Σημαντική εξέλιξη στη διαχείριση των πωλητηρίων αρχαιολογικών χώρων και μουσείων της χώρας, με άμεσο ενδιαφέρον και για την Ημαθία, αποτελεί η ακύρωση του διαγωνισμού του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) για την εκμετάλλευση 27 πωλητηρίων, έπειτα από αποφάσεις της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ).
Στον διαγωνισμό περιλαμβάνονται και δύο πωλητήρια της Ημαθίας: το πωλητήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Αιγών και εκείνο των Βασιλικών Τάφων των Αιγών, όπως προκύπτει από την επίσημη διακήρυξη του ΟΔΑΠ της 4ης Ιουνίου 2026.
Η υπόθεση αφορά τη σύμβαση που είχε συναφθεί στις 14 Αυγούστου 2026 με την κοινοπραξία Space Hellas – Radiant Technologies, για την ενιαία διαχείριση των πωλητηρίων σε σημαντικούς πολιτιστικούς χώρους της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Κνωσός και η Αρχαία Ολυμπία.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, η σύμβαση προέβλεπε μηνιαίο μίσθωμα 50.600 ευρώ, επιπλέον ποσοστό 2% επί των πωλήσεων, αρχική διάρκεια έξι ετών και δυνατότητα παράτασης για άλλα έξι.
Γιατί ακυρώθηκε ο διαγωνισμός
Το βασικό ζήτημα που ανέκυψε αφορά το νομικό πλαίσιο που εφαρμόστηκε από τον ΟΔΑΠ.
Η διαδικασία είχε προκηρυχθεί ως εκμίσθωση ακινήτων, με βάση το Προεδρικό Διάταγμα 715/1979. Ωστόσο, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία για την απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, το αντικείμενο της σύμβασης είχε χαρακτηριστικά παραχώρησης υπηρεσιών, για την οποία έπρεπε να εφαρμοστεί το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο.
Επιπλέον, η εκτιμώμενη οικονομική αξία της σύμβασης υπερέβαινε το όριο που καθιστούσε υποχρεωτική τη δημοσίευση της προκήρυξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαδικασία που δεν είχε ακολουθηθεί.
Η εξέλιξη προέκυψε έπειτα από προσφυγές ενδιαφερόμενων εταιρειών στην ΕΑΔΗΣΥ, η οποία προχώρησε στην ακύρωση των σχετικών διαδικασιών.
Παράλληλα, ακυρώθηκε και δεύτερος διαγωνισμός, που αφορούσε την παραχώρηση σε ιδιώτη της λειτουργίας χώρων υγιεινής και θυρίδων φύλαξης προσωπικών αντικειμένων σε αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας.
Οι αντιδράσεις του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων εξέφρασε την ικανοποίησή του για τις αποφάσεις 1831 και 1828 της ΕΑΔΗΣΥ, υποστηρίζοντας ότι επιβεβαιώνονται οι ενστάσεις που είχε διατυπώσει σχετικά με τη νομιμότητα των διαγωνισμών.
Ο Σύλλογος είχε ήδη υποβάλει στις 4 Οκτωβρίου 2026 αναφορά στους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς της χώρας και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Στην ανακοίνωσή του καταγγέλλει ότι οι όροι συμμετοχής περιόριζαν τον ανταγωνισμό και ζητά να διερευνηθούν οι ευθύνες για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν.
Παράλληλα, θέτει ζήτημα επανεξέτασης και άλλων συμβάσεων εκμίσθωσης πωλητηρίων που είχαν συναφθεί με το ίδιο νομικό πλαίσιο, ενώ ζητά την ενίσχυση των αρχαιολογικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό.
Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν θέσεις του Συλλόγου και δεν πρέπει να συγχέονται με το σύνολο των διαπιστώσεων της ΕΑΔΗΣΥ.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για τις Αιγές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα οικονομικά στοιχεία της αρχικής διακήρυξης για τα δύο πωλητήρια της Ημαθίας. Ο ΟΔΑΠ είχε ορίσει ως ελάχιστο εγγυημένο μηνιαίο μίσθωμα 700 ευρώ για το Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγών και 1.300 ευρώ για τους Βασιλικούς Τάφους, δηλαδή συνολικά 2.000 ευρώ τον μήνα για τις δύο εγκαταστάσεις.
Τα ποσά αυτά αποτελούσαν τις τιμές εκκίνησης της διακήρυξης και όχι κατ’ ανάγκη τα τελικά μισθώματα που προσφέρθηκαν από τον ανάδοχο.
Η ακύρωση του διαγωνισμού δημιουργεί νέα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η εμπορική λειτουργία των δύο πωλητηρίων στον σημαντικότερο αρχαιολογικό προορισμό της Ημαθίας.
Προς το παρόν, δεν έχει διευκρινιστεί εάν θα προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός, ποιοι όροι θα ισχύσουν και εάν θα υπάρξει κάποια αλλαγή στην καθημερινή λειτουργία των πωλητηρίων των Αιγών.
Η εξέλιξη αφορά τη διαχείριση των πωλητηρίων και όχι τη λειτουργία ή την επισκεψιμότητα των ίδιων των αρχαιολογικών χώρων.
