Χέρι-Χέρι στον Κύκλο: Η Παράδοση ως Θεραπεία Ψυχής

Γράφει ο Γιάννης Κ. Τσιαμήτρος-Ψωμάς

«Δεν ξεριζώνονται οι ρίζες, όσο βαθιά κι αν τις θάψει ο χρόνος· περιμένουν πάντα μια σταγόνα μνήμης για να ανθίσουν ξανά».

Με αυτά τα λόγια πορεύομαι.

Δεν γράφω ως θεωρητικός του πολιτισμού. Γράφω ως βιωματικός χορευτής. Ως εραστής των πατρώων εθίμων. Ως αδιάκοπος συνοδοιπόρος μέσα από τη συμμετοχή μου σε πανηγύρια & εκδηλώσεις από το παρελθον και το παρόν.

Τα βήματά μου στον κύκλο του χορού μού έμαθαν πολλά. Με δίδαξαν να αφουγκράζομαι τον βαθύ παλμό της κληρονομιάς μας. Ιδιαίτερα του δίγλωσσου ελληνισμού των Ελληνόβλαχων. Εκεί όπου η λεβεντιά, η συντροφικότητα και η κοινότητα γίνονταν ένα. Οι Ελληνόβλαχοι έζησαν αντάμα με όλες τις ψηφίδες του τόπου μας. Με τους Μικρασιάτες, τους Πόντιους, τους Θράκες, τους Νησιώτες. Με τους Πελοποννήσιους, τους Κρήτες, τους Στερεοελλαδίτες, τους Επτανήσιους κ.ά.

Ο ξεχωριστός πλούτος κάθε ομάδας είναι μια ευλογημένη πολυφωνία. Δεν πρέπει να ομογενοποιηθεί. Δεν πρέπει να χαθεί στη σύγχρονη ισοπέδωση.
Ταυτόχρονα όμως, αυτή η πολυμορφία γίνεται μια κοινή δύναμη, μια γροθιά! Γιατί αυτά που μας ενώνουν είναι ασύγκριτα περισσότερα από όσα μας διαφοροποιούν.

Μας ενώνει η κοινή ανθρώπινη μοίρα. Η αγάπη για το φως, τη δικαιοσύνη, το τόπο μας και τη πατρίδα μας.

Σήμερα ζούμε σε μια ιδιότυπη «δεύτερη ζωή». Είμαστε εγκλωβισμένοι στους γρήγορους και άψυχους ρυθμούς της αστικής νεωτερικότητας. Ο παλαιός κόσμος απομακρύνεται. Εκείνος ο αργός, ιερός ρυθμός όπου το έθιμο, ο χορός και η λαϊκή τέχνη ήταν καθημερινό βίωμα, τείνει να σβήσει.

Σε μια εποχή όπου οι πανανθρώπινες αξίες εξασθενούν μέσα στην ταχύτητα, η δική μου ματιά στρέφεται με αφοσίωση προς το φως της διαχρονικής μας κληρονομιάς.

Για μένα, η παράδοση δεν είναι απολίθωμα του παρελθόντος. Είναι η ζωντανή φλόγα του ελληνικού πνεύματος. Εμπεριέχει αξίες αιώνιες:

Το Μέτρο και την Αρμονία: Τη ζυγισμένη κίνηση στο πάτημα του χορού. Τη συγχορδία της κοινότητας, όπου ο ένας συμπληρώνει τον άλλον.

Τη Συλλογικότητα και την Ατομικότητα χωρίς εγωισμό. Όπως ακριβώς χορεύουμε οι Έλληνες: μαζί στον κύκλο, χέρι-χέρι, αλλά και ελεύθεροι να εκφράσουμε την ψυχή μας.

Το Αρχέγονο Κάλλος: Την ομορφιά που κρύβεται στη λιτότητα του δημοτικού τραγουδιού. Στη σοφία της παραδοσιακής φορεσιάς. Στην ευγένεια των ηθών.

Βλέπω την παράδοση σαν μια αδιάσπαστη αλυσίδα.

Όπως η λύρα του Σικελιανού φανέρωσε τη ζωντανή φλόγα του πνεύματος. Όπως ο Σίμων Καράς περιφρούρησε τη ζωντανή αναπνοή της μουσικής μας ρίζας. Όπως ο Σολωμός όρισε το εσωτερικό κάλλος, ο Ελύτης τη φωτογένεια της ελληνικής αισθητικής κι ο Καζαντζάκης την ανόθευτη ματιά και τη λεβεντιά της ψυχής.

Η παράδοση δεν είναι μουσειακό έκθεμα. Είναι η συνείδηση της ιστορίας μας μέσα στο παρόν. Κρατά την ψυχή μας όρθια απέναντι στη λήθη.

Δεν πιστεύω στη στείρα προγονολατρεία. Πιστεύω στην ψυχική μας αντοχή. Γι' αυτό θεωρώ πως ο σκοπός των Πολιτιστικών Συλλόγων σήμερα είναι ιερός:

Πέρα από την επιδερμική αναπαράσταση: Η διατήρηση της παράδοσης δεν είναι μια τυποποιημένη, φολκλορική παράσταση. Εγγράφεται βαθιά στην καρδιά και στο καθημερινό βίωμα.

Η παράδοση ως πνευματικό καταφύγιο: Οι διαχρονικές αξίες των προγόνων μας λειτουργούν ως ισχυρό αντίσωμα απέναντι στην πνευματική ισοπέδωση. Είναι η σταθερή μου πυξίδα.

Η ζωντανή μεταφορά: Το στοίχημά μας είναι να μεταφέρουμε το ήθος, την αισθητική και τη συλλογική θερμότητα των πατέρων μας μέσα στον σύγχρονο κόσμο. Να προσφέρουμε στον άνθρωπο της πόλης μια αληθινή εστία ρίζας και συναισθήματος.

Η παράδοση, τελικά, είναι μια βαθιά θεραπεία της ψυχής. Στον γρήγορο και συχνά άψυχο κόσμο μας, ο κύκλος του χορού μάς γιατρεύει από τη μοναξιά. Μας λυτρώνει από το άγχος της καθημερινότητας. Εκεί, πιάνοντας το χέρι του διπλανού μας, θυμόμαστε ξανά τι σημαίνει να ανήκεις, να μοιράζεσαι, να ανασαίνεις μαζί με τους άλλους. Η επιστροφή στις ρίζες δεν είναι φυγή από το παρόν· είναι η γιατρειά μας για να αντέχουμε το μέλλον.

Αγωνίζομαι να κρατήσουμε τον κύκλο του χορού μας δυνατό. Γιατί όσο χορεύουμε τα βήματα των προγόνων μας και περιφρουρούμε τις αιώνιες αξίες του ελληνικού πνεύματος, εξασφαλίζουμε το ουσιαστικότερο: ότι η ψυχή του τόπου μας δεν θα σβήσει ποτέ.