Μια βραδιά γεμάτη ποντιακό χιούμορ, γέλιο και θεατρικές ανατροπές απόλαυσαν όσοι βρέθηκαν το βράδυ της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας, όπου παρουσιάστηκαν δύο ποντιακά μονόπρακτα από το θεατρικό τμήμα της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας.
Οι κωμωδίες «Ήντιαν λέει η γυναίκα μ’» και «Δόκτωρ Νταγιές», του συγγραφέα Κυριάκου Σαχανίδη, χάρισαν άφθονες στιγμές γέλιου, με τους ηθοποιούς να δίνουν ζωντάνια στους χαρακτήρες και να αναδεικνύουν το ιδιαίτερο χιούμορ της ποντιακής θεατρικής παράδοσης.
Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Οδυσσέας Γωνιάδης», με τη συνδιοργάνωση της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας και του Συλλόγου Πολυτέκνων Νομού Ημαθίας, ενώ η είσοδος ήταν ελεύθερη για το κοινό.
Τα δύο μονόπρακτα, σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Τσαχουρίδη, συνδύασαν την ποντιακή διάλεκτο με κωμικές καταστάσεις και χαρακτηριστικούς διαλόγους, δημιουργώντας μια ευχάριστη θεατρική ατμόσφαιρα. Οι ερμηνείες των ηθοποιών, οι ατάκες και οι ανατροπές στις ιστορίες προκάλεσαν επανειλημμένα το γέλιο των θεατών, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική απήχηση του ποντιακού θεάτρου.
Ξεχωριστή στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η παρουσία του συγγραφέα των δύο έργων, Κυριάκου Σαχανίδη, ο οποίος παρακολούθησε την παρουσίασή τους στη Βέροια. Η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας τον τίμησε για τη συγγραφική του προσφορά και τη συμβολή του στη διατήρηση και ανάδειξη της ποντιακής θεατρικής παράδοσης.
Στη σκηνή εμφανίστηκαν οι ηθοποιοί Αντώνης Κουβρακίδης, Μαίρη Παπαδοπούλου, Χάρης Τσιπλακίδης, Λευτέρης Τσαχουρίδης και Σοφία Καλτσίδου, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις των κωμικών ρόλων, προσφέροντας δύο απολαυστικές παραστάσεις.
Τη φροντίδα των κοστουμιών είχε η Βάσω Μπρανιώτη, ενώ τα σκηνικά επιμελήθηκε ο Σπύρος Στεφανίδης.
Πέρα από το ψυχαγωγικό τους στοιχείο, τα δύο μονόπρακτα ανέδειξαν τη σημασία της ποντιακής γλώσσας ως ζωντανού μέσου θεατρικής έκφρασης. Μέσα από το χιούμορ και τις καθημερινές καταστάσεις που μεταφέρονται στη σκηνή, αναβιώνουν στοιχεία της κοινωνικής ζωής, της νοοτροπίας και της πολιτιστικής ταυτότητας των Ποντίων.
Η εκδήλωση αποτέλεσε ακόμη μία ευκαιρία επαφής του κοινού της Βέροιας με το ποντιακό θέατρο, συνδυάζοντας τη διασκέδαση με τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Νίκος Τουμπουλίδης: «Ο Κυριάκος Σαχανίδης έχει αφήσει μια σημαντική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές»
Με θερμά λόγια για τον συγγραφέα Κυριάκο Σαχανίδη άνοιξε την εκδήλωση ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας, Νίκος Τουμπουλίδης, καλωσορίζοντας το κοινό που βρέθηκε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών για να παρακολουθήσει τα δύο ποντιακά μονόπρακτα.
Ο κ. Τουμπουλίδης ευχαρίστησε τους παρευρισκόμενους εκ μέρους της Ευξείνου Λέσχης και του Συλλόγου Πολυτέκνων Νομού Ημαθίας, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι οι θεατές θα απολάμβαναν μια ξεχωριστή βραδιά, χάρη στην προσπάθεια των συντελεστών των δύο παραστάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον συγγραφέα των έργων, Κυριάκο Σαχανίδη, ο οποίος ταξίδεψε από την Αθήνα ειδικά για να παρακολουθήσει την παρουσίασή τους και να παραστεί στην εκδήλωση προς τιμήν του.
Παρουσιάζοντας στοιχεία από τη ζωή και τη δράση του, αναφέρθηκε στην επιστημονική του κατάρτιση, στην επαγγελματική του πορεία ως οικονομολόγου, αλλά και στην πολυετή προσφορά του στον οργανωμένο ποντιακό χώρο.
Όπως σημείωσε, ο Κυριάκος Σαχανίδης έχει αναπτύξει πλούσιο συγγραφικό έργο, με ιστορικές και λαογραφικές μελέτες, βιβλία και 60 θεατρικά έργα στην ποντιακή διάλεκτο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πόντου.
Ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην παρουσίαση του βιογραφικού του συγγραφέα. Μίλησε και για την προσωπική τους γνωριμία πριν από δύο χρόνια, επισημαίνοντας ότι τον κέρδισαν από την πρώτη στιγμή ο τρόπος επικοινωνίας και η προσωπικότητά του.
«Σε κερδίζει μόνο που τον βλέπεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι όσα λέει για τον συγγραφέα τα πιστεύει και τα εκφράζει από καρδιάς.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι το έργο του Κυριάκου Σαχανίδη αποτελεί μια σημαντική παρακαταθήκη γνώσεων, κυρίως για τις νεότερες γενιές, καθώς υπηρετεί επί δεκαετίες την ποντιακή ιστορία, τη γλώσσα και τον πολιτισμό.
Ως ένδειξη αναγνώρισης της προσφοράς του, η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας τον τίμησε, προσφέροντάς του το λάβαρο του συλλόγου, μέσα σε θερμά χειροκροτήματα από το κοινό.
Κυριάκος Σαχανίδης: «Η ποντιακή διάλεκτος δεν έχει το κουράγιο να πεθάνει – Εμείς θα της δώσουμε το φιλί της ζωής;»
Στην ανάγκη διατήρησης και προστασίας της ποντιακής διαλέκτου επικεντρώθηκε η ομιλία του συγγραφέα Κυριάκου Σαχανίδη, ο οποίος βρέθηκε στη Βέροια για την παρουσίαση δύο θεατρικών έργων του από την Εύξεινο Λέσχη.
Ο συγγραφέας ευχαρίστησε τους διοργανωτές για την τιμητική διάκριση και το κοινό για την παρουσία του, τονίζοντας ότι το ποντιακό θέατρο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα διατήρησης και μετάδοσης της γλώσσας στις επόμενες γενιές.
Όπως υποστήριξε, μέσα από τις θεατρικές παραστάσεις οι μεγαλύτεροι έχουν την ευκαιρία να θυμηθούν τη γλώσσα των προγόνων τους, ενώ οι νεότεροι μπορούν να τη γνωρίσουν και να εξοικειωθούν με αυτήν.
Έθεσε, μάλιστα, ένα χαρακτηριστικό ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν η ποντιακή διάλεκτος, που κατάφερε να επιβιώσει επί αιώνες σε συνθήκες σκλαβιάς, να κινδυνεύει σήμερα, σε συνθήκες ελευθερίας;
Επικαλούμενος τη φράση του Ιορδάνη Παμπούκη, «Η ποντιακή διάλεκτος δεν έχει το κουράγιο να πεθάνει», αναρωτήθηκε αν οι σημερινές γενιές έχουν πραγματικά τη διάθεση να της προσφέρουν «το φιλί της ζωής».
Ο Κυριάκος Σαχανίδης αναφέρθηκε εκτενώς στις ιστορικές ρίζες της ποντιακής διαλέκτου, στη σχέση της με την αρχαία ιωνική και στις επιρροές που δέχθηκε κατά τη μακραίωνη πορεία της. Υπογράμμισε ότι οι γλώσσες αποτελούν ζωντανούς οργανισμούς, που αναπτύσσονται και εξελίσσονται, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η εξέλιξη αυτή δεν πρέπει να οδηγεί στην απώλεια της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας τους.
Με αναφορές στην ιστορία του Πόντου και στις συνθήκες που επικράτησαν κατά την οθωμανική περίοδο, περιέγραψε τις πιέσεις που, σύμφωνα με την ιστορική του προσέγγιση, δέχθηκε η ποντιακή γλώσσα, καθώς και τους λόγους που οδήγησαν στην υιοθέτηση ξένων λέξεων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη αξιοποίησης αυθεντικών ποντιακών λέξεων, αντί δανείων από άλλες γλώσσες, όταν υπάρχουν αντίστοιχοι ελληνικοί όροι.
Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα της λέξης «παρακάθ’», την οποία προέκρινε έναντι της λέξης «μουχαμπέτ», εξηγώντας ότι συνδέεται με την ελληνική λέξη «παρακάθημαι» και περιγράφει την παραδοσιακή συνάθροιση των Ποντίων γύρω από το τραπέζι, με τραγούδια, ιστορίες και συζητήσεις.
Ανάλογη αναφορά έκανε και στον τίτλο ενός από τα θεατρικά του έργα, εξηγώντας γιατί επέλεξε να χρησιμοποιήσει τη λέξη «γυναίκα» αντί της λέξης «γαρή».
Για να τεκμηριώσει την επιλογή του, επικαλέστηκε το γλωσσολογικό έργο του Άνθιμου Παπαδόπουλου και του Δημοσθένη Οικονομίδη, αναλύοντας την προέλευση των δύο λέξεων και επισημαίνοντας ότι η λέξη «γυναίκα» συνδέεται με την αρχαία ελληνική «γυνή».
Η αναφορά του αυτή συνοδεύτηκε από χαρακτηριστικά παραδείγματα και χιουμοριστικές αφηγήσεις από συζητήσεις που είχε στο παρελθόν για τη χρήση της ποντιακής γλώσσας.
Ο συγγραφέας στάθηκε επίσης στον καθοριστικό ρόλο της λογοτεχνίας και του θεάτρου, επισημαίνοντας ότι η ποντιακή διάλεκτος διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα κυρίως μέσα από την προφορική παράδοση, πριν αρχίσει να αποτυπώνεται συστηματικότερα στον γραπτό λόγο.
Το βασικό μήνυμα της ομιλίας του ήταν ότι η διάσωση της ποντιακής διαλέκτου δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια νοσταλγική αναφορά στο παρελθόν. Απαιτεί συνειδητή προσπάθεια, καθημερινή χρήση, καλλιέργεια και μετάδοση στις νεότερες γενιές.
Μέσα από τη θεατρική δημιουργία, ο Κυριάκος Σαχανίδης επιχειρεί να συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια, θεωρώντας ότι η γλώσσα του Πόντου μπορεί να συνεχίσει να ζει και να εξελίσσεται, αρκεί οι ίδιοι οι άνθρωποι που την κληρονόμησαν να θελήσουν να τη διατηρήσουν ζωντανή.
