια είτε ως κεντρικός χαρακτήρας, λειτουργεί ως πλαίσιο για να ακουστεί μια θηλυκή, στοχαστική και βιωματική αφήγηση στο σύνολο των διηγημάτων.
Η γυναίκα αποτελεί ενεργό αφηγηματικό κέντρο, με έμφαση στη σχέση της με τον κόσμο, τις άλλες και τους άλλους, και τον εαυτό της. Παρουσιάζεται ως μητέρα, κόρη, αδερφή, γυναίκα της οικογένειας και της γειτονιάς, μια απλή καθημερινή παρουσία που, μέσα από μικρές πράξεις, αποκαλύπτει βαθύ συναίσθημα και εσωτερικό κόσμο.
Μέσα από τη ματιά της βλέπουμε τις σχέσεις με ευαισθησία και ρεαλισμό: τον έρωτα, το μίσος, την προδοσία, τη σχέση δασκάλου-μαθητή, τις κοινωνικές συμβάσεις, τη θέση της γυναίκας μέσα στον γάμο. Δεν είναι παθητική φιγούρα, αλλά φορέας εμπειρίας, μνήμης και σκέψης.
Η θεματολογία των διηγημάτων ενσωματώνει και θίγει ζητήματα του σύγχρονου κόσμου, όπως η προσφυγιά, ο πόνος του ξεριζωμού, η ένταξη σε μια κοινωνία, ο εμφύλιος, οι κατατρεγμένοι. Συνοψίζοντας, τα θέματα που κυριαρχούν είναι η μνήμη, το παρελθόν, η καθημερινή ζωή, οι ανθρώπινες σχέσεις, η φροντίδα, η αγάπη, η μοναξιά, η σιωπή, ο χρόνος και η φθορά.
Η γλώσσα είναι απλή, καθημερινή, άλλοτε ποιητική… Ο λόγος ρέει φυσικά… Το βιβλίο έχει μια αισιόδοξη ματιά».
Η τοποθέτησή της ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση αποσπάσματος από το βιβλίο.
Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε η Ελένη Καραγιάννη, φιλόλογος.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Τα Μονοπάτια της Άβρας Αβδή μάς προσκαλούν σε μια διαδρομή. Όχι σε έναν δρόμο στρωμένο και ασφαλή, αλλά σε μια πορεία εσωτερική, σχεδόν υπόγεια· σε μια προσπάθεια να αποκτήσουν μορφή όσα συνήθως μας διαφεύγουν: οι μνήμες που επιμένουν, οι σιωπές που μιλούν, οι ρωγμές που τα σκοτάδια μας φωτίζουν… Η συγγραφέας χαρτογραφεί τα ανθρώπινα πάθη με τη σιγουριά εκείνου που έχει ήδη διανύσει μεγάλες εσωτερικές αποστάσεις και γνωρίζει καλά τόσο τις σκιές όσο και τα ξέφωτα της ανθρώπινης ψυχής.
Οι τριάντα μία ιστορίες της συλλογής ξεδιπλώνονται σαν φύλλα ενός οικογενειακού λευκώματος… Πρόκειται για μονοπάτια ζωής που, ακόμη και στα πιο δύσβατα σημεία τους, παραμένουν οικεία και ανοιχτά σε βήματα. Συχνά μας γυρνούν , μαζί με τους ήρωες, στην παιδική και εφηβική ηλικία ή σε κομβικές στιγμές της ενήλικης ζωής.
Όχι για να παγιδευτούμε σε μια παθητική νοσταλγία, σε μια στείρα αναπόληση, αλλά για να αναμετρηθούμε ξανά με το παρελθόν μέσα από το βλέμμα του παρόντος. Εκεί όπου η μνήμη δεν βαραίνει, αλλά απελευθερώνει και μεταμορφώνει.
Η μνήμη λειτουργεί ως καταλύτης μιας αισθητηριακής γραφής, σωματικής και απτής, που αναπλάθει με ακρίβεια σκηνές της καθημερινότητας. Ο αναγνώστης κινητοποιεί όλες του τις αισθήσεις. Την όραση, την ακοή, τη γεύση και την αφή- για να τις μετασχηματίσει σε εμπειρία προσωπική. Ταυτόχρονα, αφουγκράζεται τη συγγραφέα να του υπενθυμίζει πως η ουσία της ζωής δεν εντοπίζεται στα μεγάλα γεγονότα, αλλά στις σχεδόν αδιόρατες λεπτομέρειες που υφαίνουν τον ιστό της καθημερινότητας.
Για αυτό η θεματική της συλλογής ανοίγεται πλατιά, ώστε να χωρέσει τόσο τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα, όσο και τις στιγμές που μας ορίζουν. Οι οικογενειακές σχέσεις, οι φιλίες που αντέχουν ή δοκιμάζονται, οι έρωτες που γεννιούνται και χάνονται, αλλά και το παιχνίδι της γραφής, η σχέση δασκάλου μαθητή – όλα βρίσκουν τη θέση τους σε αυτή τη σύνθεση. Μαζί τους και η σύγχρονη πραγματικότητα: η απομόνωση της πανδημίας, η απώλεια, η εμπειρία της προσφυγιάς αποκτούν πρόσωπο και φωνή.
Οι ήρωες της συλλογής είναι άνθρωποι αναγνωρίσιμοι. Δεν είναι εξιδανικευμένοι ούτε ηρωικοί με τη συμβατική έννοια. Δεν θριαμβεύουν· ωριμάζουν. Δεν νικούν τη φθορά· μαθαίνουν να ζουν μαζί της, αναζητώντας μια σχέση συμφιλίωσης. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στις αναμνήσεις και στα τραύματα ανοίγεται για αυτούς ένας χώρος φωτεινός, όχι εκθαμβωτικός, αλλά μια χαραμάδα φως. Και ίσως, ακριβώς, σε αυτή τη χαμηλόφωνη εξέλιξη βρίσκεται η δύναμη αυτής της συλλογής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν μορφές που χαράσσονται στη μνήμη: έφηβοι πρόσφυγες που διψούν για το φως της γνώσης μέσα στο σκοτάδι των καταυλισμών, ο «Δάσκαλος», μια μορφή-φάρος που εμπνέει τη δημιουργία αλλά και γυναικείες παρουσίες με ιδιαίτερη πυκνότητα.
Η γυναικεία φωνή διατρέχει το έργο με πολλαπλές εκφάνσεις. Συναντάμε μάνες και κόρες σε έναν αέναο χορό αγάπης και ανταγωνισμού, γιαγιάδες που κουβαλούν την παράδοση παλιών εποχών… Στον πυρήνα της συλλογής, ο θάνατος, ο έρωτας και η φύση συμπλέκονται σε ένα υπαρξιακό τρίπτυχο που καταργεί τη γραμμικότητα του χρόνου….
Ο λόγος της Άβρας, συνειρμικός και συχνά ελλειπτικός, ισορροπεί ανάμεσα στον λυρισμό και την ευφυή ειρωνεία, αποφεύγοντας τον μελοδραματισμό ακόμα και στις πιο οδυνηρές στιγμές. Το αίσιο τέλος των αφηγημάτων δεν αφορά τόσο την έκβαση των γεγονότων, όσο την εσωτερική στάση των ηρώων απέναντί τους , η οποία αναδεικνύεται με γραφή θεατρική. Η ζωντάνια των διαλόγων προσδίδει την αμεσότητα σκηνικής πράξης, ενώ οι εσωτερικοί μονόλογοι ως υπόκωφοι ψίθυροι, αποτυπώνουν αναδρομές και ψυχικές εντάσεις που συγκινούν.
Συμπερασματικά, θα έλεγα πως τα «Μονοπάτια» είναι ένα βιβλίο για τον χρόνο που πέρασε, για τον χρόνο που έρχεται, για τον χρόνο που κουβαλάμε μέσα μας. Ένα βιβλίο που μας θυμίζει πως ο δρόμος της ζωής, όσο δύσκολος κι αν είναι, παραμένει πάντοτε ένας δρόμος προς το φως, αρκεί να έχουμε το θάρρος να τον περπατήσουμε…».
Τέλος, συγκινημένη, πήρε τον λόγο η συγγραφέας, η οποία ανέφερε ότι οι δύο ομιλήτριες φώτισαν πτυχές του βιβλίου που δεν είχε φανταστεί, κάνοντας εύστοχες και διεισδυτικές παρατηρήσεις με αγάπη. Η βραδιά συνεχίστηκε με διάλογο μεταξύ του κοινού και της συγγραφέως.
