Σημαδιακή και βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη του ελληνισμού παραμένει η 13η Απριλίου 1822, ημέρα που συνδέθηκε με μία από τις πιο τραγικές στιγμές της Επανάστασης: την Καταστροφή της Νάουσας.
Ύστερα από πολιορκία περίπου δεκαπέντε ημερών, οι δυνάμεις των Οθωμανών υπό τον Μεχμέτ Αμπντούλ Εμπού Λουμπούτ εξαπέλυσαν γενική επίθεση κατά της πόλης, επικεφαλής στρατού που έφτανε τις 20.000 άνδρες. Απέναντί τους, 4.000 έως 5.000 επαναστάτες υπερασπίστηκαν με σθένος τη Νάουσα, απορρίπτοντας το τελεσίγραφο παράδοσης που τους υποσχόταν «συγγνώμη» υπό τον όρο της υποταγής.
Οι μάχες υπήρξαν σφοδρές, με τους Ναουσαίους να προβάλλουν ηρωική αντίσταση ακόμη και μέσα στην πόλη, όταν οι Οθωμανοί κατάφεραν να διασπάσουν την άμυνα. Χαρακτηριστική είναι η πράξη αυτοθυσίας του οπλαρχηγού Ζώτου, ο οποίος, για να μην πέσει στα χέρια των εχθρών, ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη παρασύροντας στον θάνατο και τους επιτιθέμενους.
Ωστόσο, η κορύφωση της τραγωδίας γράφτηκε στη γέφυρα της Αραπίτσα. Εκεί, δεκατρείς γυναίκες της Νάουσας, μαζί με τα παιδιά τους, επέλεξαν να ριχτούν στον καταρράκτη, προκειμένου να αποφύγουν την ατίμωση και την αιχμαλωσία. Η πράξη τους, που παραπέμπει ευθέως στον ηρωισμό του Χορού του Ζαλόγγου, έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πιο συγκλονιστικά σύμβολα αυτοθυσίας.
Μετά την πτώση της πόλης, ακολούθησαν σφαγές και μαζικές εκτελέσεις. Σύμφωνα με τον ιστορικό Σπυρίδων Τρικούπης, οι νεκροί και αιχμάλωτοι ανήλθαν σε περίπου 5.000, ενώ άλλες πηγές κάνουν λόγο για εκατοντάδες αποκεφαλισμούς στο Κιόσκι. Η βιαιότητα των γεγονότων επιβεβαιώνεται και από οθωμανικά έγγραφα της εποχής, που κάνουν λόγο για χιλιάδες σφαγιασθέντες, λεηλασίες και ολοκληρωτική καταστροφή της πόλης.
Οι επιζώντες οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, με πολλούς να μεταφέρονται στη Θεσσαλονίκη, όπου αρκετοί εκτελέστηκαν δημόσια προς παραδειγματισμό. Γυναίκες και παιδιά εξανδραποδίστηκαν, ενώ πολλές από τις γυναίκες κατέληξαν στα χαρέμια Οθωμανών αξιωματούχων, βιώνοντας τραγική μοίρα.
Σήμερα, στο σημείο της θυσίας, στέκει μνημείο αφιερωμένο στις γυναίκες της Νάουσας, υπενθυμίζοντας πως η ελευθερία κατακτήθηκε με βαρύ τίμημα. Η 13η Απριλίου δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναφορά, αλλά μια ημέρα μνήμης, τιμής και περισυλλογής για τη δύναμη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι στη βαρβαρότητα.
